خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل درآمدی بر طبقه بندی های اندیشه سیاسی اسلامی

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل درآمدی بر طبقه بندی های اندیشه سیاسی اسلامی – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل درآمدی بر طبقه بندی های اندیشه سیاسی اسلامی شامل 120 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل درآمدی بر طبقه بندی های اندیشه سیاسی اسلامی گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل درآمدی بر طبقه بندی های اندیشه سیاسی اسلامی با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل درآمدی بر طبقه بندی های اندیشه سیاسی اسلامی از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل درآمدی بر طبقه بندی های اندیشه سیاسی اسلامی با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل درآمدی بر طبقه بندی های اندیشه سیاسی اسلامی را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل درآمدی بر طبقه بندی های اندیشه سیاسی اسلامی :

اندیشه سیاسی اسلام و مسلمانان مقوله ای است که در جهان معاصر توجه بسیاری را به خود جلب کرده است. اندیشه تجدید حیات سیاسی در جهان اسلام موجب شد که از یک سو مؤسسات مطالعاتی در مغرب زمین به بنیادهای فکری سیاسی در میان مسلمانان توجه کنند و از دیگر سوی، محققان مسلمان نیز به ذخایر کهن سیاسی خود نگاهی دوباره بیفکنند. بدیهی است که این پژوهشها و مطالعات در یک سطح نبوده و از نظر روش و محتوا قابل ارزیابی و درجه بندی هستند. در این مقاله هدف این است که نوع نگاه این مطالعات و پژوهشها به اندیشه سیاسی مسلمین و طبقه بندیهایی که در این باره ارائه داده اند، مورد شمارش و احیاناً نقد و بررسی قرار گیرد تا پس از آن بتوانیم با نگاه روشمندتری به میراث سیاسی اسلامی بپردازیم. این طبقه بندیها از یک جهت به دو گروه تقسیم می شوند: طبقه بندیهایی که به اندیشه سیاسی اسلامی پرداخته اند و آنها که فقط به اندیشه سیاسی شیعه پرداخته اند. در این مقاله به ترتیب مباحث زیر را خواهیم داشت:
۱ طبقه بندیهای عام؛ ۲ طبقه بندیهای ویژه اندیشه سیاسی شیعه؛ ۳ ملاحظات؛ ۴ طبقه بندی پیشنهادی.

۱. طبقه بندیهای عام
۱۱. طبقه بندی نصر محمد عارف

نصر محمد عارف در کتاب «فی مصادر التراث السیاسی الاسلامی» در یک نگاه روش شناسانه منابع اندیشه سیاسی اسلامی را در دو طبقه قرار داده است:
الف. منابعی که وی آنها را «میراث سیاسی اسلام» دانسته و از نظر وی منابع اصیل هستند.
ب. منابع جدید که به نظر وی متأثر از غرب هستند. به نظر دکتر نصر آنچه در عصر جدید در مورد اندیشه سیاسی اسلامی در جهان عرب به نگارش در آمده بر مبنای اروپا محوری بوده و به نوعی می توانیم بگوییم ترجمانی از اندیشه غربی بوده است.
با توجه به آنچه آمد، می توانیم بگوییم از نظر دکتر نصر دو نوع اندیشه سیاسی اسلامی داریم:
الف) اندیشه سیاسی اسلامی اصیل
ب) اندیشه سیاسی اسلامی غرب گرا
دکتر نصر در ادامه منابع مربوط به اندیشه سیاسی اسلامی اصیل را در دو بخش طبقه بندی کرده است:
اول. آثاری که تماماً سیاسی هستند.
دوم. آثاری که به صورت غیر مستقیم به مباحث و مسایل سیاسی پرداخته اند.
وی منابع بخش دوم را در نه گروه برشمرده است:
۱ تفاسیر قرآن و شروح احادیث؛
۲ کتابهای فقهی؛
۳ کتابهای اصول فقه؛ بویژه مباحثی چون استحسان و مصالح مرسله؛
۴ بحثهای امامت در کتابهای کلامی؛
۵ خطبه های ائمه اطهار علیهم السلام و خلفا و نیز نامه ها و سلوک علمی آنها؛
۶ دایره المعارفهایی که در ضمن به سیاست نیز پرداخته اند، مثل صبح الاعشی؛
۷ کتابهای تاریخ؛ که خود شامل انواعی است از جمله:
الف. تاریخ عمومی؛ مثل تاریخ طبری؛
ب. تاریخ سیاسی دولتها؛ مثل الامامه و السیاسه، تاریخ الخلفاء و الملوک و تاریخ الدول الاسلامیه.
ج. تاریخ نظامهای سیاسی؛ مانند سیره صلاح الدین.
د. تاریخ نهادهای سیاسی؛ مانند الوزراء.
۸ ادبیات مردمی یا سیره های مردمی و سیره های علما و صالحین؛
۹ فرهنگ لغات و کتابهایی که به شرح و تعریف اصطلاحات می پردازند. این منابع بیشتر از آن رو اهمیت دارد که میراث سیاسی با مفاهیم اصلی و اصیل آن درک شود و نه آنچه در دوران متأخر از طریق فرهنگ اروپا به آن الفاظ تحمیل شده است. از تألیفات مهم در این زمینه می توان به کشّاف اصطلاحات الفنون، مفردات، اساس البلاغه و مفاتیح العلوم اشاره کرد.[۱]

۲۱.
محمدرضا حکیمی، دانش سیاسی مسلمین را در چهار گروه طبقه بندی کرده است. همه گروهها، از نظر ایشان، ذیل عنوان «فلسفه سیاسی» قرار دارند. به نظر ایشان چون دین اسلام، دینی کامل و جامع است، و خود، نظام اجتماعی ویژه ای را پی افکنده است، علمای اسلام همواره در صدد بوده اند تا نظام سیاسی اسلامی را نیز به صورتی منقح عرضه کنند. از این جاست که در حوزه فلسفه سیاسی اسلامی چند نظام سیاسی (حکمت عملی سیاسی) پدید آمده است. این نظامها عبارتند از:
الف. فلسفه سیاسی فلسفی:

این دستگاه به وسیله فلاسفه پی نهاده شده و مانند دیگر شعب فلسفه از نحله های قدیم و از مبانی کتاب و سنت، هر دو، استفاده کرده است. بنیانگذار این حکمت سیاسی در اسلام کتابها و مقالاتی است مانند: آراء اهل المدینه الفاضله، السیاسات المدنیه، التنبیه علی سبل السعاده، تدبیر التوحید و …
ب. فلسفه سیاسی کلامی:

این دستگاه را متکلمان عرضه داشته اند. زیرا متکلمان اسلامی، چه شیعه و چه معتزله و چه اشاعره، همه، در باره امامت و سیاست بحثهای مفصل کرده اند و در کتابهای کلامی خویش، نظام سیاسی خود را توضیح داده اند.
فلسفه سیاسی کلامی را در شعب ذیل می توانیم دسته بندی کنیم:
۱ فلسفه سیاسی شیعه امامیّه؛
۲ فلسفه سیاسی شیعه زیدیه؛
۳ فلسفه سیاسی شیعه اسماعیلیه؛
۴ فلسفه سیاسی معتزله؛
۵ فلسفه سیاسی اشاعره؛
۶ فلسفه سیاسی مرجئه؛
۷ فلسفه سیاسی خوارج.
به نظر آقای حکیمی علاوه بر کتابهایی مانند الشّافی فی الامامه، تجرید العقاید و التمهید، کتابهای الاحکام السلطانیه نیز در رده همین مقوله از فلسفه سیاسی اسلامی جای دارند. در صورتی که می دانیم این کتابها، عمدتاً فقه سیاسی هستند.
ج. فلسفه سیاسی فقهی:

مقصود از این نظام، نظام ویژه ای است که فقهای اسلامی، در باب حکومت و سیاست، در خلال ابواب و کتب فقه عرضه کرده اند. میرزا محمدحسین نائینی را باید یکی از چهره های برجسته این مکتب بدانیم. نیز کتاب ولایه فقیه امام خمینی داخل همین مقوله است.
د. فلسفه سیاسی اجتماعی:

این آراء و نظریات از میان کتب و تألیفات اسلامی قابل دریافت است و کمتر به تألیف مستقل در این باره توجه شده است. رفاعه رافع الطهطاوی، سیدجمال الدین اسدآبادی، سیدعبدالرحمن کواکبی، شیخ محمد عبده، محمد اقبال لاهوری، شیخ محمد خیابانی، سیدعبدالحسین شرف الدین و محمدحسین کاشف الغطاء را می توان از چهره های برجسته این شعبه از فلسفه سیاسی اسلامی دانست.[۲]

۳۱.
علی اصغر حلبی معتقد است که آثار سیاسی اسلامی ایرانی در سه گروه قابل طبقه بندی است:
الف. سیاست دینی اسلامی:

این آثار بر پایه آیات قرآن، احادیث پیامبر اکرم(ص) و ائمه(ع)، استنباطات فقیهان، مجتهدان و عالمان دین فراهم آمده است.
ب. سیاست فلسفی اسلامی:

این آثار بر پایه تعالیم و آرای فیلسوفان یونان و روم و دانشوران و سیاستمداران ایرانی پیش از اسلام بنیانگذاری شده است.
ج. سیاست مرآتی یا سلوکی:

این آثار بر پایه تجارب سیاسی وزیران و رجال سیاست به نگارش در آمده است و تا حدود بسیار زیادی سیاست نظری و عملی را با هم دارد و نکته سنجی های دیوانیان با آیات قرآن و احادیث نبوی و اخبار معصومین(ع) در آنها تلفیق گشته است. وجه نامگذاری آن به «مرآتی» یا «سلوکی» برای این است که تصریحاً یا تلویحاً از حاکمان خواسته شده است که در آن کتاب چون آیینه ای بنگرند و رفتار و گفتار و کردار مندرج در آنها را به کار برند و در سلوک سیاسی خود آنها را راهنما قرار دهند. رساله الصحابه عبدالله بن مقفع، آثار جاحظ بصری، سیاست نامه خواجه نظام الملک طوسی، تاریخ بیهقی، قابوسنامه عنصر المعالی، نصیحه الملوک غزالی، کلیله و دمنه نصرالله منشی و سلوک الملوک فضل الله روزبهان خنجی، از این دسته به حساب می آیند.[۳]
همین نویسنده در تقسیم دیگری طبقه بندی پنج گانه ای را ارائه کرده است، بدون این که هیچ توضیحی در باره آن بدهد. طبق این تقسیم سیاست اسلامی از سوی گروههای زیر مورد بررسی قرار گرفته است:
۱. فقیهان (به ویژه فقیهان شافعی)؛
۲. سیاست نامه نویسان (مرآتی ها و سلوکی ها) و مورخان؛
۳. شاعران و سخنوران؛
۴. فیلسوفان؛
۵. متکلمان؛[۴]

۴۱.
ابوالفضل عزتی مکاتب سیاسی اسلامی را در گروههای زیر طبقه بندی کرده است:
الف. مکاتب سیاسی اسلام بر اساس مذاهب اسلامی: مکاتب سیاسی اهل سنت و شیعه، اسماعیلیه و غیره.
ب. مکاتب سیاسی اسلام بر اساس مذاهب اعتقادی و کلامی: مکاتب سیاسی اشعری، معتزله، خوارج، شیعه و سنی.
ج. مکاتب سیاسی اسلام بر اساس مکاتب حقوقی و فقهی: مکاتب حقوق سیاسی اهل سنت، شیعه.
د. مکاتب سیاسی اسلام بر اساس مکاتب فلسفی و فکری: مکتب فارابی، ابن سینا، ابن رشد و غیره.
ه…. مکاتب سیاسی اسلام بر اساس تجزیه و تحلیل تاریخ اسلام: مکتب ابن خلدون و مکاتب دیگر.[۵]

۵۱.
برخی در طبقه بندی اندیشه سیاسی از طبقه بندی سه گانه «شریعت نامه ها» «فلسفه نامه ها» و «اندرزنامه نویسی» استفاده کرده اند.
به نظر فرهنگ رجایی نکته مهم در «اندرزنامه نویسی» این است که اختصاص به گروه خاصی از متفکران ندارد. در حالی که شریعت نامه ها و فلسفه نامه ها اختصاصاً، به ترتیب، توسط فقها و فلاسفه تحریر شده اند، اندرزنامه ها گاه توسط فقیه، مثل نصیحه الملوک، گاه توسط دولتمرد، مثل سیاستنامه و گاه توسط ارباب فلسفه، مثل اخلاق جلالی، تحریر و ارائه گردیده اند.
اندرزنامه ها، که معمولاً به درخواست کسی به رشته تحریر درآمده اند، ادعا نمودند که حقیقت رفتار درست و مناسب در عرصه عمومی و بالاخص سیاست را کشف کرده اند و هر کس به بصیرت آنها گوش فرا دارد از مشکلات به دور و پیروزی با او قرین است. بنابراین «هدف اندرزنامه ها ارائه چگونگی رفتار مناسب در «به چنگ آوردن» و «نگاه داشتن» قدرت است.»
به نظر رجایی در طول تاریخ طولانی تحولات سیاسی نحوه نگرش به «سیاست» از سه رهیافت متأثر بوده است:
الف. رهیافت آرمان؛
ب. رهیافت قانون؛
ج. رهیافت قدرت؛

منظور از رهیافت آرمان نحوه نگرشی است که، در آن، ذهن مشغول جامعه کمال مطلوب است و در پی آن است که مختصات و ویژگیهای آن جامعه را به تصویر بکشد منبع و عوامل مهم تحلیل در چنین رهیافتی اسطوره، طریقت، فلسفه و یا انقلاب می باشد. از نظر این رهیافت جهان موجود نه فقط جهان مطلوبی نیست، بلکه جهانی است که باید از آن فرار نمود و به جای آن باید جامعه آرمانی را تصویر کرد که حتی اگر عملی نباشد حداقل نمونه و الگویی ارائه می کند.
دانشورانی که از رهیافت قانون به سیاست نظر می کنند پیش فرضشان این است که سیاست باید در چارچوب قواعد و مقرراتی که در جامعه مورد نظر آنها «مذهب مختار» است اعمال و اجرا شود. به همین دلیل سیاست یعنی تعریف، تفسیر و تحلیل قواعد و مقررات قانونی ای که قرار است جامعه بر اساس آن شکل گیرد، گاه این قانون منشأ اسطوره دارد، گاه منشأ سنت دارد و گاه میثاقهای موضوعی و یا قرارداد. این رهیافت نیز تا حدودی به دنبال ارائه طرح و تحقق وضع مطلوب است. مثال جالب این نوع رهیافت در کتاب سلوک الملوک فضل الله روزبهان خنجی مشهود است.
در رهیافت قدرت، منبع و عوامل تحلیل سیاسی نیروهای سیاسی موجودند و آنچه مهم است نه چون و چرایی در باره جوهر، گذشته و یا آینده نظام سیاسی، بلکه چگونگی کارکرد نظام سیاسی و تأثیر عوامل موجود در تولید و توزیع قدرت سیاسی مورد بحث است. به زبان علم امروز به سازگار آمریت توجه دارد و اینکه بهترین روش حفظ و نگاه داشت قدرت کدام است. اندرزنامه نویسی اکثراً با همین رهیافت مطالب خود را ارائه داده است. [در حالی که رهیافت آرمانی مربوط به فلسفه نامه ها و رهیافت قانونی حاکم بر شریعت نامه ها است.]
از نظر روش بیان، باید گفت اندرزنامه ها بیانی هنری دارند، چنانکه از نظر نحوه صورت بندی مطالب، از روش حکمت و حکایت استفاده می کنند. کلیله و دمنه نمونه الگویی برای اندرزنامه نویسی در کل تاریخ ایران است.[۶]
فرهنگ رجائی در گفتار دوم از کتاب «معرکه جهان بینی ها» ادبیات و بویژه شعر را نیز یکی از بسترها و مجاری بروز اندیشه سیاسی در نزد ایرانیان دانسته است. و به دنبال همین فرضیه، به تحلیل اندیشه سیاسی نظامی و سعدی دست زده است.[۷]
رجائی در مقاله دیگری با عنوان «درآمدی بر افکار سیاسی و اجتماعی سده چهاردهم» یک طبقه بندی پنج گانه ارائه کرده است. به نظر وی بررسی کلی تاریخ اندیشه سیاسی در عالم اسلام نشان می دهد که اندیشه سیاسی در این حوزه فکری، تا از همپاشی سیطره فرهنگ اسلامی، به طور کلی در قالب پنج شیوه برخورد بروز کرد که به ترتیب اهمیت و درجه الهام گرفتن از مبادی اسلامی عبارتند از:
۱. شیوه فقاهتی یا اندیشه فقها که در واقع، هم از دیگر رهیافتها اسلامی تر و هم تأثیرش بیشتر بوده است؛
۲. شیوه ادبا یا اندیشه اندرزنامه نویسان که بیش از متفکران شیوه های دیگر با مسایل سیاسی روز درگیر بوده اند. به همین دلیل بعد از فقها، بیشترین تأثیر را در تاریخ سیاسی اسلام داشته اند.
۳. شیوه تاریخی متعلق به متفکرانی است که به مورّخ معروف اند. قبل از آنکه «فلسفه تاریخ» و فیلسوف تاریخ، باب شود، آنان در روش کار خود از وقایع نگاری صرف فراتر رفته با آگاهی و دید عمیق به تاریخ نگاری در امور سیاسی نیز پرداخته اند و به این ترتیب منشأ آثار سیاسی مهمی شده اند. متفکرانی چون طبری (متوفی ۳۱۰)، مسعودی (متوفی ۳۴۵)، جوینی (متوفی ۶۸۱)، رشیدالدین فضل الله (۷۱۸) و ابن خلدون (متوفی ۸۰۸) از این دسته اند.
۴. شیوه عرفانی که متعلق به عرفای اسلامی است. حلاج (متوفای ۳۰۹)، شهاب الدین سهروردی (متوفای ۵۸۷)، ابن عربی (متوفای ۶۳۸) و نجم الدین رازی (متوفای ۶۵۴) در زمره این نحله هستند.
۵. شیوه فلسفی[۸]
به نظر رجائی گسستگی فکری که پس از آمدن غرب دچار آن شدیم موجب گردیده است تا این تقسیم بندی بی اعتبار شود. به نظر وی امروز با دو گروه عمده از متفکران مواجه هستیم:
۱. «دسته ای که هنوز در حال و هوای تفکر و جهان بینی قدیمی تنفس می کنند و از آن سنت الهام و فکر می گیرند»؛
۲. «گروهی که به جهت تجربه تحصیلی در واقع از غرب و سنت فکر و اندیشه غربی الهام می گیرند و از آن دید جهان و مناسبات را بررسی می کنند.»
به نظر وی، این تقسیم بندی نیز از آنجایی که «غرب» را محور تقسیم قرار داده است برای تبیین تحولات اندیشه سیاسی در ایران گویا نیست. بر همین اساس ایشان با محور قرار دادن معضلات و مشکلات جامعه ایران چهار نوع اندیشه سیاسی را در دوره معاصر مورد شناسایی قرار داده است:
۱. اندیشه های سیاسی «دولتمدار»؛
۲. اندیشه سیاسی «دین مدار»؛
۳. اندیشه سیاسی «غرب مدار»؛
۴. اندیشه سیاسی «تمدن مدار».[۹]

۶۱.
برخی دیگر قائلند که روند تفکر سیاسی در میان مسلمانان همچون تمدن اسلامی، از ابتدا تاکنون دو سیر کلی را طی نموده است: یکی سیر حیات تمدن و تفکر سیاسی اسلام و دیگری سیر تجدید حیات تمدن و تفکر سیاسی. هر یک از این دو خود مرکّب از چند مرحله اصلی و نیز هر مرحله از دوره هایی تشکیل شده است.
سیر حیات تفکر سیاسی اسلام شامل مراحل زیر است:
۱. شکل گیری: از طلوع اسلام تا حدود پایان قرن سوم؛
۲. شکوفایی: از قرن ۴ ۳ تا قرن ۸ ۷ هجری؛
۳. مابعد شکوفایی و به قول ابن خلدون دوره «تراجع».
سیر تجدید حیات تفکر سیاسی اسلام شامل مراحل زیر است:
۱. بازخیزی، بازنگری و بازگشت؛
۲. انقلاب مشروطیت؛
۳. انقلاب اسلامی.
همان گونه که ملاحظه می شود، در بخش تجدید حیات، تقسیم بندی به سمت حوادث اتفاق افتاده در ایران گرایش پیدا کرده است. در نگاهی دیگر اهم نگرشها، گرایشات، جریانات، مکاتب و نظریات سیاسی که در عرصه تاریخ اندیشه سیاسی اسلامی به منصه ظهور و بروز رسیده اند از این قراراند:
۱. نگرش، گرایش و مذاهب فقهی سیاسی؛
۲. نگرش، گرایش و مکاتب فلسفی سیاسی؛
۳. نگرش، گرایش و نظریات علمی سیاسی؛
۴. نگرش، گرایش و نحله های فنّی سیاسی.
از زاویه ای دیگر دانش سیاسی مسلمین را می توانیم از دو حیث مورد تقسیم قرار دهیم:
الف. تقسیمات طولی؛
ب. تقسیمات عرضی.

از نظر طولی عبارت خواهد بود از فلسفه سیاسی، علم سیاسی، فقه سیاسی، فن سیاسی، تاریخ سیاسی و …
از نظر عرضی بنیادی ترین تقسیم عبارت است از:
۱. مهندسی سیاسی؛
۲. مدیریت و رهبری سیاسی؛
۳. طب سیاسی (آسیب شناسی سیاسی، درمان شناسی سیاسی و …).[۱۰]
روشن است که تقسیمات مذکور، از زوایای مختلف و مکمل هم محسوب می شوند.

۷۱.
جهاد تقی صادق، از اساتید علوم سیاسی دانشگاه بغداد است. نامبرده با گرایش عربی به میراث اسلامی، محتوای اندیشه سیاسی مسلمین را به دو دوره قدیم و جدید تقسیم و هر کدام را در چهار گروه طبقه بندی کرده است:
الف. مشرب های کلاسیک

۱. گرایش فلسفی در سیاست (الاتجاه السیاسی الفلسفی)؛ همانند فارابی و ابن سینا.
۲. مشرب سیاسی فقهی؛ همانند ماوردی و ابن تیمیه.
۳. مشرب سیاسی کلامی؛ همانند قاضی عبدالجبار معتزلی و شریف مرتضی.
۴. گرایش سیاسی اجتماعی، همانند ابن خلدون و ابن ارزق.

ب: مشرب های جدید (الفکر السیاسی العربی الاسلامی فی عصر الیقظه العربیه)

۱. دیدگاه دمکراسی؛ به رهبری طهطاوی.
۲. دیدگاه انقلابی ضد استعماری؛ به رهبری سید جمال الدین اسدآبادی.
۳. مشرب اصلاح طلبی؛ به رهبری محمد عبده، محمد رشید رضا و کواکبی.
۴. جریان ناسیونالیسم عربی؛ به رهبری ساطع حصری.[۱۱]

۸۱.
لمبتون معتقد است که مجموعه آنچه اندیشه سیاسی مسلمین می نامیم، اعم از اینکه از منابع اسلامی تغذیه کرده باشد یا نه، در سه دیدگاه قابل طبقه بندی است: نظریه فقها؛ نظریه فلاسفه و نظریه ادبی.
نظریه فقها:
به اعتقاد وی این مجموعه از نظریات اسلامی ترین آنها است. اصول و پایه های نظریات فقها را آیات قرآنی سنت پیامبر(ص)، سیره و روش جامعه صدر اسلام و تفسیر این منابع در پرتو تحولات سیاسی متأخر تشکیل می دهد. در این مجموعه می توان به نظریاتی برخورد که پایه های رسمی دولت را مورد بحث قرار می دهد و نیز می توان ترسیم یک ایده آل مذهبی را ملاحظه کرد.
نظریه فلاسفه:
این دسته از اندیشه ها «بیشتر مرهون فلسفه یونان است.» فیلسوف مسلمان پادشاه را در قالب امام تعریف می کند. این نوع اندیشه ها عمدتاً توسط دانشمندان شیعی، معتزلی و تا حد کمی توسط صوفیان بسط یافته است.
گروه سوم (نظریه ادبی) بر امتیاز و حق الهی شاهان تأکید می کند و بیشتر با عمل حکومت سر و کار دارد تا با تئوری آن.[۱۲]

۹۱.
سیدجواد طباطبایی در مقدمه «درآمدی فلسفی بر تاریخ اندیشه سیاسی در ایران» آورده است که «اندیشه های سیاسی، به اعتبار نسبتشان با دورانهای تاریخی، یا به دوران قدیم تعلق دارند و یا به دوران جدید».
وی در ادامه می افزاید:
مجموع اندیشه سیاسی ایران به دوران قدیم تعلق دارد و قادر نیست طبیعت و ماهیت دوران جدید را مورد تفکر قرار دهد. به عبارت دیگر تجدّد، به معنای تفکر در باره طبیعت و ماهیت دوران جدید و درک مفهومی آن، از اندیشه ما غایب است.
به نظر می رسد طباطبایی طبقه بندی «قدیم» و «جدید» را از لئو اشتراوس اخذ کرده باشد. اشتراوس در کتاب «فلسفه سیاسی چیست؟» بحث مبسوطی در باره فلسفی سیاسی کلاسیک و آنچه پس از رنسانس جانشین آن شده آورده و به تفصیل به نقد و بررسی آنچه مدعی جانشینی فلسفه سیاسی کلاسیک می باشد پرداخته است.[۱۳]
به زبان طباطبایی، مبنای تفکر در دوران جدید سلطه بر عالم و آدم است، در حالی که در تفکر دوران قدیم، تصرف در طبیعت و سلطه بر آدم اصولاً قابل طرح نیست. وی معتقد است که بررسی تاریخ اندیشه سیاسی قدیم ما را به سه وجه و چهره مختلف و متنوع این اندیشه آشنا می کند:
الف. فلسفه سیاسی:
به نظر طباطبایی ماهیت فلسفه سیاسی روییده در قلمرو اسلامی (مثل فلسفه سیاسی فارابی) با ماهیت فلسفه سیاسی قدیم غربی یکی است و آن همان احکامی را دارد که این. اما نسبت این فلسفه سیاسی با فلسفه های سیاسی غربی در دوران جدید نسبت تباین است.
ب. سیاستنامه نویسی:
فیلسوفان سیاسی اهل تفکرند، در حالی که سیاستنامه نویسان در بهترین حالت به تأمل در امر سیاسی می پردازند و لا غیر. محور اصلی تحلیل سیاستنامه (مثل سیاستنامه خواجه نظام الملک طوسی) فرمانروا است. سیاستنامه نویس تمام همّ خود را مصروف این امر می کند که راه و رسم فرمانروایی، یا به بیان دقیق تر، بهترین شیوه حفظ قدرت سیاسی را نشان دهد و در این راه تمامی شؤون و ساحتهای دیگر حیات اجتماعی را در خدمت قدرت سیاسی قرار می دهد.
یک موضوع مشترک میان فیلسوفان سیاسی و سیاستنامه نویسان مفهوم «عدالت» است در حالی که تفسیر و برداشت هر کدام از این دو نحله با دیگری متفاوت است. عدالت در نزد فیلسوفان سیاسی قدیم به نظمی توجه دارد که در مجموعه آفرینش وجود دارد، در حالی که در سیاستنامه ها عدالت در درون گفتاری مورد بحث قرار می گیرد که توجه به تغلب یا سلطه سیاسی (d) دارد و نه به فضیلت و سعادت در جامعه.
ج. شریعت نامه:
نوع دیگر نوشته های مربوط به اندیشه سیاسی را شاید بتوان به مسامحه «شریعت نامه»نامید. این نوشته ها شریعت را در کانون تفسیر خود قرار می دهند. به نظر آقای طباطبایی، اغلب این کتابها، و شاید همه آنها، مطابق فقه حنفی و شافعی نگارش یافته اند و کتاب سلوک الملوک فضل الله بن روزبهان خنجی یکی از بامعناترین آنهاست.[۱۴]
طباطبایی در کتاب دیگر خویش؛ یعنی «خواجه نظ