خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل مقادیر دیه کامله

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل مقادیر دیه کامله :

چکیده

این مقاله، بعد از مقدمه ای کوتاه، در سه بخش اصلی فراهم آمده است. در بخش اول، فتاوای فقها و خلاصه ای از ادله آنها

در باره مقدار دیه کامله آمده است. دیه کامل یک مرد مسلمان در فقه امامیه بر مبنای مشهور فقیهان، یکی از این انواع

است: صد شتر، دویست گاو، هزار گوسفند، هزار دینار، ده هزار درهم و دویست حله

.

در بخش دوم، نویسنده، روایات این باب را به شش گروه تقسیم کرده است

.

بخش سوم، نویسنده به اجتهاد در ادله پرداخته و نتیجه آن را به عنوان یک نظریه علمی ارائه نموده است. اهم مطالب

نویسنده در این بخش به شرح زیر است

:

۱.

معیار اصلی در باب دیات، شتر می باشد و بقیه انواع به عنوان قیمت برای سهولت در پرداخت، عدل آن قرار گرفته است

.

۲.

تخییر در انتخاب یکی از انواع شش گانه، مخصوص صورتی است که اختلاف فاحش در قیمت نباشد

.

۳.

در صورت اختلاف فاحش قیمتها، نوع شتر که مجعول اولی است، مورد عمل قرار می گیرد

.

۴.

موضوع دیه اعیان، انواع ششگانه است; لذا رجوع به قیمت آنها بدون تراضی و تصالح امکان پذیر نیست

.

کلید واژه ها: ۱- احکام دیه ۲- انواع دیه کامله ۳- فتاوای فقیهان در مورد دیه کامله

.

۱ .

مقدمه

دیه کامل یک مرد مسلمان در فقه امامیه بر مبنای مشهور فقیهان، یکی از انواع صد شتر، دویست گاو، هزار گوسفند،

هزار دینار، ده هزار درهم و دویست حله می باشد

.

چون در زمان حاضر بین این انواع اختلاف قیمت به طور فاحش وجود دارد، تا جایی که بین نوع شتر و نوع حله میلیونها

تومان اختلاف قیمت است، قهرا این شبهه به ذهن می رسد که قانونگذار اسلام با آنکه آگاه بر «ماکان و مایکون » و عارف به

اوضاع آینده جهان بوده است، چگونه چنین حکمی را برای عموم مسلمانان تشریع نموده است

.

این مقاله بر آن است که این حکم فقهی را از ریشه بررسی و پاسخ این شبهه را با مبانی علمی تبیین نماید. در هر حال،

نگارنده از خدای متعال مدد می طلبد و از ارواح پاک محمد و آل او – صلوات الله علیهم اجمعین که وسائط فیض

ربوبی اند – استعانت می جوید

.

۲ .

اقوال فقهای امامیه

از آنچه در کتابهایی مثل «مفتاح الکرامه » و «جواهر الکلام » بیان شده است، استفاده می شود که فقهای امامیه در باره

مقادیر دیه کامل و روش انتخاب آن دیدگاههای مختلفی دارند. برخی از این نظرات به شرح زیر است: الف: دیه کامل،

یکی از انواع ششگانه (صد شتر، دویست گاو، هزار گوسفند، هزار دینار، ده هزار درهم و دویست حله) می باشد و این امر

مورد اجماع و تسالم فقهای عظیم الشان است

. ^(۱)

ب: مشهور فقهای قدیم و جدید برآنند که انتخاب یکی از انواع مذکور با جانی است و وظیفه اصلی در هر یک از انواع

ششگانه مذکور تخییر است و فرقی بین صورت تساوی قیمت و اختلاف آن نیست

. ^(۲)

در این زمینه فقیه معروف، – محقق اول، – می نویسد

:

هر یک «از این شش نوع، وظیفه اصلی و هیچیک مشروط بر عدم دسترسی به نوع دیگر نیست و جانی در انتخاب مخیر

حضرت امام خمینی قدس سره در کتاب تحریر الوسیله می نویسد

:

‹

رس ث/››ح )۵( ».ت سین ط رش ع اونا ب اختنا رد ل وتقم ی ایلوا ت یاضر و ت میق ی واست« ح

<>

ح :دسیونی م ;م لاکلارهاوج ب حاص ح

<>

ح )۴( ».ت سا ی ناج اب رایتخا و ،ت سین ی رگید ی ارب ل دب ک یچیه و ی لصا ه فیظو م ادک ره ع اونا ن یا« ح

<>

ح :دسیونی م دعاوق ب اتک رد ;ی لح ه ملاع» ح

<>

حخ)۳

(

«

ظاهر این است که، امور ششگانه [انواع دیات] هر کدام وظیفه اصلی است و جانی در انتخاب هر یک از آنها مخیر است و

رعایت تنویع [وجوب هر جنس بر دارندگان آن جنس] لزومی ندارد، بنابراین، هر کس می تواند هر نوعی را که بخواهد

انتخاب کند ولو اینکه قیمتها مختلف باشد

.»

ج: در مقابل، جمعی از فقها عقیده به تنویع دارند و گفته اند: بر دارندگان نقدینه، درهم و دینار و بر شترداران، شتر و بر

گاوداران، گاو و بر گوسفندداران، گوسفند و بر بافندگان و پارچه داران حله واجب است. و این قول، مختار صدوق و مفید و

شیخ; در نهایه و خلاف و مبسوط و سلار; در مراسم و ابن حمزه; در وسیله و قاضی ابن براج; است. (۶

)

د: از کلام قاضی ابن براج در کتاب «المهذب » چنین استفاده می شود که تعیین و کفایت انواع ششگانه بر سبیل تنویع در

خصوص صورت تساوی قیمت آنها می باشد

. ^(۷)

صاحب جواهر این قول را خلاف فتاوی و معقد اجماع منقول معرفی می کند

. ^(۸)

۲ . ۱ .

مقصود از درهم و دینار در کلام فقها

مقصود از دینار و درهم، پول طلا و نقره می باشد; بنابراین اگر به مقدار وزن هزار دینار طلای مسکوک و یا به مقدار ده

هزار درهم نقره مسکوک داده شود، عمل به وظیفه شده و عنوان دینار و درهم خصوصیت ندارد، کمااینکه در باب زکات

نیز به این امر تصریح نموده اند

.

مرحوم میرزای قمی; در کتاب جامع الشتات می نویسد

:

«

دیه مرد مؤمن به حساب وجه این زمان ۵۲۵۰ مثقال است

.» ^(۹)

مرحوم حضرت امام ۱ در تحریر الوسیله می نویسد

:

«

مقصود از دینار و درهم طلا و نقره مسکوک است و غیر مسکوک کافی نیست

.» ^(۱۰)

آیه الله بروجردی; و سایر مراجع عصر در توضیح المسائل خودشان به این امر تصریح نموده اند، بلکه از کلام مرحوم آقای

بروجردی استفاده می شود که طلای غیر مسکوک هم کفایت می کند

.

مرحوم آیه الله العظمی خویی در توضیح المسائل می فرماید

:

«

و آن به حساب قران قدیم ایرانی که یک مثقال بود، ۵۲۵ تومان می شود

.» ^(۱۱)

حضرت آیه الله العظمی گلپایگانی در پاسخ سئوال اینجانب که در مورخه ۱۰ شوال ۱۴۱۲ه.ق. صادر شده است می نویسند

:

«

منظور، مقدار ده هزار درهم از نقره مسکوک است; به هر سکه ای که باشد که به حسب قران نقره، ۲۴ نخودی قدیم

ایران ۵۲۵۰ قران می شود، بدون شبهه

.»

۲ . ۲ .

بیان مقصود از حله در کلام فقها

مقصود از حله دو پارچه است که ساتر اندام باشد و در باره اینکه جنس آن از نوع پارچه های یمنی باشد، اختلاف نظر

است; شهید اول و محقق و علامه; و

(۱۲)

مرحوم آقای بروجردی و آیت الله گلپایگانی آن را معتبر می دانند

. ^{(۱۳) (۱۴)}

مرحوم

آیت الله خوئی یمنی بودن را شرط نمی داند،

(۱۵)

در هر حال، تحصیل حله امری است مقدور و ادعای تعذر تحصیل آن بلا

وجه است

.

صریح کلام صاحب جواهر و فقهای عصر، از جمله مرحوم حضرت امام در تحریر الوسیله، این است که با وجود عین یکی

از انواع ششگانه، پرداخت قیمت کافی نیست مگر با رضایت اولیاء مقتول، بنابراین اگر حله بر حسب فرض متعذر باشد

باید نوع دیگر از انواع مذکور انتخاب شود

. ^(۱۶)

۳ .

اخبار مربوط به دیه کامله

صاحب کتاب وسایل الشیعه، پیرامون فایل پاورپوینت کامل مقادیر دیه کامله در باب اول و دوم کتاب دیات،۲۳ روایت نقل نموده که از نظر

اشتمال بر مقدار دیه به شرح زیر است

.

مشتمل بر تمام انواع ششگانه «۲ حدیث

»

بر ۵ نوع (شتر، گاو، گوسفند، درهم و دینار) «۱ حدیث

»

بر ۴ نوع (دینار، درهم، شتر و گوسفند) «۶ حدیث

»

بر۳ نوع (شتر، دینار و درهم) «۴ حدیث

»

بر۳ نوع (شتر، گوسفند و گاو) «۱ حدیث

»

بر ۲ نوع (شتر و گوسفند) «۳ حدیث

»

بر ۲ نوع (درهم و دینار) «۱ حدیث

»

بر خصوص شتر «۴ حدیث

»

مشهور فقها از مجموع این نصوص به کمک اجماعات و شهرت فتوائی نظر خود را استخراج نموده اند

.

اخبار وارده از نظر دلالت به شش گروه دسته بندی می شود

:

۳ . ۱ .

اخبار تنویع و توجیه آن

گروه اول اخباری است که ظاهر آنها تنویع مقادیر دیات است و آن سه روایت است

:

۱ –

صحیح عبدالرحمن بن الحجاج قال: «سمعت ابن ابی لیلی یقول: صثم انه فرض علی اهل البقرماتی بقره و فرض علی

اهل الشاه الف شاه ثنیه، و علی اهل الذهب الف دینار. و علی اهل الورق عشره الاف درهم و علی اهل الیمین الحلل ماتی

حله ض. قال عبدالرحمن بن الحجاج: صفسالت ابا عبدالله(ع) عما روی ابن ابی لیلی ض فقال کان علی(ع) یقول: صالدیه

الف دینار و قیمه الدینار عشره دراهم، و عشره الآف لاهل الامصار، و علی اهل البوادی مائه من الابل، و لاهل السواد ماه

بقره او الف شاه

(۱۷) (۱۸) .

۲ –

ابن ابی عمیر عن جمیل دراج فی الدیه قال: «الف دینار او عشره آلاف درهم و یؤخذ من اصحاب الحلل الحلل، و من

اصحاب الابل الابل، و من اصحاب الغنم الغنم و من اصحاب البقره البقره

». ^(۱۹)

۳ –

صحیح عبدالله ابن سنان: امام صادق(ع) در باره تراضی اولیاء مقتول و قاتل در قتل عمدی به دیه می فرماید: «فان

رضوا بالدیه واحب ذلک القاتل فالدیه اثنا عشره الفا او الف دینار او مائه من الابل و ان کان فی ارض فیها الدنانیر فالف دینار،

و ان کان فی ارض فیها الابل فماه من الابل و ان کان فی ارض فیها الدراهم فدراهم بحساب ذلک اثنا عشر الفا

.» ^(۲۰)

حدیث اول و دوم چون مشتمل بر تمام انواع دیات می باشد، جامعترین احادیث باب محسوب می گردد و در عین حال ذکر

حله در حدیث اول در کلام ابن ابی لیلی است نه در کلام امام. حدیث دوم هم مقطوعه و منقول از جمیل است نه از

معصوم و چون در حدیث دیگری ذکری از حله نیست، بنابراین نسبت به حله، نص معتبری نداریم. لکن چون اصحاب بر

آن اجماع و تسالم دارند، به موجب اعتبار قول مشهور قدما (نظر به حصول اطمینان به رای معصوم ۷ مطلب تمام

می شود و مدعا ثابت می گردد

.

نسبت به دلالت این روایات بر تنویع، صاحب جواهر و دیگران پاسخ داده اند که چون لسان آنها، لسان ارفاق و تسهیل امر

بر جانی است، از آنها استفاده الزام و اجبار نمی شود، بنابراین با نصوص تخییر معارضه ندارند

.

۳ . ۲ .

اخبار تخییر و قول مشهور

گروه دوم اخباری است که مفاد آنها تخییر است. (اگر چه در عدد و ارقام انواع با هم اختلاف دارند) و آن هفت روایت

است که از باب نمونه به ذکر یکی از آنها اکتفا می کنیم و آن حدیث محمد بن سنان از علاءبن فضیل است

:

عن ابی عبدالله(ع) انه قال: «فی قتل الخطا ماه من الابل او الف من