خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل دانش و فرهنگ در قرن چهارم (۱)

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل دانش و فرهنگ در قرن چهارم (۱) – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل دانش و فرهنگ در قرن چهارم (۱) شامل 120 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل دانش و فرهنگ در قرن چهارم (۱) گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل دانش و فرهنگ در قرن چهارم (۱) با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل دانش و فرهنگ در قرن چهارم (۱) از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل دانش و فرهنگ در قرن چهارم (۱) با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل دانش و فرهنگ در قرن چهارم (۱) را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل دانش و فرهنگ در قرن چهارم (۱) :

با وجود همه درگیری ها و نزاع هایی که میان دولت های اسلامی در قرن چهارم وجود داشت، علم و دانش رشد خود را بی وقفه دنبال می کرد.چهره های برجسته ای از عالمان و اندیشمندان در پرتو حمایتی که امیران و بزرگان از آنها می کردند، توانستند گام های بلندی بر دارند .در این میان چند شهر مهم، نقش اساسی و کلیدی داشتند.

بغداد مهم ترین شهری بود که برای تمامی دنیای اسلام، مرکزیت داشت.قمرهای این شهر، شهرهای فراوانی بود که در دنیای اسلام، به ویژه ایران وجود داشت: ری، اصفهان، نیشابور همچنان در دنیای اسلام می درخشید.

در این میان، خاندان بویه، نقش مهمی در توسعه فرهنگ و دانش داشت.حضور وزیران با کفایت که نقش قابل توجهی در جذب عالمان به دربار امیران خود داشتند، در پیشرفت علم بسیار با اهمیت بود.رقابت شدیدی برای جذب دانشمندان به دربارها وجود داشت.

باید توجه داشت که این پیشرفت ها، به رغم دشواری های اقتصادی و تنگناهای مالی بود که در بغداد و بسیاری از شهرها وجود داشت.کتاب های تاریخی از وضع نابسامان عراق در این قرن خبر داده اند.در عین حال، باید توجه داشت که وضعیت اقتصادی دنیای اسلام، در مجموع بسیار عالی بوده است.بغداد شرایط استثنایی داشت.نیم میلیون جمعیت، با وجود چند دستگاه حکومتی از دار الخلافه و امیر الامراء و وجود فرماندهان ترک و دیلمی، در کنار تولید اندک، برای این شهر مشکلات مالی فراوانی ایجاد کرده بود.با این حال، دانشمندان با استقبال فراوانی ازهر جهت روبرو بودند.احترامی که جامعه به طبقه فرهنگی می نهاد، بسیار قابل توجه بود.آنها بدون چشم داشت مالی فراوان، به کار تحقیق و پژوهش می پرداختند و آثار ارزشمندی می آفریدند.

توجه به این نکته مهم است که به رغم نزاع های مذهبی موجود در جامعه اسلامی قرن چهارم، گروه های مختلف مذهبی فعالیت های رقابت انگیز خود را داشتند.صرف نظر از حملاتی که به خانه برخی از عالمان می شد، بر روی هم، دنیای اسلام، به دلیل آن که در هر منطقه ای، گرایش مذهبی خاصی اعمال می شد، ظرفیت بالایی را داشت.خود آل بویه با داشتن گرایش شیعی و حتی حمایت هایی که از علمای شیعه داشتند یا در ساختن مراقد امامان در عراق کمک می کردند، از عالمان غیر شیعی نیز بهره می بردند.عضد الدوله، ابو بکر باقلانی (م ۴۰۳) عالم معروف سنی اشعری را به عنوان سفیر خود نزد دولت روم فرستاد.

یهودیان و مسیحیان نیز به دلیل آن که اهل کتاب شمرده می شدند، می توانستند به راحتی در جامعه اسلامی زندگی کنند.مسلمانان از اندوخته های علمی آنان، به ویژه ترجمه هایی که از آثار یونانی و سریانی در دانش طب و نجوم داشتند بهره می بردند.

درباره زبان فارسی یک نکته قابل توجه در این دوره وجود دارد و آن این که در دوره آل بویه و در قلمرو آنان، زبان عربی زبان نگارش کتاب ها بوده است.دلیل این مطلب آن است که غرب ایران، بیش از شرق آن، تحت تأثیر زبان عربی قرار گرفت.شاید دلیلش هم این بود که غرب ایران، زیر سلطه مستقیم خلفای عباسی بود.زمانی هم که دولت بویهی به وجود آمد، بیش تر قلمروش در غرب و مرکز بود، و خود آن دولت نیز اعتنایی به زبان فارسی نداشت.با این که می توان به خوبی پذیرفت که آنان فارسی را می دانسته و با آن سخن می گفته اند .

نکته مهم تر آن که عالمان برجسته ای چون صاحب بن عباد از اساس، به زبان فارسی علاقه ای نداشته و تنها مروج زبان و ادبیات عرب بودند.وی کتاب لغت بسیار مهم عربی به عربی با نام المحیط نوشت که تاکنون بر جای مانده و چاپ شده است.مجالس ادبی او نیز تنها بر محور زبان عربی بود و از زبان فارسی یادی نمی شد.این مسأله سبب شده است که شاعر فارسی زبان مهمی در بخش غربی و مرکزی ایران در قرن سوم رشد نکرده و آثار فارسی قابل ذکری از این دوره در اختیار نداشته باشیم.

کتاب و کتابخانه در دوره بویهی

فرهنگ کتاب نویسی، یکی از پایه ای ترین عوامل رشد و توسعه تمدن اسلامی بوده است.پس از تدوین قرآن، نگارش کتاب های حدیثی آغاز شد و در ادامه، کتاب های تاریخی و ادبی و نسبی نوشته شدند.به تدریج با توسعه علوم، نگارش در هر زمینه تحول یافت و به موازات آن، تمدن اسلامی رونق بیش تری گرفت.

اگر ما دوران آل بویه را دوران کتابخانه بنامیم، چندان بی راهه نرفته ایم.پیش از آن، کتابخانه دار الحکمه مأمون وجود داشت و پس از آن هم برخی کتابخانه های دیگر، اما در قرن چهارم، کتابخانه سازی، به عنوان یک گرایش مهم، نه تنها میان عالمان، که توسط امیران و وزیران رایج شد.امکانات مالی گسترده ای که در اختیار وزیران فرهنگ دوست بود، آنها را در کنار جذب عالمان به دربار خود، به سمت توسعه کتابخانه می کشاند.

عضد الدوله که در فارس خدمات تمدنی گسترده ای انجام داده بود، در قصر بزرگ خود در شیراز که مقدسی آن را بسیار با شکوه وصف کرده کتابخانه بزرگی ساخت.مقدسی نوشته است که کتاب جغرافیای جیهانی را «در هفت مجلد در کتابخانه عضد الدوله یافتم.»

زمانی که عضد الدوله به بغداد آمد، آن کتابخانه را به بغداد منتقل کرد.گفته شده که هر کتابی که تا این زمان تألیف شده بود، در کتابخانه وی وجود داشت.کتابخانه حبشی فرزند معز الدوله در بصره نیز، شهرت به سزایی داشت.در شهر اصفهان و رامهرمز نیز کتابخانه های بزرگی بود که به نوشته مقدسی کتابداران در خدمت مراجعه کنندگان بوده اند.دانش دوستی عضد الدوله تا آنجا بود که هر زمان از کنار خانه ابو عبید الله محمد مرزبانی می گذشت، می ایستاد، به وی سلام می کرد و رد می شد.

ابن العمید، وزیر رکن الدوله بویهی، کتابخانه مهمی در ری داشت.کتابدار وی، دانشمند برجسته ابن مسکویه بود که به مدت هفت سال کتابدار وی به شمار می آمد.مسکویه نوشته است که کتاب های ابن العمید بیش از صد بار شتر بود.صاحب بن عباد کتابخانه عظیمی در ری داشته که زبانزد مردمان آن روزگار بود.نوشته اند که تنها فهرست این کتاب ها، ده مجلد می شده و تمامی آنها چهار صد بار شتر بوده است.بسیاری از آثاری که در این کتابخانه بود، از آثار فلسفی و کلامی و شیعی بود که توسط سلطان محمود غزنوی، پس از سقوط این شهر در سال ۴۲۰ از میان رفت.مقدسی از کتاب جغرافی منسوب به ابو زید بلخی یاد کرده که آن را در کتابخانه صاحب بن عباد در ری دیده بوده است.

در بغداد، در کنار مراکزی که به عنوان دار العلم ساخته شد، کتابخانه هایی نیز تأسیس گردید.از جمله در دار العلم شاپور بن اردشیر که در محله شیعه نشین کرخ به سال ۳۸۳ ساخته شد و نخستین مدرسه به سبک جدید بود کتابخانه ای هم بود.در این کتابخانه صد نسخه قرآن خوش خط و ده هزار و چهارصد مجلد کتاب وجود داشت.بعدها در آتش سوزی که به سال ۴۵۱ در بغداد روی داد، کتاب های این کتابخانه غارت شد.

دار العلم دیگری هم توسط شریف رضی در سمت غربی دجله، در برابر مقابر قریش ساخته شد.فاطمیان مصر نیز در کار تأسیس دانشگاه و کتابخانه بسیار موفق بودند.تا پیش از تأسیس این دار العلم ها، به طور معمول، مساجد محل تدریس بودند.نهضت مدرسه سازی بعدها در دوره سلجوقی پدید آمد.

در کنار بحث از کتابخانه، باید از شغل وراقی یاد کرد که چیزی شبیه به کتابفروشی و نیز نسخه برداری از روی کتاب های پیشین و فروش آنها بود.وراقان جز این که ممکن بود به استنساخ کتاب بپردازند، یا با پرداختن پول، کسانی را برای این کار استخدام کنند، به خرید و فروش کتاب می پرداختند.

یک اثر جاودانه ای که در قرن چهارم هجری تألیف شد و نام بسیاری از کتاب هایی را که تا آن زمان تألیف شده بود، برای ما نگاه داشت، اثر یک وراق با نام ابن ندیم (م ۳۸۰) بود .گفتنی است که در این زمان، کتابفروشی، حرفه ای رایج بوده و بخشی از بازار، به کتابفروشان اختصاص داشته است.درباره ابو الفرج اصفهانی گفته شده است: «به راسته کتابفروشان می رفت، با دکان های بزرگ و پر کتاب، از آنجا کتاب بسیار می خرید و به خانه می برد و از روی آنها روایت می کرد.»

محمد بن اسحاق معروف به ابن ندیم با نگارش کتاب با ارزش الفهرست که یکی از چند کتاب جاودانه قرن چهارم هجری و اصولا تمدن اسلامی است، خدمت بزرگی به فرهنگ دنیای اسلام کرد .وی که عالمی شیعی بود، در عین شغل وراقی، طرحی عظیم برای کتاب شناسی دنیای اسلام و حتی غیر اسلامی نوشت و آگاهی های فرهنگی فراوانی را در این کتاب در اختیار نسل های بعد گذاشت .در این کتاب، نام هزاران اثر در رشته های مختلف علمی، به همراه شرح حال کوتاهی از نویسندگان ارائه شده است.در مقدمه آن بحث جالبی درباره خطوطی که در میان اقوام مختلف بوده به همراه نمونه هایی از آنها ارائه شده است.

قرآن و علوم آن

در زمینه دانش های قرآنی، از قرن سوم تا پنجم، آثار فراوانی تألیف شده است.علوم قرآنی، شامل تفسیر، شأن نزول آیات، لغات مشکله قرآن، قراءات، اعراب قرآن و…می شود.

در تفسیر، دو مکتب حدیثی و عقلی از همان آغاز وجود داشته است.شاید گسترده ترین اثر در زمینه تفسیر، کتاب تفسیر طبری یا جامع البیان فی تفسیر القرآن است.در این کتاب، درباره هر آیه، هر آنچه نقل قول از پیامبر (ص) و صحابه و تابعین و علمای ادبیات بوده، زیر همان آیه نقل شده است.در شمار تفسیرهای حدیثی، کتاب تفسیر عیاشی از محمد بن مسعود عیاشی عالم شیعی قرن سوم هجری و کتاب تفسیر علی بن ابراهیم قمی است.

تفاسیر عقلی، بیش تر از آن معتزله و کسانی بود که به نوعی به مسائل عقلی توجه بیش تری داشتند.آنها به نقل هایی که در تفسیر آیات رسیده بود توجهی نداشته و سعی می کردند با تکیه بر اندیشه خود آیات را تفسیر کنند.در یکی از این تفاسیر، تنها برای بسم الله الرحمن الرحیم یک صد و بیست معنا ارائه شده است.

حاصل اندیشه ها و تلاش های روایی و عقلانی انجام شده در تفسیر قرآن در میان شیعه، در کتاب پر ارج التبیان فی تفسیر القرآن از شیخ طوسی ارائه شده است.این کتاب یکی از بهترین تفاسیر قرآن، در میان صدها تفسیر کاملی است که برای قرآن نوشته شده است.

حارث بن اسد محاسبی (م ۲۳۴) که از صوفیان بود کتاب العقل و فهم القرآن را نوشته است .بیشتر تفاسیر تا قرن چهارم به عربی نوشته می شد.با این حال نوشته اندکه ابو علی جبائی از سران معتزله، تفسیری به پارسی نوشته بود.

یکی از دشواری های تفسیر قرآن، ارائه برداشت های نادرست در تفسیر برخی از آیات قرآن بود.به عبارت دیگر، کسانی یافت می شدند که برای توجیه برخی از آیات که به درستی نمی فهمیدند، آنها را کنایه از معنای دیگری می گرفتند تا بر ایشان قابل درک شود.این مشکل را برخی از مفسران معتزلی داشتند که تفسیرهای خود ساخته برای برخی از آیات می کرده و مخالفانشان، آنها را متهم می کردند که قرآن را تفسیر به رأی می کنند، یعنی عقاید خود را بر آیات قرآن تحمیل می کنند.در کنار آنها، برخی از باطنی ها و شیعیان افراطی و اسماعیلیان و قرمطیان برای اثبات برخی از عقاید خویش، دست به دامن این قبیل تأویل های خلاف ظاهر قرآن می شدند.

یکی از علومی که در تفسیر قرآن کمک شایسته ای می کرد، شرح لغات مشکل قرآن بود.ابن قتیبه دینوری (م ۲۷۶)، کتاب تأویل مشکل القرآن را نگاشت که در شرح لغات سخت قرآن است.کتاب های دیگری هم در این زمینه نوشته شد.همچنین آثاری هم درباره اعجاز قرآن نوشته شد که یکی از مشهورترین آنها کتاب اعجاز القرآن ابو بکر باقلانی (م ۴۰۳) است.معتزله نیز از این قبیل آثار فراوان داشتند.

از برجسته ترین دانشمندان شیعی که در ادبیات عرب و شعر و قرآن تخصص داشت سید رضی (م ۴۰۶) است.وی کتاب تلخیص البیان را درباره کاربرد کلمات مجازی در قرآن نوشت.

علوم حدیث

دانش حدیث، در کنار فقه، رایج ترین دانش اسلامی در طول پنج قرن نخست اسلام است.باید گفت، تألیفات حدیثی چندان فراوان است که شمارش آنها، کاری دشوار و پر مشقت می نماید .آثار حدیثی در زندگی دینی مسلمانان بالاترین نقش را پس از قرآن داشته و دارد.بنابر این سزاوار است که درباره آن اندکی با تفصیل سخن بگوییم.

این تألیفات، در درجه نخست درباره گردآوری متن احادیث است.در کنار کتاب های حدیثی، دانش رجال به وجود آمد که برای ارزیابی راویانی بود که در سند حدیث جای داشتند و به طور مسلسل آن را از یکدیگر نقل می کردند.اندک اندک دانش دیگری با نام درایه پدید آمد که درباره انواع و اقسام احادیثی بحث می کرد که از نظر اعتبار سندی تفاوت هایی با یکدیگر داشت .

بخشی از کتاب های حدیث به طور عمومی تألیف می شد، یعنی، احادیث مربوط به همه مسائل، اعم از مسائل اعتقادی تا فقهی و اخلاقی در آن گرد آوری می شد، اما بخشی دیگر از آنها به طور خاص، درباره مسائل ویژه ای تألیف می شد، یعنی احادیث، بر حسب موضوع، تقسیم بندی می شد.

در اینجا باید درباره تلاش های علمای شیعه و سنی درباره حدیث بحث کنیم.

در دفتر نخست اشاره کردیم که اصحاب امامان علیهم السلام از قول آن بزرگواران، احادیثی را که از پیامبر صلی الله علیه و اله نقل می کردند، می نوشتند و مجموعه هایی مدون می کردند .از این قبیل کتاب ها یا کتابچه ها، چهارصد نمونه در قرن دوم و سوم فراهم شد که به اصول چهار صدگانه معروف است.

به تدریج در اواخر قرن سوم، مؤلفان شیعه، به گرد آوری این متون پرداختند و کتاب های بزرگی در حدیث فراهم آوردند.یکی از پر کارترین محدثان شیعه که در فراهم آوردن یک مجموعه بزرگ، بر دیگران حق تقدم دارد، شیخ محمد بن یعقوب کلینی (م ۳۲۹) است که کتاب الکافی را تألیف کرد.دو مجلد از این کتاب در اصول اعتقادی، چهار مجلد درباره مسائل فقهی و یک جلد متفرقات است.البته نمی توان گفت همه روایات کتاب کافی صحیح است، چرا که برخی از آنها از نظر اصول علم درایه، در مرتبه حدیث صحیح قرار نداشته و ضعیف تلقی می شوند.این کتاب، یکی از با ارزش ترین آثار حدیثی شیعه تلقی می شود.

پس از کلینی، بزرگ ترین محدث شیعه، شیخ صدوق (م ۳۸۱) است که در جای دیگری هم به اختصار از وی یاد کرده ایم.آثار این شیخ بزرگوار، همگی در قالب کتاب های حدیثی است.او در این باره، چندان آثار با ارزشی تألیف کرده که مبنای کتاب های بعدی علمای شیعه شده است.

مهم ترین کتاب حدیثی فقهی ایشان کتاب من لا یحضره الفقیه است.معنای نام کتاب چنین است که این کتاب بکار کسی می آید که فقیهی نزدیکش نیست تا از او پرسش کند و طبعا با مراجعه به این کتاب می تواند به پاسخش دست یابد.وی نام این کتاب را از نام یکی از آثار محمد بن زکریای رازی تحت عنوان کتاب من لا یحضره الطبیب اقتباس کرد: کتاب برای کسی که طبیب نزدش نیست.این کتاب صدوق یکی از چهار اثر حدیثی بزرگ شیعه است که به آنها کتب اربعه یا کتاب های چهارگانه گفته می شود.یکی دیگر کافی و دو دیگر از شیخ طوسی است.

شیخ صدوق آثار دیگری دارد که برخی حدیثی کلامی و برخی حدیثی اخلاقی است.از جمله باید به کتاب التوحید او اشاره کرد که روایات بی شماری از امامان علیهم السلام درباره مسائل مختلف توحید در آن فراهم آورده است.وی در آنجا ثابت کرده است که شیعیان درباره توحید، تنزیهی می اندیشیدند و به هیچ روی عقیده به تشبیه و تجسیم که صفات بشری را به خدا نسبت می دهد، ندارند.آنان این عقیده را از احادیث امامان خود گرفته اند نه آن که تحت تأثیر اندیشه های معتزله باشد.به علاوه که خود معتزله معتقدند که در این زمینه، تحت تأثیر احادیث امام علی علیه السلام بوده اند.

پس از صدوق، از نگاه علم حدیث، باید از شیخ محمد بن حسن طوسی (م ۴۶۰) یاد کرد که پیش از این به تفسیرش اشاره کردیم.وی را به دلیل اهمیتش در شیعه، شیخ الطائفه می نامند.وی دو اثر حدیثی مهم دارد که با کتاب پیشگفته شیخ صدوق و کتاب کافی، چهار کتاب اصلی شیعه را تشکیل می دهد.یکی از آنها الاستبصار و دیگری التهذیب است که تقریبا همه روایات آنها در مسائل فقهی است.

وی کتاب های فقهی چندی نیز تألیف کرد.از آن جمله کتاب المبسوط است که یک دوره کامل فقه استدلالی بر اساس مذهب اهل بیت است.کتاب دیگری هم به عنوان رساله عملیه دارد که نام آن النهایه است.

عالمان اهل سنت، کتاب های حدیثی زیادی در قرن سوم و چهارم تألیف کرده اند.زمانی که حنابله در بغداد و بسیاری از شهرهای دنیای اسلام غلبه کردند، تنها برخی از کتابهایی را که با عقایدشان هماهنگی بیش تری داشت، مقبولیت عام بخشیدند.دو کتاب بخاری و مسلم که اهل سنت آنها را صحیح می گویند، از این دست کتاب هاست.بعدها این مقبولیت در جامعه تسنن جای خود را باز کرد.

در کنار این دو کتاب، ده ها بلکه صدها کتاب دیگر تألیف شد.کسانی از محدثان اهل سنت که اندکی به عقاید شیعه نزدیک بودند، از جامعه علمی تسنن طرد شده و کتاب های آنان، یا مورد غفلت واقع شد و یا اعتبار لازم را کسب نکرد.با این حال، آثار برخی از آنان چنان بزرگ و قابل اعتنا بود که همواره مورد توجه قرار داشت.تکمله ای بر دو کتاب بالا، توسط حاکم نیشابوری با نام المستدرک علی الصحیحین نوشته شد که اهمیت زیادی در حدیث اهل سنت دارد .

چند کتاب معروف دیگر هم در قرن چهارم نوشته شد که برخی از آنها عبارت اند از: صحیح ترمذی (۲۰۹ ۲۷۹)، سنن ابی داود (۲۰۲ ۲۷۵)، سنن نسائی (۲۱۵ ۳۰۳)، سنن ابن ماجه (۲۰۹ ۲۷۳)، سنن دارمی (۱۸۱ ۲۵۵) .

احمد بن حنبل (۲۰۲ ۲۴۱) یکی از بزرگ ترین کتاب های حدیثی را با نام المسند نوشت که به همین مناسبت آن را مسند احمد می نامند.کتاب های بی شمار دیگری نیز عالمان اهل سنت در دانش حدیث نوشته اند که در اینجا نمی توان از آنها یاد کرد.

در اینجا جای یک پرسش می ماند و آن این که چه ارتباطی و تفاوتی میان احادیث شیعه و سنی وجود دارد؟

باید گفت، شیعیان، به طور معمول، احادیث پیامبر صلی الله علیه و اله را از طریق امامان علیهم السلام روایت کرده، و تنها درستی روایاتی را که از این طریق نقل شده باشد، می پذیرند .دلیل این اقدام آن است که اطمینان لازم را به ناقلان روایات پیامبر (ص) که در کتاب های اهل سنت آمده، ندارند.

با این حال، مشترکات فراوانی میان روایات هر دو گروه شیعه و سنی وجود دارد.به این معنا که متن بسیاری از احادیث که در کتاب های شیعه آمده، با متنی که اهل سنت از طریق برخی از صحابه نقل کرده اند، همسان است.در عین حال، اختلافاتی نیز میان آنها به چشم می خورد .

به هر روی، دامنه وسیع ناقلان و راویان احادیث در میان اهل سنت، جای این سخن را باقی می گذارد که بخشی از آن احادیث، نادرست بوده و قابل اطمینان نیست.طبعا اطمینانی که به امامان شیعه، یعنی اهل بیت پیامبر در نقل احادیث پیامبر صلی الله علیه و آله می توان داشت، به دیگران نمی توان داشت.

دانش فلسفه و کلام

دین اسلام اساسش بر مبنای وحی الهی است.البته پذیرش وحی، یعنی قرآن، تنها از راه استدلال عقلی ممکن است، به این معنا که عقل انسان باید قانع شود که آیاتی که محمد صلی الله علیه و اله بر مردم می خواند از طرف خداوند نازل شده است.

افزون بر آن، درک قرآن و فهم محتوای آن نیز با تأمل و تعقل تحقق می یابد.این درست است که بسیاری از مطالب آن می تواند برای عموم قابل فهم باشد، اما همان قابل فهم بودن برای عموم هم در چهارچوب عقل مردم است.در مواردی هم که مطلبی دشوار یا به تعبیر قرآنی، متشابه است، باز تعقل می تواند در حل مشکل کارساز است.

در عین حال، عقل را راهی به درک همه آنچه وحی بیان می کند نیست.در غیر این صورت، لزومی به وحی در میان نبود.بسیاری از آگاهی هایی که خداوند می دهد، عقل نمی تواند به کنه آنها برسد، چرا که ظرفیت عقل محدود است.به همین دلیل است که وقتی مسلمانان از پیامبر صلی الله علیه و اله درباره روح و ماهیت آن پرسش می کنند، خداوند با فرمودن این مطلب که قل الر