خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل قلمرو دین یا گستره شریعت

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل قلمرو دین یا گستره شریعت :

بحث«قلمرو دین»

[۱]

و نیز مبحث«قلمرو شریعت»از بحث های زنده و ضروری جامعه بشری است. در آمیختگی«دین و انسان»و تعامل مثبت یا منفی آن دو در طول تاریخ و تداوم این تعامل در آینده انسان، تعیین حدود و ثغور دین در زندگی بشر را به موضوعی جالب و جدّی و سرنوشت ساز تبدیل کرده است.اهمیّت تعیین«قلمرو دین»و به خصوص«قلمرو شریعت»تنها در زندگی دنیوی و روزمره انسانی نیست، بلکه دغدغه فکری و روحی بشر نسبت به پس از مرگش نیز ارتباط وثیقی با دین و قلمرو آن ونیز شریعت و محدوده آن دارد.بشر از ابهام در«قلمرو دین»زیان بسیار دیده است و بخش عظیمی از بدبختی و نکبت تاریخ زندگی بشر به خاطر ابهام در«قلمرو دین»بوده است.در تاریخ ادیان و نیز جوامع بشری به طور کلّی موارد کمی وجود ندارد که قدرتمندان و حاکمان با سوء استفاده ار ابهام قلمرو دین به استحکام حاکمیّت خویش بر دیگران بهره گرفته و یا مخالفان خود را سرکوب کرده اند و یا توده های مردم را با تیغ دین و شریعت به مسلخ برده اند و یا دانشوران و متفکران را به بند کشبده و یا به زندگیشان پایان داده اند، همه اینها ریشه در ابهام موضوع قلمرو دین داشت که موجب سوء استفاده آنان از گزاره های دینی و یا مفاهیم مربوط به شریعت می گشت.نه تنها حاکمان و قدرتمندان از ابهام«قلمرو دین»سوء استفاده می کردند، بلکه عالمان و روحانیان و متصدیّان امور دینی ادیان هم در میان اکثر ادیان با سوء استفاده از ابهام در«قلمرو دین»به زیان مردم گام برداشته و در راستای اهداف دنیوی خویش گزاره های منتسب به دتین را به کار می گرفتند.در تاریخ مسیحیت، در پی رنسانس و قیام مردم علیه حاکمیّت کلیسا، این قبیل بهره گیری های ناشایست از «ابهام قلمرو دین»بیشتر در دید نقّادان قرار گرفت و موضوع تعیین قلمرو دین را به مبحثی ضروری و مهم تبدیل کرد و در نهایت دست کلیسا را از قلمرو حکومت و نیز زندگی خصوصی مردم کوتاه نمود.

در تاریخ اسلام هم موارد سوء استفاده هایی از این دست اندک نیست، و می توان ریشه آن را در حوادث صدر اسلام جست؛حوادثی چون یورش خالد بن ولید بر قبیله مالک بن نویره و یا فرار عبید اللّه بن عمر از مجازات و مال اندوزی های اصحاب پیامبر(صلی اللّه علیه و آله)در دوران حاکمیت خلیفه سوم و مواردی از این دست بسیار هستند، این حکایات که سر چشمه اش فساد در قدرت و به طور روشن تر خروج حاکمیّت از جایگاه مورد انتظار، همگی ناشی از ابهام در«قلمرو دین»بود و گرنه توده مردم به راحتی چنان پدیده هایی را پذیرا نمی گشتند.در تاریخ اسلام، بسیاری از قتل و غارت ها، اعدام ها، تکفیرها، تصرّف غاصبانه اموال مردم، تجاوز به حریم های خصوصی مستند به همین ابهام در «قلمرو دین»است.در جهان اسلام حاکمان اموی، عباسی، عثمانی و در جامعه ایران سلسله های صفوی و قاجاری و غیر آنها، عموم ترکتازی های خویش را در سایه دین انجام می دادند و با بهره گیری از«ابهام در قلمرو دین»به همه امیال و خواسته هایشان قبای دین و ردای شریعت می پوشاندند.همین داستان در حوزه و قلمرو نفوذ دیگر ادیان به شکل های گوناگون تحقق یافته و می یابد.بنابراین تعیین «قلمرو دین»و پژوهش در این مبحث افزون بر ارزش معرفتی آن که به تنهایی برای ضرورت و فوریّت آن کافی است، برای جلوگیری از بهره کشی انسان از انسان به نام دین و خدا، موضوعی ضروری و لازم است.

این مبحث گرچه از دیرباز در ذیل عناوین گوناگونی مورد توجّه اندیشوران جامعه بشری بوده و با توجه به عملکرد ادیان در قلمرو نفوذشان از نوسان لازم برخوردار بود، امّا در حوزه دینی جهان اسلام و به خصوص در حوزه اندیشه شیعی تا حدودی با تأخیر به صورت مبحثی مستقل و با عنوان«قلمرو دین»مطرح گشت و خوشبختانه امروزه به صورت جدّی به دغدغه ذهنی پژوهشگران جوان و پرانرژی حوزه های علمیه شیعی تبدیل شده، و در این راستا آثاری به زیور طبع آراسته گشته است.یکی از محققان کوشا در این حوزه معرفتی آقای عبد الحسین خسرو پناه هستند که تاکنون آثاری چند در اختیار اهل خرد و اندیشه قرار داده اند.در این مقاله نگاهی به یکی از این نوشته های ایشان یعنی گستره قلمرو شریعت-که از سوی هیئت داوران کنگره دین پژوهان هم به عنوان کتابی برگزیده معرفی شده است-انداخته و نکاتی چند را یادآوری می گردیم: نویسنده محترم بنابر محتوای کتاب دغدغه جدّی و بجا برای دفاع از دین اسلام و بالاخص مکتب تشیّع دارد.وی در این راستا کوشیده تا دیدگاه های گوناگون را مدّ نظر و مورد بررسی قرار دهد، از تمامیّت دین و لزوم حضور آن در عرصه اجتماع دفاع کند.نویسنده به منابع و مأخذ بسیاری مراجعه کرده تا نظر پشتیبان و متأخران اعم از علمای اسلام و دانشوران غرب را درباره قلمرو دین ببیند و آنان را به ورطه نقد و فحص و بررسی بکشاند، از این جهت باید به نویسنده محترم دست مریزاد گفت. نفس داشتن دغدغه دفاع از دین، ارزشمند و قابل تقدیر است، به خصوص که این دغدغه درباره مباحث مروبط به کلام جدید باشد که به شدت در جامعه مطرح و مورد ابتلاست و چنین دغدغه ها و انگیزه هایی این نکته را عیان می سازد که نسل جدیدی پژوهشگران حوزه های علمیه به صورت جدی تری به مباحث برون از دایره فعالیت های متداول حوزه ها پا گذاشته اند و تنها به بحث های محدود و فربه فقهی نمی پردازند و خاطره تلاش های همه جانبه حوزه های علمیه شیعی در سده ها پیشین را زنده می کنند.

ب:ساختار کتاب

کتاب در چهار فصل تدوین یافته که هرکدام از فصول آن مستمل بر گفتارهایی است.مؤلف پیش از ورود به بحث های اصلی، زیر عنوان پیشگفتار فرضیه تحقیق، محل نزاع و ضرورت کاوش در گسترده شریعت را تبیین کرده و از سه جهت این مبحث را ضروری تلقی کرده است؛۱)نقش موثر «قلمرو شریعت»در توزیع قدرت و نظام سیاسی، فرهنگی و اقتصادی جامعه، ۲)وجود مقوله ای به نام علم و دینی و ۳)مبتنی بودن تعریف دقیق نظم دینی جامعه ایران بر تعیین این قلمرو، وجوه مورد اشاره می باشد.

فصل نخست کتاب به کلیات بحث گسترده شریعت اختصاص یافته است و از سه گفتار تشکیل شده است.در گفتار نخست«شریعت و گستره»تعریف و مقصود نویسنده از آن تبیین شده است.در گفتار دوم به روش شناختی بحث پرداخته و در گفتار سوم پیش فرضهای گستره شریعت را توضیح داده است و از سه پیش فرض:هرمنوتیکی، معناشناسی و کلامی یاد شده است.

فصل دوّم کتاب به روی کردهای گسته شریعت اختصاص یافته است و با سه گفتار این بحث سامان یافته است.در گفتار اول گونه شناسی روی کردهای گستره شریعت بحث شده و در آن از دو گونه کارکرد سخن به میان آمده است.در گفتار دوم دیدگاه متفکران مغرب زمین آورده شده و در گفتار سوم دیدگاه، متفکران اسلامی اعم از فلاسفه، متکلمان، عرفا و متفرکان معاصر مطرح شده است.

فصل سوّم کتاب عنوان«رابطه دین و دنیا»را به خود اختصاص داده است.در این فصل چهار گفتار وجود دارد که در گفتار اوّل کلیات بحث از قبیل تعریف دین و دنیا، رابطه دین و اخرت و رابطه دین و دنیا مورد پژوهش قرار گرفته است و در گفتار دوّم مبحث سکولاریسم آمده که در آن از مفهوم الف:تلاش نویسنده

نویسنده محترم بنابر محتوای کتاب دغدغه جدّی و بجا برای دفاع از دین اسلام و بالاخص مکتب تشیّع دارد.وی در این راستا کوشیده تا دیدگاه های گوناگون را مدّ نظر و مورد بررسی قرار دهد، از تمامیّت دین و لزوم حضور آن در عرصه اجتماع دفاع کند.نویسنده به منابع و مأخذ بسیاری مراجعه کرده تا نظر پشتیبان و متأخران اعم از علمای اسلام و دانشوران غرب را درباره قلمرو دین ببیند و آنان را به ورطه نقد و فحص و بررسی بکشاند، از این جهت باید به نویسنده محترم دست مریزاد گفت. نفس داشتن دغدغه دفاع از دین، ارزشمند و قابل تقدیر است، به خصوص که این دغدغه درباره مباحث مروبط به کلام جدید باشد که به شدت در جامعه مطرح و مورد ابتلاست و چنین دغدغه ها و انگیزه هایی این نکته را عیان می سازد که نسل جدیدی پژوهشگران حوزه های علمیه به صورت جدی تری به مباحث برون از دایره فعالیت های متداول حوزه ها پا گذاشته اند و تنها به بحث های محدود و فربه فقهی نمی پردازند و خاطره تلاش های همه جانبه حوزه های علمیه شیعی در سده ها پیشین را زنده می کنند.

ب:ساختار کتاب

کتاب در چهار فصل تدوین یافته که هرکدام از فصول آن مستمل بر گفتارهایی است.مؤلف پیش از ورود به بحث های اصلی، زیر عنوان پیشگفتار فرضیه تحقیق، محل نزاع و ضرورت کاوش در گسترده شریعت را تبیین کرده و از سه جهت این مبحث را ضروری تلقی کرده است؛۱)نقش موثر «قلمرو شریعت»در توزیع قدرت و نظام سیاسی، فرهنگی و اقتصادی جامعه، ۲)وجود مقوله ای به نام علم و دینی و ۳)مبتنی بودن تعریف دقیق نظم دینی جامعه ایران بر تعیین این قلمرو، وجوه مورد اشاره می باشد.

فصل نخست کتاب به کلیات بحث گسترده شریعت اختصاص یافته است و از سه گفتار تشکیل شده است.در گفتار نخست«شریعت و گستره»تعریف و مقصود نویسنده از آن تبیین شده است.در گفتار دوم به روش شناختی بحث پرداخته و در گفتار سوم پیش فرضهای گستره شریعت را توضیح داده است و از سه پیش فرض:هرمنوتیکی، معناشناسی و کلامی یاد شده است.

فصل دوّم کتاب به روی کردهای گسته شریعت اختصاص یافته است و با سه گفتار این بحث سامان یافته است.در گفتار اول گونه شناسی روی کردهای گستره شریعت بحث شده و در آن از دو گونه کارکرد سخن به میان آمده است.در گفتار دوم دیدگاه متفکران مغرب زمین آورده شده و در گفتار سوم دیدگاه، متفکران اسلامی اعم از فلاسفه، متکلمان، عرفا و متفرکان معاصر مطرح شده است.

فصل سوّم کتاب عنوان«رابطه دین و دنیا»را به خود اختصاص داده است.در این فصل چهار گفتار وجود دارد که در گفتار اوّل کلیات بحث از قبیل تعریف دین و دنیا، رابطه دین و اخرت و رابطه دین و دنیا مورد پژوهش قرار گرفته است و در گفتار دوّم مبحث سکولاریسم آمده که در آن از مفهوم لغوی و اصطلاحی سکویاریسم، ویژگیها، عوامل و دلایل پیدایش آن در مغرب زمین، بنیادهای تئوریک آن چون اومانیسم، علم گرایی و عقل گرایی، مورد بررسی قرار گرفته است.گفتار سوّم این فصل به پیوند دین و دنیا و گفتار چهارم آن به چالش های سکولاریسم پرداخته است.

فصل چهارم کتاب به گستره شریعت در عرصه های علوم انسانی اختصاص دارد.این فصل بخش اصلی کتاب را تشکیل می دهد و از شش گفتار تشکیل یافته است.در گفتار نخست گستره شریعت در عرصه انسان شناسی مورد بررسی تفصیلی قرار گرفته است.این گفتار شامل مبحث«تعریف انسان شناسی»، انواع انسان شناسی که دربر گیرنده پنج نوع انسان شناسی، چون انسان شناسی ارزشی، عرفانی، فلسفی، دینی و مذهبی و علمی است؛هدف و ضرورت انسان شناسی، بحران های انسان شناسی، مسایل و مباحث انسان شناسی و مکاتب انسان شناسی چون مکتب های فلسفی، قرآنی و روایی و در نهج البلاغه، می باشد.

گفتار دوّم این فصل عنوان«چیستی علوم انسانی»را دارد و در آن از«تعریف علوم انسانی»، «روش شناسی علوم انسانی»، تفاوت علوم انسانی و طبیعی»و«علمی بودن علوم انسانی»بحث گردیده است.گفتار سوّم فصل به گستره شریعت در عرصه های اقتصاد اختصاص دارد و در آن از تعریف اقتصاد، تعارف علوم اقتصادی، اهداف های ایجاب و سلبی مکتب اقتصادی اسلام، توسعه اقتصادی، اصول و بنیادهای اقتصاد اسلامی چون انسان شناسی، آزادی اقتصادی، محدودیت های اقتصاد اسلامی، مالکیّت و توزیع و مصرف، بحث شده است.

گفتار چهارم به گستره شریعت در عرصه نظام تربیتی می پردازد و در آن از اهمیّت و ضرورت تحقیق در نظام تربیتی اسلام، اصول و مبانی نظام تربیتی اسلام، شاخصه های مختلف انسان شناسی در مکتب اسلام، اهداف نظام تربیتی اسلام و روش ها و شیوه های تربیتی، سخن به میان آمده است.

گفتار پنجم فصل به«گستره شریعت در عرصه مدیریّت»پرداخته است.در این گفتار مدیرّیت تعریف شده است و هدایت و رهبری، آفات مدیریّت، سبک و سلوک رهبری و برنامه ریزی مورد بررسی قرار گرفته است.

گفتار ششم به گستره شریعت در عرصه جامعه شناسی اختصاص دارد و از مفاهیم، اصطلاحات و رشته های جامعه شناسی، رویکردهای متفکران اسلامی درباره جامعه شناسی، جامعه شناسی در قرآن و سنّت و اختلاف جوامع در قرآن بحث شده است.

در پایان کتاب فهرست منابع و مآخذ ارائه شده است.

ج:نقد و بررسی

در آغاز یادآوری این نکته خالی از لطف نیست که نقد و بررسی یک کتاب به مفهوم کم ارزشی و کم ارجی آن نیست بلکه بر عکس یکی از بنیان های نقد و بررسی، ارجمند شمردن اثر و قرار دادن آن در جایگاهی است که ارزش وقت صرف کردن برای مطالعه و بررسی و طرح دیدگاه های گوناگون درباره اثر را دارد.هیچ نویسنده خردمندی تصور نمی کند که سخن و نوشته او آخرین سخن و فصل الخطاب بحث است.تفاوت یک کتاب قانون با یک کتاب علمی و پژوهشی در همین است که اوّلی دستور و قاطع است و دوّمی گزارشی، توصیفی و پژوهشی، بنابراین در این نوع اثر جای بحث و سخن باز است.