خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل نقد کتاب: اعیان العصر و اعوان النصر / عن مجله «آینه پژوهش » ع ۵ س ۷

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نقد کتاب: اعیان العصر و اعوان النصر / عن مجله «آینه پژوهش » ع ۵ س ۷ :

«اعیان العصر واعوان النصر» تالیف الخلیل بن ایبک الصفدی، تحقیق فالح احمد البکور .

باشراف مکتب البحوث والدراسات، فی ۳ مجلدات، طبع دار الفکر، بیروت، ۱۳۱۹ ه/۱۹۹۸ م .

تمهید

فائده کتب التراجم المذکرات و طبقات الاعلام لا تنحصر فی العثور احیانا، خلال السنه والیوم، علی سنه وفاه او ولاده، ولا الاستعلام عن المشایخ والاساتذه والرحلات العلمیه الشهیره، بل ان هذه الکتب هی مرآه للماضی الثقافی والسیاسی والاجتماعی للمجتمع التی یفخر بها اصحاب التراجم ویبرزون من خلالها ویعیشون فیها ویخلقون التغیرات .

بصرف النظر عن ظروف المجتمع والعصور السالفه، فان کثیرا النکات الدقیقه الخاصه بالعلم والفن والفکر یمکن العثور علیها من بین سطور هذه التراجم، ودراستها بصفتها وثائق ناطقه عن تقلبات وظروف اناس نحن وارثوهم .

عشرات، بل مئات، التراجم ظهرت علی امتداد اقالیم القبله بعضها یسغرق العدید من المجلدات الضخمه، و هی، علی الرغم من جدارتها، لم تحط بالدراسه، و لم یتناول احد محتویتها بالتنظیم والتحلیل . ان المعلومات التی تفتح دراستها وتحلیلاتها آفاقا جدیده لمعرفه التاریخ والادب والثقافه امامنا و کذلک لتصحیح بعض اخطائنا المعرفیه .

صلاح الدین ابو الصفاء، الخلیل بن ابیک بن عبدالله الصفدی من کتاب التراجم الذین تستحق آثاره الدراسه واعاده النظر، خاصه اذا اخذنا بنظر الاعتبار ظروف زمانه الذی شهد نتائج حمله المفعول واستقرار حکومه الایلخانیین .

ولد الصفدی سنه ۶۹۶ ه فی صفد و مات سنه ۷۶۴ ه بالطاعون (اعیان العصر واعوان النصر)، ص ۴ و ۱۰ .) استطاع هذا الرجل الالتقاء بمشاهیر رجال زمانه والاخذ عنهم، و قد اعانه علی ذلک ذوقه الخاص وتطلعاته فجعلت منه کاتبا مکثرا کما یقول ابن کثیر (ص ۵)، الف اکثر من مئتی مؤلف .

اخذ الصفدی شهرته من کتبه «الوافی بالوفیات » بصفته تذیل علی «وفیات الاعیان » . وبهذا الکتاب وبکتب اخری اشتهر بانه مؤرخ، ولکن یتبین من معظم کتبه انه الی الادب اقرب منه الی التاریخ، علی الرغم من ان شعره لم یکن رفیع المستوی .

من مؤلفاته «اعیان العصر واعوان النصر» و تصحیح التحریف » و «تحریر التحریف » و «جلوه المذاکره فی خله المحاضره » و «جنان الجناس » فی البدیع، و «حسن التصریح فی مائه ملیح » دیوان شعر، و «رشف الزلال فی وصف الهلال » و «طرد السبع عن سرد السبع » و «الغیث الذی انسجم فی شرح لامیه العجم » و «لوعه الشاکی و دمعه الباکی » و «خیر الفلاح فی مختصر الصحاح » (صحاح الجوهری) و «نفوذ السهم فیما وقع للجوهری من الوهم » و «نکث الهمیان فی نکت العمیان » و «طبقات النحاه » و «غوامض الصحاح » و «تذکره الادب » فی ثلاثین مجلدا (ص ۹- ۷ .) مؤلفه الذی نتناوله من هذه المقاله هو «اعیان العصر واعوان النصر» الذی طبع مؤخرا فی اربعه مجلدات (دار الفکر، بیروت .) بعد تبیان فوائد الاطلاع علی اخبار الماضین، و النظرات التی تحصل من دراسه کتب التاریخ والتراجم، یشیر فی مقدمته الی کتابه الشهیر، کما یصفه هو: «تاریخی الکبیر» الموسوم بالوافی بالوفیات » ویقول انه جمع فیه عددا من العظما المشاهیر منذ ایام النبی ( صلی الله علیه و آله وسلم) حتی عصره هو . ولما کان هذا الکتاب مسهبا و مطولا فقد عزم بعد الفراغ منه علی ان بستل منه تاریخ عصره، جامعا فیه تاریخ معاصریه حتی وان لم یرهم بنفسه وانما سمع اخبارهم من مصادر موثوق بها . لذلک بدا بسنه ۶۹۶ه .

ای سنه ولادته، سماه منذ البدایه «اعیان العصر واعوان النصر» من التراجم القیمه فی هذا الکتاب، و خاصه فی تاریخ ایران، ترجمه احمد بن محمد بن احمد بن محمد علاء الدوله البیابانکی . . العلامه رکن الدین السمنانی (ص ۱۸۹ و ۱۹۰ .) یشیر الصفدی الی مکانه السمنانی العلمیه ومؤلفاته التی قیل انها یبلغ ۳۰۰ کتاب، کما یشیر الی سوانحه واحواله .

ان حده السمنانی تجاه ابن العربی و کتبه – و هی سبب اشتهاره – اشار الیها الصفدی، کما حدث کثیرا عن اخلاق الشیخ بیابانکی . یقول :

ان دخل السمنانی من املاکه بلغ نحوا من تسعین الف درهم کان ینفقها سرا و علانیه، ویصوره فی صوره عابد علیه آثار النسک والورع، ملیح الشکل و کثیر البر والایثار (ص ۱۹۰ .) وهو یترجم للخواجه رشید الدین فضل الله الهمدانی ترجمه مفصله (ص ۱۴۰۲- ۱۴۰۴)، بالاضافه الی ذکر ولده غیاث الدین محمد فی الاعیان (ص ۱۸۳۸ و ۱۸۳۹ .) یعتقد الکاتب ان الخواجه رشید کان یهودیا فی الاصل ثم اسلم، بینما مات ابوه یهودیا (ص ۱۴۰۳ .) و یذکر بصراحه اسماء الذین اعتبرو هذا الوزیر المشهور ملحدا عدوا للاسلام (ص ۱۴۰۴) واتهموه بانه مزج التفسیر بالفلسفه و بدل کلام الله . و فی تقریر الصفدی عن الخواجه غیاث الدین محمد ابن الخواجه رشید یقول عنه ان کان اکثر صلاحا وتدینا من ابیه: «وکان خیرا من والده (ص ۱۸۳۹ .) من تراجم الصفدی الاخری ابن الفوطی الذی مدحه کثیرا واسبغ علیه صفات مثل: الشیخ، الامام، المحدث، المؤرخ الاخباری النسابه و الفیلسوف الادیب (ص ۹۷۰ و ۹۷۱)، ویمتدح خطه ویقول انه کان یکتب یومیا اربع کراسات بذاک الخط العجیب . و یضیف ان من رای ابن الفوطی نقل له انه کان ینام علی ظهره و یرفع یدیه نحو السقف و یکتب (ص ۹۷۱) یذکر ان ابن الفوطی اشتغل مده عشر سنوات فی مرصد غراغه، و فی نقد ابن الفوطی لمکتبتها، یقول انها کانت تضم – علی ما قیل – اربعمائه الف مجلد .

فی ترجمه ابن تیمیه، الذی تتلمذ الصفدی علی یدیه، یطلق قلمه علی هواه فیکتب الکثیر شعر تقی الدین ابن تیمیه و ما قیل عنه (ص ۱۳۶- ۱۴۷ .) و عن تتلمذه علی ابن تیمیه یقول انه فی سنه ۱۷ [۷] او ۱۸ [۷ ] لاول مره اتصل به فی دمشق وساله فی التفسیر والاعراب و عن الممکن والواجب، ثم استمر فی زیارته واشترک فی دروسه . و حتی بعد موت ابن تیمیه راه الصفدی فی المنام و شرح ذلک فی آعیان العصر . وفی ختام ترجمته له یقول :

ان الشیخ تقی الدین ابن تیمیه واحد من ثلاثه عاصرتهم . ولم یکن یومئذ، بل من قبل مئه سنه، من یضاهیهم، وهؤلاء هم الشیخ تقی الدین ابن تیمیه، و الشیخ تقی الدین بن دقیق العید، و شیخنا تقی الدین السبکی . ثم ینشد فیهم:

ثلاثه لیس لهم رابع

فلا تکن من ذلک فی شک

و کلهم منتسب للتقی

یقصر عنهم صف من یحکی

فان تشا قلت: ابن تیمیه

و ابن دقیق العبد و السبکی (ص ۱۴۷)

کما انه یثنی علی اخی ابن تیم