خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل اشتباه در شخص طرف معامله

چکیده:
اصل لزوم و صحت معاملات ایجاب می کند که اشتباه، یعنی تصور خلاف واقع طرفهای عقد، در سرنوشت معامله بی تاثیر باشد. مع الوصف اشتباهات طرفهای عقد را نمی توان یکسان دانست و باید آن را تفکیک نمود. بعضی از اشتباهات که مانع تاثیر اراده و تحقق قصد انشاء، – عنصر سازنده عقد می شود، سبب بطلان عقد خواهد بود; مثل اشتباه در ذات و ماهیت مورد معامله. برخی دیگر از اشتباهات مثل اشتباه در بعضی اوصاف مورد معامله، هیچ اثری در صحت عقد ندارد.
علاوه بر اشتباه در مورد معامله، ممکن است در شخص طرف معامله نیز اشتباه رخ دهد. در این صورت، هرگاه شخصیت طرف، علت عمده عقد باشد، یعنی عقد با لحاظ شخصیت و شخص بخصوص منعقد شده باشد، فایل پاورپوینت کامل اشتباه در شخص طرف معامله، سبب بطلان عقد خواهد بود. در غیر این صورت فایل پاورپوینت کامل اشتباه در شخص طرف معامله، اثری در عقد ندارد. معمولا در عقودی نظیر نکاح، صلح یا هبه، شخصیت طرف علت عمده عقد به شمار می آید که اشتباه در این موارد، سبب بطلان عقد است.
کلید واژه ها:
معامله، اشتباه مؤثر، اشتباه غیر مؤثر، موانع تاثیر اراده، شخصیت طرف معامله، شخص طرف معامله. ااشتباه و انواع آن
اشتباه یا تصور خلاف واقع بر دو نوع است: ۱- اشتباه مؤثر یا مانع ۲- اشتباه غیر مؤثر
۱- اشتباه مؤثر یا مانع: منظور از اشتباه مؤثر، اشتباهی است که در عقد اثر گذاشته سبب بطلان آن می شود. این اشتباه از آن جهت که مانع تحقق قصد انشا و تاثیر اراده می شود، عقد را باطل می کند. ^(۱) اینگونه اشتباهات را می توان از عیوب قصد نامید; زیرا سبب می شود مقصود طرف معامله با واقع منطبق نباشد; به دیگر سخن، این موانع، جلو تاثیر قصد طرفین را گرفته، مانع تشکیل عقد می گردد; مثل اشتباه در ذات و ماهیت مورد معامله که ماده ۳۵۳ ق.م. آن را سبب بطلان بیع دانسته است ; “هرگاه چیز معینی به عنوان جنس خاصی فروخته شود و در واقع از آن جنس نباشد، بیع باطل است… “در این مورد تفاوتی ندارد که هر دو طرف در اشتباه باشند یا یکی از طرفین با تصور خلاف خود، مبادرت به انعقاد عقد کرده باشد. مثلا هرگاه شخصی ظرفی را به تصور این که جنس آن نقره است، خریداری کند و سپس معلوم شود، جنس ظرف کروم بوده، عقد بیع باطل است. اما هرگاه خریدار هنگام خرید ظرف معینی که پیش روی او قرار دارد، اشتباها تصور کند که ظرف مزبور ساخت اصفهان است بعد معلوم شود ظرف، ساخت اصفهان نبوده، عقد صحیح خواهد بود; مگر این که چنین وصفی، ضمن عقد شرط شده باشد که در این صورت ،فقدان وصف، برای خریدار حق فسخ به وجود خواهد آورد.
فایل پاورپوینت کامل اشتباه در شخص طرف معامله نیز هرگاه شخصیت طرف، علت عمده عقد باشد، از اشتباهات مؤثر و مانع تحقق قصد انشا بوده عقد را باطل می سازد.
بعضی از حقوقدانان، اشتباهی را سبب بطلان عقد می دانند که موجب عیب تراضی، یعنی مانع تحقق تراضی شده باشد. این اصطلاح ظاهرا از حقوق اروپا اقتباس شده است ; زیرا در سیستم حقوق اروپایی، رضا عنصر سازنده عقد است و عنصری به نام قصد انشا وجود ندارد. اما در حقوق ایران ^(۲) که به موجب ماده ۱۹۱ق.م. “عقد محقق می شود به قصد انشا به شرط مقرون بودن به چیزی که دلالت بر قصد کند”، آنچه سازنده و بوجود آورنده عقد است، قصد انشاست نه رضای طرفین. رضا عبارت است از حالت تمایل که پس از سنجش سود و زیان در شخص ایجاد می شود و مربوط به مرحله تصمیم گیری است، در حالی که قصد انشا یا عنصر سازنده عقد، مربوط به مرحله اجرای تصمیم است.
بهمین علت در حقوق ایران، فقدان قصد، سبب بطلان معامله می شود; اما فقدان رضا، عدم نفوذ معامله را به دنبال دارد; مثل معامله مکره یا معامله فضولی و می دانیم که معامله باطل هیچ اثری نداشته قابل اصلاح نیست ; اما معامله غیر نافذ را می توان با تنفیذ بعدی، اعتبار و نفوذ بخشید; بنابراین، بهتر است اشتباه مؤثر در عقد را عیب قصد نامید، نه عیب تراضی.
در حقوق فرانسه که رضای طرفین، عنصر سازنده عقد، معرفی شده، اشتباه بر دو دسته نابود کننده رضا و معیوب کننده رضا تقسیم شده است. ^(۳) اشتباه راجع به ماهیت عقد و اشتباه در علت عقد، از اشتباهات نابودکننده رضا و سبب بطلان عقد است. در حالی که اشتباه در ارزش مورد معامله یا شخص طرف معامله، اگر شخصیت او علت عمده عقد باشد، از اشتباهات معیوب کننده رضاست; اما عقد را بطور مطلق باطل نمی سازد. ^(۴)
در فقه نیز قصد انشا، عنصر سازنده عقد است. هرچند تفکیکی بین اشتباه مؤثر و غیر مؤثر بنحوی که گفته شد، به عمل نیامده، اما از مطالعه کتب فقهی می توان استنباط کرد که هرگاه اشتباه مانع تحقق قصد شود،سبب بطلان عقد خواهد بود; علاوه براینکه مقررات قانون مدنی در خصوص اشتباه در ذات مورد معامله یا اوصاف آن، اساسا از فقه اقتباس گردیده است.
۲- اشتباه غیر مؤثر: این اشتباه اثری در صحت یا فساد عقد ندارد; مثل اشتباه در یکی از اوصاف مورد معامله. در این مورد تفاوتی ندارد که این اوصاف از اوصاف مهم باشد یا غیر مهم. اوصاف غیر مهم در جلب تمایل اشخاص اثری ندارد، هرچند که وصف به شمار می آید مثل رنگ صابون، اما اوصاف مهم در جلب تمایل اشخاص دخالت دارد، مثل رنگ فرش. اشتباه در اوصاف غیر مهم، اثری در سرنوشت عقد ندارد; مگر اینکه بصورت شرط ضمن عقد درج شده باشد، که در صورت تخلف، برای مشروط له، حق فسخ به وجود می آورد. اشتباه در اوصاف مهم، در صورتی که منطبق با شرایط مربوط به خیارات، نظیر خیار تخلف وصف یا خیار عیب باشد، سبب پیدایش حق فسخ برای اشتباه کننده خواهد شد، در غیر این صورت و در صورتی که وصف مذکور در عقد، شرط نشده باشد، اشتباه اثری در عقد ندارد; مثلا هرگاه شخصی فرش معینی را که در مقابل او قرار دارد، با این تصور اشتباه که بافت تبریز است، خریداری کند و بعد معلوم شود، بافت مشهد بوده است، معامله صحیح بوده قابل فسخ هم نیست; زیرا خریدار فرش معینی را که دیده خریداری کرده و در ماهیت مبیع دچار اشتباه نبوده است و چون وصف مزبور در عقد، شرط نشده، اشتباه خریدار، اثری در عقد نداشته، سبب پیدایش حق فسخ هم نخواهد شد.
قابل توضیح است که اشتباه در وصف جانشین ذات، سبب بطلان معامله خواهد بود. ^(۵) وصف جانشین ذات، در واقع همان ماهیت عرفی مورد معامله است که مبنای ارزش اقتصادی آن را تشکیل می دهد; مثل وصف عتیقه بودن ظرف; اشتباه در این وصف، مانند اشتباه مؤثر، از موانع تاثیر اراده و سبب بطلان عقد است; زیرا وصف در این مورد، جانشین ذات و ماهیت مورد معامله می شود و اشتباه در آن، مانند اشتباه در ذات مورد معامله، مانع از تحقق قصد انشا، و در نتیجه باطل کننده عقد است.
این تقسیم بندی اشتباه، از جهت تاثیر یا عدم تاثیر آن در عقد بود; ولی باید توجه داشت که هریک از این اشتباهات ممکن است در مورد معامله یا شخص طرف معامله رخ دهد. فایل پاورپوینت کامل اشتباه در شخص طرف معامله
فایل پاورپوینت کامل اشتباه در شخص طرف معامله را در دو فرض باید بررسی کرد:
۱. شخصیت طرف،علت عمده عقدنباشد.
۲. شخصیت طرف، علت عمده عقد باشد.
منظور از شخص، انسان معین و مشخص، و مقصود از شخصیت، مجموع اوصاف و عوارضی است که فردی را از افراد دیگر متمایز می کند. ^(۶) ماده ۲۰۱ق.م.، هر دو واژه را به کاربرده است. “اشتباه در شخص طرف به صحت معامله خللی وارد نمی کند مگر در مواردی که شخصیت طرف، علت عمده عقد بوده باشد”.
اشتباه ممکن است درباره شخص طرف معامله باشد; مثلا شخصی خانه خود را به حسن صلح کند و بعد معلوم شود، متصالح، حسین بوده است; و ممکن است اشتباه در شخصیت طرف معامله رخ دهد; در این صورت شخصیت به مجموعه اوصاف و خصوصیات فرد معین اطلاق می شود نه به برخی از اوصاف او. در این صورت نیز همان معنای شخص، از آن افاده می شود; زیرا شخص، فردی است که دارای اوصاف و عوارض خاصی باشد.
اشتباه در یکی از اوصاف فرد طرف معامله، اثری در عقد ندارد; به همین علت حتی در عقد نکاح که شخصیت طرفین، علت عمده عقد است، اشتباه در یکی از صفات – نه اشتباه در شخصیت هرچند صفت اساسی هم باشد، اثری در عقد ندارد، مگر اینکه… این صفت در عقد، شرط شده یا عقد بنای بر آن منعقد شده باشد که در این صورت برای طرف مقابل در صورت فقدان صفت مذکور، حق فسخ نکاح به وجود می آید. ^(۷)
۱- شخصیت طرف معامله علت عمده عقد نیست; منظور از علت عمده عقد، علت و هدف مستقیمی است که شخص از انعقاد معامله دارد، به نحوی که اگر آن علت وجود نداشت، شخص حاضر به معامله نمی شد; مثلا شخصی اموال خود را به دانشمند مشهوری هبه می کند، در این صورت، شخصیت دانشمند علت عمده عقد هبه است و اگر پس از عقد معلوم شود متهب آن، دانشمند معروفی نبوده، عقد هبه باطل خواهد بود. در غیر این صورت، فایل پاورپوینت کامل اشتباه در شخص طرف معامله، اثری در عقد ندارد. مثل اینکه شخصی کالایی را از علی بخرد ولی اشتباها تصور کند او احمد است. در این مورد، معامله حتی قابل فسخ هم نیست ; زیرا شخصیت طرف معامله علت عمده عقد نبوده است; بلکه علت عمده عقد بدست آوردن عوضین یعنی مبیع و ثمن بوده که با عقد محقق شده است و اینکه عوض یا معوض از چه کسی دریافت شده، و این شخص دارای چه خصوصیاتی است، برای طرفین، اهمیتی ندارد. هرچند معمولا اشخاص ترجیح می دهند با افراد خوشنام و معتبر معامله کنند، اما این امر به حدی نیست که علت عمده عقد به حساب آید; بنابراین ماده ۲۰۱ ق.م. مقرر داشته «اشتباه در شخص طرف، به صحت معامله خللی وارد نمی سازد…».
بعضی از فقها،