خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل میرزا مسیح مجتهد مبارزه در دوران دشوار

فایل پاورپوینت کامل میرزا مسیح مجتهد مبارزه در دوران دشوار؛ انتخابی هوشمند برای ارائه‌های حرفه‌ای

با پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل میرزا مسیح مجتهد مبارزه در دوران دشوار، محتوای خود را در قالب 120 اسلاید استاندارد و جذاب ارائه دهید و در نگاه اول تاثیرگذار باشید.

چرا باید از پاورپوینت استفاده کنید؟

1. چیدمان دقیق و کاربرپسند: فایل پاورپوینت کامل میرزا مسیح مجتهد مبارزه در دوران دشوار با طراحی ساختاریافته و اصولی، مخاطب را به‌خوبی درگیر محتوا می‌کند.
2. صرفه‌جویی در زمان: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل میرزا مسیح مجتهد مبارزه در دوران دشوار آماده‌ی استفاده هستند؛ بدون نیاز به هیچ‌گونه ویرایش.
3. نمایش با وضوح بالا: کیفیت طراحی در فایل پاورپوینت کامل میرزا مسیح مجتهد مبارزه در دوران دشوار به‌گونه‌ای است که در هر صفحه‌نمایشی عالی به‌نظر می‌رسد.

هشدار: استفاده از نسخه‌های ناقص فایل پاورپوینت کامل میرزا مسیح مجتهد مبارزه در دوران دشوار ممکن است باعث بروز اختلال در نمایش یا افت کیفیت شود. تنها نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل میرزا مسیح مجتهد مبارزه در دوران دشوار، کیفیت تضمین‌شده دارد.

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل میرزا مسیح مجتهد مبارزه در دوران دشوار :

حوزه علمیه قم

یکی از فرزانگانی که همچون چشمه ای جوشان در کویر جور و جهل ناشی از زمامداری متزلزل قاجاریه جاری گردید و با

مجاهدتی توانفرسا در زمره کاروان باکرامت فقاهت قرار گرفت و با ابتکار و نبوغی سرشار و زهد و پرواپیشگی به عنوان

فقیهی ژرف اندیش و مجتهدی مسلم شناخته شد و گروههای زیادی از شیعیان این مرزوبوم وی را به عنوان مرجع تقلید

خویش پذیرفتند، «میرزا مسیح مجتهد استرآبادی تهرانی » است

.

هر چند این مجتهد والامقام یکی از برجسته ترین فقهای عصر قاجاریه به شمار می رفت و قیامی که رهبری آن را عهده دار

بود نقطه عطفی در تاریخ خونرنگ ایران به شمار می آید و در جامعه ستم زده آن زمان تحولی عمیق پدید آورد، اما

متاسفانه به دلیل غرض ورزی های مورخان وابسته به دربار و تحلیلهای سراپا غلط نویسندگان اروپایی، علاوه بر آن که در

هاله ای از گمنامی قرار گرفته ، در مواردی نیز که از او و قیام مردم تهران با هدایت نامبرده سخن گفته شده، غبارهای

ابهام و تردید بر آن سایه افکنده و حرکت سرنوشت ساز او مورد تحریف و خدشه قرار گرفته است. نوشتار حاضر کوششی

است در جهت شناخت اجمالی زندگی و مبارزات این عالم نامدار جهان تشیع

.

ولادت و زادگاه

غالب نویسندگانی که به زندگی میرزا مسیح مجتهد پرداخته اند، وطن وی را استرآباد ذکر کرده اند، چنانچه محمد

صالح استرآبادی در رساله شرح حال علما و ادبای استرآباد، اعتمادالسلطنه در تاریخ منتظم ناصری،

(۱)

و مهدی بامداد در

کتاب شرح حال رجال ایران

(۲)

وی را اهل این دیار دانسته اند

.

گویند یزیدبن مهلب – فرمانده سپاه اسلام، استرآباد را در محل قصبه اشترک بنا کرد و از این رو این مکان بدین نام

معروف گردید، اما مؤلف جامع الانبیاء اصل آن را آستارا – نام زوجه کیخسرو – می داند

(۳)

استرآباد از حدود شصت سال

قبل به این طرف گرگان نامیده شد و اکنون مرکز شهرستان گرگان از توابع استان مازندران است

.

در یکی از روزهای سال ۱۱۹۳ ه . ق قاضی سعید استرآبادی فرزند ملا آقا بابا فرزند ابوالبرکات که نویسنده کتاب مکارم

الآثار او را محمد سعید رازی معرفی کرده است، صاحب فرزندی شد که او را مسیح نامید

.

دوران کودکی میرزا مسیح با نا امنی و آشوب در سراسر ایران همراه بود، بخصوص زادگاه وی که یکی از کانونهای اصلی

چنین هرج و مرج هایی به شمار می رفت،

(۴)

با این حال و علی رغم چنین حوادث و آشفتگیها، خانواده قاضی سعید به رشد،

شکوفایی و تربیت فرزند خویش با تکیه بر فرهنگ اهل بیت و باورهای دینی اهتمام ورزیدند

.

میرزا مسیح در خانه ای دیده به جهان گشود که مهد علم و تقوا بود. وی تحت عنایت ویژه پدری فاضل و در سایه تربیت

مادری مؤمن و پاک سرشت نشو و نما یافت

.

محمدسعید برای آن که فرزندش به نحو شایسته ای تربیت شود، رفتاری را که در خور او بود در پیش گرفت و خود را با

دنیای شیرین نوباوه اش هماهنگ کرد

.

نوجوانی و تحصیلات

برنامه های تربیتی پدر موجب آن گشت که فرزند از همان دوران نوجوانی روان خویش را در چشمه ارزشها شستشو دهد

و نور معنویت وجودش را فراگیرد و به نیکی و خوشخویی گرایش یابد و چشم انداز امید و آرامش در اندیشه اش ریشه

بدواند

.

میرزا مسیح که از همان دوره کودکی شیفته مکارم و تشنه فضایل بود، پس از آن که از محضر پدر مهربانش خوشه هایی از

خرمن معرفت چید، با هدایت پدر به مدرسه علوم دینی پا نهاد و مقدمات دروس حوزوی عصر خود را با شوق فراوان و

استعدادی شگرف فراگرفت

.

پس از آن، بار سفر بست و برای تکمیل دانسته های خویش قصد شهر مقدس قم کرد و در جوار بارگاه مقدس حضرت

فاطمه معصومه علیهاالسلام رحل اقامت افکند

.

قم یکی از کانونهای بزرگ دانش و فضیلت بود و مسیح جوان را بشدت مجذوب خویش می ساخت. حوزه درس فقیه

نامدار و پرآوازه جهان تشیع (میرزای قمی) چونان چشمه ای گوارا این تشنه اندیشه را به سوی خویش می کشید

.

طبع حقیقت جوی میرزا مسیح او را به سمت تحقیق در مباحث کلامی، فقه و اصول کشانید. او نه تنها از فقه و اصول بلکه

از مجالس مناظره درس کلام و عقاید میرزای قمی با دقت و شور و شعف فایده می جست و با مایه ای که در استرآباد

اندوخته بود، در بین شاگردان وی اشتهار یافت به طوری که گاه درس استاد را برای دیگر شاگردان بازگو می کرد و گره ها

و ابهامهای درسی را بر ایشان می گشود. صحبت یاران مدرسه، اندیشه اقامت در آشیانه اهل بیت، و علاقه به فراگیری

دانش فقه از جمله عواملی بود که گرد غربت را از سیمای این طالب نوشکفته علم می زدود

.

میرزا مسیح در آثار خویش به بهره مندی از محضر میرزای قمی اشاره کرده و در کتابهای خود از ایشان به عنوان

«

شیخنا» و القابی نظیر آن یاد کرده است. در آثاری چون مکارم الآثار،

(۵)

تاریخ علمای خراسان

(۶)

و چهل سال تاریخ ایران

(۷)

آمده است که میرزا مسیح فقه و اصول را نزد میرزای قمی فراگرفته است و پس از پی گرفتن تحصیل در رشته فقه تا مرز

اجتهاد، شهر قم را به مقصد تهران ترک نموده و در این شهر سکونت گزیده و با لقب مجتهد تهرانی شهره خاص و عام

گردیده است

.

شاگردان

میرزا مسیح در تهران در مقام مرجع تقلید و مجتهدی پرآوازه، علاوه بر آن که به امور شرعی مردم می پرداخت از پرورش

شاگردان و تشکیل حوزه درسی غافل نبود و می کوشید تا جانهای شایق طالبان علوم دینی را به نور معرفت روشن کند

.

راجع به شاگردان این فقیه پاکدل در تهران، اطلاع مستند و قابل ذکری در دست نیست، لیکن در حوزه درسی که توسط

ایشان در جوار بارگاه ملکوتی ثامن الائمه حضرت امام رضاعلیه السلام تشکیل شده افراد برجسته ای حضور داشته اند از

جمله

:

۱ –

حاج میرزا نصرالله مشهدی

به نوشته اعتماد السلطنه «… حاج میرزا نصرالله مشهدی رئیس بزرگ و عالم مشهور خراسان بود. مراتب فقه و حکمت را

در خدمت حاج سید محمد حائری و حاج میرزا مسیح تهرانی و [حاج] ملاهادی سبزواری تکمیل کرد و تصانیف سودمند

[

به] یادگار گذاشت و اسامی آنها را در جلد ثانی مطلع الشمس نوشته ایم

». ^(۸)

۲ –

حاج میرزا احمد ساوجی

از مشاهیر علما و مشایخ فقها بود، در محضر استاد اعظم حاج ملا احمد نراقی و مجتهد عصر میرزا مسیح تهرانی به

تحصیل علوم دینی پرداخت و در سال ۱۳۰۵ ه . ق به سرای باقی شتافت

. ^(۹)

۳ –

مولانا عبدالرحمن شیخ الاسلام

نامبرده مدرس آستان قدس رضوی بوده است که علوم عقلیه خصوصا ریاضی را نزد پدر بزرگوارش مولانا عبدالوهاب

شیخ الاسلام (متوفی ۱۲۶۲ ه . ق) فراگرفت، وقتی میرزا مسیح به زیارت مشهد مقدس مشرف و مباهی بوده، به

محضرش رفت و فقه و اصول را نزد وی تکمیل و تحصیل نمود و پس از آن خود به افاضه علوم عقلی و نقلی و نشر احکام

شرعی اوقات می گذرانید تا آن که در ذیقعده ۱۲۹۰ ه . ق به جوار رحمت حق واصل گردید و در توحیدخانه مبارکه مدفون

شد. حواشی بر کتب ریاضی و سایر فنون از وی به یادگار مانده است

. ^(۱۰)

پرتو اندیشه

میرزا مسیح از اوان جوانی روح و روان خویش را با دانش و اندیشه آشنایی داد و از سرچشمه معرفت کامروا گردید. آفتاب

خرد بر صفحه ذهنش تابیدن گرفت و او را به نور علم منور ساخت. هر چه را می خواند و می آموخت می اندیشید و هر

آن چه را که از او می پرسیدند یادداشت می کرد و حاصل کوششهای فکری خود را به رشته تحریر می کشید، گرچه اغلب

نوشته های وی در مباحث فقهی و عقیدتی است ولی شیوه نویسندگی او از ذوقی ادبی حکایت دارد، این عامل شیرینی

خاصی به نثر او بخشید و آثار عربی و فارسی وی را خواندنی نموده است. بیان عمیق و محکم اندیشه های فقهی در قالب

عباراتی روان و مضامینی رسا و درخور فهم خوانندگان از مشخصات آثار قلمی ایشان است. اندیشه منظم، ژرف نگری و

ابتکارهای علمی در نوشته هایش بخوبی آشکار است و همین عامل قدرت تاثیر آثارش را افزون می کند. او نه تنها در فقه و

اصول بلکه در دانشهایی چون علم حدیث، شناخت رجال و طبقات روات، مباحث کلامی و اعتقادی و نیز تفسیر قرآن

صاحب نظر بوده است. تصنیفات و آثار علمی میرزا مسیح که بر اثر قوه اجتهاد و اندیشه های بلند فقهی نگاشته شده است

او را در بین مشاهیر عصر و حتی زمانهای بعد فقیهی متفکر معرفی کرده است. توصیه های اخلاقی و نصایح خردمندانه در

جای جای تالیفاتش دیده می شود، او ضمن تدوین آثار علمی به مسائل اجتماعی و سیاسی نیز توجه داشته به جامعه نشان

داده و از حیله های اجانب و مکاید بیگانگان و توطئه های استعمار غافل نبوده، دسیسه های استعماری و تزویرهای آنان را

با قلم و زبان افشا می نموده است. گرچه شماری از تالیفاتش مفقود شده، لیکن همین مقداری که غالبا به صورت

نسخه های خطی و عکسی و چاپی (چاپ سنگی) در برخی مراکز فرهنگی و کتابخانه های کشور نگاهداری می شود خود

گنجینه ای گرانسنگ از تحقیقات علمی در فقه و اصول به شمار می رود که اگر با شیوه های جدید و پژوهشهای

صاحبنظران به حلیه طبع آراسته شود، پرتوهای روشنی بخش آن بر محافل علمی و فقهی خواهد تابید. آیه الله شیخ

حسن سعید از فقهای معاصر و از احفاد میرزا مسیح در خصوص آثار این مجتهد عالیقدر می نویسد

:

هفتادسال عمر با برکت این عالم ربانی حقا در راه تعلیم و تعلم و کسب معارف الهی با اتکا به قرآن و عترت صرف شده و

بیش از هشت کتاب مفصل در فقه و اصول تاکنون از او به دست آمده که به فضل الهی اصل و یا عکس آن در کتابخانه

چهل ستون [مسجد جامع تهران] موجود است و به طوری که پدرم نقل می نمود کتابهای او پس از فوتش تقسیم شده و

قسمتی از آن از دست رفته است و من به سهم خود بسیار افسوس می خورم زمانی که در نجف بودم چرا به این کتابها

توجه نداشتم تا با فراغت بال خود استفاده کنم و برای بهره برداری دیگران آنها را مرتب و منتشر سازم و اکنون شکر

می کنم خدا را که توانستم تا حدی جمع آوری نمایم تا اهل تحقیق بتوانند از این منبع پرفیض استفاده نمایند

. ^(۱۱)

میرزا گرچه به عنوان مجتهدی با بصیرت و فقیهی مسلم به امور شرعی مردم رسیدگی می کرد و به استفتاآت و مشکلات

فقهی مردم پاسخ می داد و حتی در دوران تبعید این کارش تعطیل نشد ولی از قبول مرجعیت دینی مردم و انتشار رساله

عملیه اکراه داشت تا آن که با اصرار فراوان مردم خصوصا کسبه و بازاریان تهران رساله عملیه خود را منتشر نمود. بسیاری

از اهالی ساکن تهران و حتی اهالی برخی نقاط شمال و غرب کشور ایشان را به عنوان مرجع فقهی خویش شناختند، پس

از مدتی چنان در قلوب مردم نفوذ یافت و اعتبار علمی – اجتماعی والایی به دست آورد که به عنوان بارزترین و

ارجمندترین مجتهد تهران شهرت یافت. علما و مشاهیر این شهر به شخصیت علمی او احترام می گذاشتند و در

تصمیم گیریهای اجتماعی – سیاسی نظرات ارزشمند او را دخالت می دادند. وی در دوران مرجعیت علمی خویش به

مصداق و لن یجعل الله للکافرین علی المؤمنین سبیلا

(۱۲)

و روایات منقول از خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام

سازش ناپذیری خود را با استبداد و استکبار و هرگونه سلطه گری عیان ساخت. حرکت اعتراض آمیز و فتوای معروف او در

خصوص رفتارهای وحشیانه وزیرمختار دولت روس که با رهبری وی قیام پرخروش و خونین مردم تهران را به دنبال

داشت، موجبات تبعید و آوارگی این مرجع باتقوا را فراهم نمود

.

میرزا مسیح نخست رساله ای در احکام فقهی نوشته که بعدها آن را تغییر داده و رساله ای با طرح مسایل جدیدتر و

مناسب با مقتضیات زمان تنظیم کرده است، «محمدصالح استرآبادی » که حدود سی سال پس از رحلت این فقیه نامدار به

وصف زندگی او پرداخته در این باره می نویسد

:

…

مسود اوراق رساله فارسیه عملیه از آن جناب دیدم و در تقلید نوشته بودند و وضع آن رساله به این نهج بود که نوشته

بودند که سابقا در بعضی از مسائل فتاوی که داشتم و مبنای عمل خود و مقلدین بر آن رساله بود، و این اوقات از آن

برگشتم دیگر به آن رساله عمل ننمایند و تکلیف حقیقی موافق اجتهاد و رای حال این است که به این رساله عمل شود،

یقین است که مؤلفات و تحریرات دیگر نیز دارند

…» ^(۱۳)

نسخه ای از چاپ سنگی این رساله را نگارنده در کتابخانه چهلستون مسجد جامع تهران ملاحظه کردم که میرزا مسیح

در آغاز آن نوشته بود: «بسم الله الرحمن الرحیم، الحمدلله رب العالمین و الصلوه و السلام علی خیر خلقه محمد و آله

الطاهرین اما بعد پس می گوید این عبد بی بضاعت الفقیر الی الله الغنی الحمید مسیح ابن محمد سعید (طاب ثراه) که

این کتابی است در بیان مسائل طهارت و نماز و روزه و زکوه و خمس و حج بقدری که کفایت می کند غالب مقلدین را

ان شاءالله تعالی و مسمی گردانیدم بالمصباح لطریق الفلاح و مشتمل است بر یک مقدمه و شش کتاب و یک خاتمه

». ^(۱۴)

آثار و تالیفات

مهمترین آثار در دسترس ایشان به صورت نسخه های خطی، عکسی و چاپی عبارتند از

:

۱ –

قواعد الاصولیه: که به خط محمدالغروی النایینی نوشته شده و با مقدمه، اضافات و توضیحات آیه الله حسن سعید در

سال ۱۴۰۵ ه . ق توسط کتابخانه چهلستون مسجد جامع تهران انتشار یافته است

.

۲ –

کشف النقاب فی شرح اللمعه الدمشقیه: شرحی بر لمعه، و مفصلترین اثر فقهی میرزا مسیح، در چند مجلد است و

نسخه های مخطوطی از آن در کتابخانه های مدرسه مروی، چهلستون مسجد جامع تهران، کتابخانه حضرت آیه الله

العظمی مرعشی نجفی نگاهداری می شود

.

۳ –

شرح قواعد الاحکام فی معرفه الحلال و الحرام: نسخه خطی این شرح با قطع رحلی در مخزن مخطوطات کتابخانه

چهلستون مسجد جامع تهران موجود می باشد. نسخه یاد شده تمام بابهای فقه و کتابهای قواعد الاحکام را در برنمی گیرد

و تنها در بردارنده کتاب طهارت و برخی از موضوعات و مباحث فقهی است. شیخ آقابزرگ تهرانی ذیل معرفی آن

می گوید نسخه ای از این کتاب نزد نواده او یعنی میرزا عبدالله فرزند میرزا آقابزرگ فرزند میرزا ابوالحسن فرزند شارح

یاد شده است

. ^(۱۵)

۴ –

رساله فی احکام النیابه و جواب الاسئله الفقهیه: رساله استدلالی گرانسنگی است در خصوص احکام فقهی و در

جواب سؤالهایی نوشته شده که پرسشگران آنها مشخص نیستند و از مضامین آن می توان دریافت که آنها را میرزا مسیح

در عتبات و در حالت تبعید نوشته و بیانگر آن است که با وجود دوری از وطن ارتباط مردم با مرجع خویش قطع نشده

است. از این رساله یک واقعیت دیگر هم برمی آید و آن این که میرزا مسیح در نهایت سختی و مشقت روزگار می گذرانیده

است

.

۵ –

رساله فی تحقیق ان العقود و الایقاعات هل تحتاج الی اللفظ ام لا: که آن را هم در دوران تبعید نوشته است، نسخه

عکسی آن در کتابخانه حضرت آیه الله العظمی مرعشی نجفی (قدس سره) موجود است

.

۶ –

احکام الشروط فی العقود و الایقاعات: این رساله درباره شروط صحیح معاملات و عواملی که آنها را باطل می کند یا

سبب فساد آنها می شود بحث می کند، موضوع آن در فقه استدلالی است

. ^(۱۶)

۷ –

رساله فی الاجتهاد و التقلید: به سال ۱۲۵۹ ه . ق هنگام بازگشت مؤلف از تبعید، در مشهد مقدس نگاشته شده است

.

این اثر در۶۹ صفحه نوشته شده و در حاشیه اولین صفحه آن دستخط بدون نقطه مؤلف دیده می شود. از مقدمه ای که

میرزا مسیح بر آن نوشته چنین برمی آید که آن فقیه مبارز از سوی حکومت وقت ایران اجازه داشته در سالهای تبعید به

قصد زیارت بارگاه مقدس حضرت رضاعلیه السلام بطور موقت به ایران سفر کند ولی اجازه نداشته که در تهران با

خانواده اش دیداری تازه کند

.

۸ –

رساله تقلید در اصول دین: این نوشتار با اثر پیشین متفاوت است. در این رساله میرزامسیح سؤالی مطرح کرده است

که آیا انسان می تواند در اصول دین تقلید کند یا نه؟ و همچنین از نظر فقها آیا چنین تقلیدی جایز است؟

استاد ابوالفضل شکوری از محققان معاصر درباره آن می نویسد: «نگارنده سراغ ندارد، غیر از ایشان کسی در این موضوع

استدلالی این اندازه سخن گفته باشد

». ^(۱۷)

۹ –

رساله عملیه المصباح لطریق الفلاح: که بدان اشاره شد

.

۱۰ –

المصباح: کتابی است به زبان عربی در خصوص مسایل فقهی که در سال ۱۲۶۲ ه . ق در تهران چاپ سنگی شده است

و خانبابا مشار به معرفی آن پرداخته است

. ^(۱۸)

۱۱ –

مجموعه مسائل متفرقه: این رساله نیز در بردارنده پاره ای مباحث فقهی، اصولی و اعتقادی است که به خط نسخ و

نستعلیق در نیمه دوم قرن سیزدهم هجری نوشته شده و در حاشیه آن تصحیحاتی انجام گرفته است. در پایان کتاب نیز

فهرست مندرجات آمده است و ۴۷۲ برگ دارد. نسخه عکسی آن تحت عنوان مجموعه میرزا مسیح در کتابخانه آیه الله

العظمی مرعشی نجفی (قدس سره) مضبوط است

.

از دیدگاه دیگران

منابع تاریخی و رجالی دوران قاجار میرزا مسیح را افضل الفضلاء المجتهدین معرفی کرده اند

(۱۹)

و حاج سیدعلی اصغر

فرزند علامه سید محمد شفیع جابلقی بروجردی (متوفی ۱۳۱۳ ه . ق) در اثر مشهور خود طرائف المقال فی معرفه الرجال

از وی در طبقه اول مشایخ و معاصران یاد می کند

:

حاج میرزا مسیح قمی در تهران سکونت داشت و از ارجمندترین علما و مجتهدین عصر خویش به شمار می رفت و در

تهران ریاست داشت (مرجع امور فقهی مردم بود) تا آن که به قتل یکی از سفرای اهل کتاب فرمان داد و بعد از کشته

شدن او رخ داد آنچه که باید واقع شود

. ^(۲۰)

برخی کتابهای تاریخی مورخان دربار قاجار براساس ملاحظات سیاسی و این که میرزا مسیح با کارگزاران حکومت و

شخص شاه در ستیز بوده و از بی کفایتی او ابراز انزجار نموده به زندگی وی کوچکترین اشاره ای نکرده اند ولی ذیل

زندگینامه برخی از شاگردانش، مراتب علمی و کمالات وی را ستوده اند. اعتمادالسلطنه در کتاب المآثر و الآثار در شرح

حال علمای قاجار چنین عمل کرده است، بعدها که حسین محبوبی اردکانی تعلیقاتی بر اثر مزبور نگاشت، میرزا مسیح

مجتهد را این گونه معرفی کرد

:

حاج میرزا مسیح تهرانی پسر قاضی سعید استرآبادی متولد۱۱۹۳ ه . ق و از شاگردان میرزای قمی پس از فراغت از

تحصیل در تهران اقامت نمود و مرجعیت یافت و این همان است که مردم را به هجوم سفارت روسیه برای خلاص کردن

زنان مسلمان که در آنجا توقیف بودند، اجازه داد و در نتیجه گریبایدوف سفیر روسیه و افرادی از سفارت به قتل رسیدند

و او به خواهش امپراتوری روسیه [از دولت ایران] تبعید شد و به عتبات رفت و مدت هیجده سال در تبعید بود تا این که

در۱۲۶۳ ه . ق در آنجا درگذشت، وی جد خانواده سعید و مسجد جامعی تهران است

. ^(۲۱)

در اثر گرانسنگی چون اعیان الشیعه مرحوم سیدمحسن امین که در معرفی علما و مشاهیر شیعه است مطلبی در

خصوص زندگی میرزا مسیح دیده نمی شود، لیکن مرحوم خوانساری در کتاب روضات الجنات

(۲۲)

و مرحوم محدث قمی

تنها در پایان شرح حال صدرالدین عاملی به اختصار به نام این فقیه بزرگ اشاره کرده اند و این اشاره بدان خاطر است که

اولا سال رحلت صدرالدین مزبور و میرزا مسیح یکی است و ثانیا این سید فاضل در همان حجره ای دفن است که میرزا

مسیح دفن شده است

. ^(۲۳)

مرحوم میرزا محمدعلی حبیب آبادی در اثر ارزشمند خود، میرزا مسیح را مشروحتر معرفی کرده و نوشته است

:

وی فرزند محمدسعید رازی و از معاریف علمای تهران بوده و کتابی در اجتهاد و تقلید تالیف نموده و چون در دوشنبه

دوم شعبان ۱۲۴۴ ه . ق به حکم وی مردم تهران بر گریبایدوف قنسول دولت روس شوریده و او را کشتند، در اثر آن حاج

میرزا مسیح از تهران تبعید شد و در شب دوشنبه نهم صفر سنه ۱۲۴۵ ه . ق از آنجا به عتبات رفت و پس از آن در قم

توطن نمود و در آخر این سال [۱۲۶۳ ه . ق ۱۲۲۵ ه . ش] چند روزی پس از وفات آقا صدرالدین [عاملی] وفات کرد و در

حجره او در نجف دفن شد

… ^(۲۴)

محمدصالح استرآبادی در سال ۱۲۹۴ ه . ق رساله ای تحت عنوان «شرح حال علما و ادبای استرآباد» نوشته که در آن به

زندگی میرزا مسیح اشاره ای گذرا دارد

:

از افاضل مجتهدین استرآباد بود. خلف مرحوم قاضی سعید است محلی به حلیه فضایل و علوم عقلیه و نقلیه بود پس از

فراغت از تحصیل عزم اقامت و توطن در دارالخلافه فرمود. در دولت خاقان [فتحعلیشاه] سمت ریاست را در آن بلد داشت،

مرجع تام در نشر احکام و بیان حلال و حرام بر وفق شریعت حضرت سیدالانام علیه افضل الصلوه والسلام بود و حکایت

کشتن عامه ناس [اهالی تهران] ایلچی روس را به دستاویز آن جناب طاب ثراه و شورش و انقلاب در تهران و به اسم آن

جناب شهرت کردن خیلی معروف است

… ^(۲۵)

با وجود آن که در برخی آثار این شخصیت والامقام معرفی شده ولی گرد گمنامی چنان بر چهره اش نشسته که برخی از

شرح حال نگاران وی را با افرادی که همنامش بوده اند ولی در زمانهای دیگر می زیسته اند اشتباه کنند چنانچه نام وی با

میرزا مسیح ساکن تهران و معاصر با علی مرادخان زند و اصلا اهل عراق عجم که به ملا مسیح هم معروف بوده یکی شده

است و محمدمسیح بن اسماعیل فسوی معروف به میرزا مسیحا

(۲۶)

که اهل فسا (از توابع استان فارس) و از علمای عهد

شاه سلیمان صفوی و شاه سلطان حسین را با نام وی مخلوط نموده اند یکی از علمایی را که نامش را با میرزا مسیح

اشتباه کرده اند میرزا مسیح طالقانی شاکرد حکیم جلوه زواره ای و ملا محمد آملی و مدفون در ضلع جنوبی آرامگاه

حکیم میرزا ابوالحسن جلوه است که سال ارتحالش ۱۳۳۹ ه . ق می باشد و در عصر میرزا مسیح مزبور نمی زیسته است

. ^(۲۷)

اوضاع سیاسی – اجتماعی عصر میرزا مسیح

افکار و عقاید و سنتهای مردم در این عصر ادامه دوران صفویه بود اغلب مردم شیعه بوده و در انجام امور شرعی و احکام

عبادی از مجتهدین تبعیت می کردند و برای علمای دین احترام ویژه ای قائل بودند و در تصمیم گیریهای سیاسی،

اجتماعی و روابط حکومتی با روحانیان مشورت کرده و نظرات آنان را لازم الاجرا می دانستند. پرورش خانوادگی و تربیت

اطفال بر باورهای دینی استوار بود. اکثر مردم بیسواد بودند و تنها گروههای معدودی از آنان در مکتبخانه ها و مدارس

علوم دینی به تحصیل می پرداختند. علما بدون اعتنا به دستگاه حکومتی احکام شرعی را در مورد مجرمان اجرا

می کردند و مردم به دلیل ستم بی اندازه عمال دولتی و کارگزاران و بستگانش فقیهان را پناهگاه خود می دانستند

.

در این دوره حساس و سرنوشت ساز تاریخ ایران، پادشاهی عیاش و بی کفایت از سلسله قاجار به نام فتحعلی شاه ۳۷ سال بر

ایران سلطنت کرد وی بقدری طمعکار و پست بود که خود باعث شکست سربازانش شد. به گونه ای که یکی از علل مهم

شکست سپاهیانش در جنگهای ایران و روس آن بود که وی از پرداخت حقوق سربازان و رسانیدن خوراک و علوفه به

میدان جنگ خودداری می کرد

.

مال دوستی او بدان حد رسیده بود که در مقابل دریافت هدایایی از نمایندگان کشورهای اروپایی هرگونه امتیازی به آنان

تفویض می کرد

. ^(۲۸)

سرپرسی سایکس می نویسد: حرص و طمع یکی از غرائز فتحعلی شاه بود و بدین جهت اقداماتی که برای تجهیز و

جمع آوری یک ارتش جدید نمود کافی نبود

. ^(۲۹)

بارون فیودورکورف روسی که ناظر زندگی این شاه عیاش بود اذعان کرده است: هدف اصلی زندگی وی عبارت بود از

انواع لهب و لعب و ارض