خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل ساوه – دو مسجد و یک مزار تاریخی

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل ساوه – دو مسجد و یک مزار تاریخی :

اهواز

شهرستان ساوه در روزگار پیشین مرکز ولایتی بوده که به چهار ناحیه تقسیم می شده، وبه نوشته حمدالله مستوفی

(۱)

دارای یکصد و سی پارچه آبادی بوده است. پیش از برپایی شهر ساوه در دوره اسلامی، کرسی این ولایت شهر کهن آبه (آوه

)

بوده، ولی بر اثر رونق یافتن ساوه به تدریج از اهمیت شهر مزبور کاسته شده است. در «نخبه الدهر» می نویسد:«ساوه و آوه

به واسطه نزدیکی بهم پیوسته اند

». ^(۲)

قزوینی زاده در ۶۰۰ ه ق که خود از دوشهر مزبور دیدن کرده، می گوید: «اهل آبه از

غلات شیعه هستند، با اهل ساوه که همه سنی اند، میانه شان شکرآب است

». ^(۳)

و در همین راستا صاحب معجم البلدان

می نویسد:«آبه در مقابل ساوه مذکور می شود، و عامه آن را آوه می گویند، اهالی آنجا شیعی اند، و اهل ساوه سنی، و همیشه

بر سر مذهب میان ایشان جنگ واقع می شود; در بیان تشیع اهل آبه قاضی ابونصر میمندی از شعرای اهل سنت این

قطعه را سروده است

: ^(۴)

و قائله اتبغض اهل آبه

وهم اعلام نظم والکتابه؟

فقلت الیک عنی ان مثلی

یعادی کل من عادی الصحابه

یعنی

(۵)

:

چه بسا زن گوینده ای می گفت آیا اهل آبه را که سران نظم و کتابند دشمن می داری؟

پس من در جواب گفتم از من دور شو که مانند من دشمن می دارد هر کس را که با صحابه دشمنی کند

.

در «نقض: می نویسد: «اما شهر آبه اگر چه شهری است بصورت کوچک، بحمدالله و منه بقعه بزرگوار است، از شعار

مسلمانی و آثار شریعت مصطفوی و سنت علوی، در جامع معمور، کبیر و صغیر با جمعه و جماعات و ترتیب عیدین و غدیر

و قدر و عاشورا و برات وختمات قرآن متواتر، و مدرسه عزالملکی و عرب شاهی معمور به آلت و عدت مدرسان چون: سید

ابوعبدالله و سید ابوالفتح الحسینی عالمان با ورع و مجالس علم و وعظ متواتر

». ^(۶)

باری دو شهر آوه و ساوه به سال ۶۱۷ ه

ق مورد تاخت و تاز مغولان واقع، ومردم آن جا قتل عام شدند. کتابخانه عظیم آن جا نیز از آتش فتنه تاتاران بسوخت، و

از آن همه نفایس مکتوب چیزی برجا نماند

. ^(۷)

قزوینی که خود آن گنجینه را دیده، می نویسد: «درمسجد جامع شهر

کتابخانه ای موجود است، کلیه کتابهای معتبر و بس ارزنده، بخط خطاطان نامی، اصطرلاب قیمتی، کوهی درس

دانشگاهی در آن گردآوری شده، که همگی یادگارخیریه ابوطاهر خاتونی آن وزیر نکوکار است

». ^(۸)

بعض آثار تاریخی مهم ساوه عبارتند از: مسجد جامع، مناره و مسجد میدان و مزارامامزاده اسحاق

.

۱-

مسجد جامع ساوه (آوه

)

«

یکی از جالبترین مسائلی که تاریخ معماری اسلامی مطرح می سازد، بدون تردیدمساله اساس و چگونگی شکل گیری

مسجد نوع ایرانی است. با این همه به دلیل عدم آشنایی با این مساجد که تا کنون دستیابی به آنها بسیار دشوار بوده،

هنوز در پیرامون این مساله چیزی فراتر از حدس و گمان گفته نشده است. در ابتدا چنین می پنداشتند که عناصر

سازنده مسجد یعنی محراب، منبر، منار و جز اینها و نیز چگونگی به کار گیری این عناصر یعنی طرح مساجد اولیه نوع

عربی را که نقشه مساجد بدوی نوع عربی نامیدند، اعراب در اختیارایرانیان گذاشته اند. براساس این پندار کلی، مساجد

قدیمی ایران مساجد نوع عربی نام گرفتند. ولی امروزه بررسی بناهایی که در این گروه طبقه بندی شده اند آسان شده

است. این بناها به وضوح به دو دسته با اهمیت برابر تقسیم می شوند: یکی بناهایی – با تعداد اندک – که نقشه آنها همان

نقشه مساجد بدوی نوع عربی و یا مشتق از آن است، و دیگری مساجدصددرصد ایرانی

.

تاریخ مساجد نوع اول بسیار درخشان ولی نسبتا کوتاه است. می توان بدوا اعراب فاتح و در پی آنان اعرابی که ایران را

اشغال کردند در نظر مجسم ساخت که مساجدی به سبک خود بنا می کنند، بناهایی که از میان رفتند و برای ما باقی

نماندند ولی از طریق مورخان عرب می دانیم که خلفای اولیه عباسی مساجد بزرگی در شهرهای اصلی ایران برپا داشتند

.

یکی از این مساجد بی تردید تاریخانه دامغان است. اریش اشمیت اخیرا زیربنای مسجدی راکه خلیفه المهدی در ری بنا

کرده بازیافته است. به نظر می رسد بقیه بکلی از میان رفته اند. ازاین مساجد آثار کوچکی برجای مانده که مسجد جمعه

نایین متعلق به قرن چهارم هجری، وبی تردید عمارتی که بخشهایی از آن هنوز در مسجد جامع اردستان باقی مانده، و

مسجددماوند متعلق به قرن بعد، از آن جمله اند

.

ولی روشهای معماری کاملا ایرانی باقی ماندند و شمای نقشه، که سهم اعراب فقط به آن محدود می شد، در نایین چنان

تغییر وضعیت داده و حقیر شمرده شده که به روشنی می توان احساس کرد که این طرح صادراتی در ایران توفیق چندانی

به دست نیاورده است.سلاطین مقتدری چون خلفای عباسی توانستند به دلخواه خود مساجدی در ایران بسازندولی

آنچه نتوانستند در آن توفیق یابند تثبیت طرح و نقشه آن برای آینده و قبولاندن یک معماری بیگانه به کشور تداوم و بقا

بود

.

ایران با پذیرش اسلام الزاما به برپا داشتن مساجد روی آورد ولی آنها را مطابق سنن،ذوق هنری و روشهای معماری خود

بنا کرد. بنابراین طرح مسجد عربی به زودی از معماری زنده و پویای ایرانی رخت بربست و بکلی ناپدید شد. اگر در عصری

که مدرسه به صورت نهادی دولتی درآمد و در نتیجه اهمیت سیاسی روزافزونش از نظر معماری توسعه چشمگیری یافت،

مسجد ایرانی – که تا آن زمان، آن گونه که خواهیم دید ابعاد حقیری داشت- نظیر مساجد وسیع و باشکوه عباسی میل

به عظمت پیدا نمی کرد، پس از قرن پنجم هجری دیگر اسمی از مسجد عربی باقی نمی ماند و به صورت افسانه ای در

تاریخ معماری ایران درمی آید. در پی این رویداد است که در عهد فرمانروایی سلجوقیان بنائی که آن را مسجد- مدرسه نام

نهادند – و بعدها مسجد بزرگ چهار ایوانه کلاسیک نوع ایرانی شد – پا به عرصه وجود نهاد

…». ^(۹)

از نمونه این گونه مساجد

چهار ایوانی مسجد جامع ساوه قابل ذکراست که دارای صحن وسیع است. «بنای اولیه آن متعلق به دوره سلجوقیان بوده،

لیکن مجموعه ساختمان کنونی آن که بی نهایت زیبا و با کمال ظرافت ساخته شده، متعلق به دوران مغول و صفویه است

.

در کتیبه معرق ایوان آن تاریخ ۹۲۷ هجری خوانده می شود. این مسجداز نظر دارا بودن گنبد کاشی کاری و محراب

گچ بری زیبا و دو کتیبه به خط رقاع دارای امتیازات هنری می باشد. مناره آجری جنب این مسجد بنا بر کتیبه کوفی آن

مورخ به سال ۵۰۴ هجری است، و دارای تزیینات زیبایی از دوره سلجوقیان می باشد

. ^(۱۰)

دیولافوامهندس و باستان شناس

فرانسوی که از مجموعه مسجد و مناره کنار آن دیدن کرده،می گوید: «حضور این مناره دلیل است که این مسجد

سلجوقی بر روی خرابه بنایی از آثارغزنویان ساخته شده، و بعدها شاه طهماسب هم آن را تعمیر کرده است

». ^(۱۱)

اما در این میان شیخ رازی بنای مسجد جامع و مناره کنار آن را به خواجه علی نبکران(بیکران) نسبت می دهد و

می نویسد: «وخواجه علی نبکران که وزیر ملکان دیالم بود، وخیرات بسیار فرموده، و بعدلی (بعدل) یوسفی آوی که جامع

و مناره بزرگ فرموده است بآوه

». ^(۱۲)

این یوسفی آوی همان فقیه امامی قرن هفتم معروف به «فاضل آبی » و«ابن الزینب

»

شاگرد محقق حلی است، و با استاد خود مباحثاتی داشته، و در شرح «مختصرنافع » او کتابی به نام «کشف الرموز» تالیف

کرده که تاریخ پایان آن ۶۷۲ هجری است; درفقه نیز نظراتی داشته، که از آن جمله حرمت بیش از چهار زن حتی به طریق

متعه است

. ^(۱۳)

گنبد مسجد جامع با کاشی فیروزه ای رنگ پوشش شده و قسمت داخلی آن با نقوش هندسی و کاشی تزیین یافته و دیوار

زیر گنبد با کاشیهای شش گوش فیروزه ای رنگ مزین گردیده است. محراب گچبری مسجد با رنگهای مختلف نقاشی

شده، و دارای زیبائی و جلوه خاصی است

. ^(۱۴)

۲-

مناره و مسجد میدان

مناره و مسجد معروف به میدان، بر کنار میدان قدیمی شهر ساوه قرار دارد. «بنای آن مربوط به قرن پنجم هجری است،

و در روی بدنه آن کتیبه ای به خط کوفی و تزییناتی از آجرکاری دارد. مسجد کنونی جنب آن باستثناء قسمتی از شبستان

و محراب بقیه ا