خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل تحلیل ظاهر و باطن قرآن

با فایل فایل پاورپوینت کامل تحلیل ظاهر و باطن قرآن یک ارائه‌ی بی‌نقص بسازید!

پاورپوینتی زیبا و کاربردی:

فایل فایل پاورپوینت کامل تحلیل ظاهر و باطن قرآن شامل 80 اسلاید کاملاً حرفه‌ای و چشم‌نواز است که برای ارائه‌ی مستقیم یا چاپ آماده شده‌اند.

آنچه فایل فایل پاورپوینت کامل تحلیل ظاهر و باطن قرآن را متمایز می‌کند:

• طراحی مدرن و هدفمند: فایل پاورپوینت کامل تحلیل ظاهر و باطن قرآن با ترکیب رنگ‌ها و چیدمان هوشمندانه، به انتقال بهتر مفاهیم کمک می‌کند.
• کاربری راحت و سریع:فایل پاورپوینت کامل تحلیل ظاهر و باطن قرآن بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، فقط فایل را باز کنید و ارائه دهید.
• کیفیت بالا برای نمایش: همه‌ی اسلایدها با رزولوشن مناسب و ساختاری منظم آماده ارائه هستند.

ساخته‌شده با دقت و استانداردهای بالا:

فایل پاورپوینت کامل تحلیل ظاهر و باطن قرآن با رعایت جزئیات طراحی شده تا در هر محیطی بدون مشکل نمایش داده شود. هیچ‌گونه بهم‌ریختگی یا ایرادی در اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل تحلیل ظاهر و باطن قرآن وجود ندارد.

تذکر:

در صورت مشاهده‌ی تفاوت در کیفیت، احتمال استفاده از نسخه‌های غیراصلی وجود دارد. نسخه معتبر فایل پاورپوینت کامل تحلیل ظاهر و باطن قرآن با دقت توسط تیم طراحی آماده شده است.

همین حالا دانلود کن و با فایل پاورپوینت کامل تحلیل ظاهر و باطن قرآن مخاطب‌هات رو تحت تاثیر قرار بده!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تحلیل ظاهر و باطن قرآن :

استادیار دانشگاه قم

چکیده

ظاهر و باطن در اصل لغت، ماخوذ از ظهر و بطن و به ترتیب به معنای پشت و شکم است و به معنای آشکاری و پنهانی نیز به کار

رفته است . در حدیث، ظاهر قرآن، مصادیق اولیه آیات و باطن قرآن، مصادیق بعدی آنها خوانده شده است . غالیان باطن قرآن را

ولایت ائمه و برائت از نواصب، و متصوفه باطن قرآن را حالات نفس دانسته اند . علامه طباطبائی بواطن قرآن را معانی طولی آیات

–

که رابطه مثل و ممثلی با یکدیگر دارند – به شمار می آورد; اما در تحلیل عقلی به نظر می رسد، مانعی نیست که کلیه معانی

التزامی آیات را باطن قرآن تلقی کرد; اعم از آنکه رابطه مثل و ممثلی با یکدیگر داشته باشند یا نداشته باشند، در این مقاله،

مباحث فوق به تفصیل آمده است

.

کلید واژه ها: ظاهر و باطن، غلات، متصوفه، علامه طباطبائی، معانی التزامی

.

۱)

مقدمه

ظاهر و باطن یکی از مباحث دلالی قرآن به شمار می رود . در این مبحث از دلالتهای طولی قرآن سخن به میان می آید; یعنی

دلالتهای که هر یک در طول دیگری قرار دارد ویکی از دیگری قابل استنباط است

.

به نظر می رسد، موضوع ظاهر باطن داشتن قرآن نخست در احادیث نبوی و اقوال صحابه وروایات ائمه علیهم السلام مطرح شد

;

سپس در اقوال غلات و متصوفه و عرفا ملاحظه گردید . البته هر گروه معنای خاصی را از آنها اراده کرده اند که عنایت بدان به فهم

روشنتر موضوع کمک می کند; مع الوصف فصل الخطاب، تحلیل عقلی آن است که در این مقاله بدان پرداخته می شود

.

۲)

ظاهر و باطن در لغت

ظاهر و باطن در لغت ماخود از ظهر و بطن است و آندو در اصل بر اعضای بدن – یعنی به ترتیب بر پشت و شکم – اطلاق می شده

است; سپس نظر به دو وصف مشهور هر یک – یعنی سختی و آشکاری پشت و نرمی و پنهانی شکم – به اشیای دیگر نیز که در یکی

از آن اوصاف مشترکند، اطلاق گردیده است

.

راغب اصفهانی درباره ظهر گوید: «ظهر همان عضو [معروف، یعنی پشت] است و جمع آن ظهور می باشد . . . آن برای [بخش

]

ناپیدای زمین به عاریت گرفته شده، [بدان] ظهرالارض گفته اند و [درمقابل آن] بطن الارض . . . رجل مظهر [یعنی: آدمی

]

سخت پشت . . . و ظهر علیه; [یعنی] بر او چیره شد . . . و ظهرالشی ء: در اصل [به] این [معنا] است که چیزی بر روی زمین واقع

شده، پنهان نباشد و بطن [الشی ء] هنگامی است که در دل زمین واقع گردیده، پنهان باشد; زان پس در مورد هر [چیز] آشکاری که

با بینایی یا بینش درک شدنی باشد، به کار رفته است . . . و دانش ظاهر و باطن گاهی بر معرفتهای آشکار و معرفتهای پنهان، و

گاهی بر علوم دنیوی و علوم اخروی اطلاق می شود . . . و [در] «نعمه ظاهره و باطنه » مراد از [نعم] ظاهر، آنهایی است که بر آن

آگاهی می یابیم و از [نعم] باطن، آنهایی است ما آنها را نمی دانیم » [۱

].

نیز درباره بطن گوید: «اصل بطن همان عضو [معروف، یعنی شکم] است و جمع آن بطون می باشد . . . بطن در هر چیز مقابل

ظهر است . . . و به هر نهانی بطن و به هر پیدایی ظهر گویند [. . . نیز] به هر چه با حس درک شود، ظاهر و به هر چه از آن پنهان

باشد، باطن گویند» [۲

].

۳)

ظاهر و باطن در حدیث

متاسفانه اغلب روایاتی که متضمن شرح ظاهر و باطن قرآن است، از سوی غلات نقل شده که به دروغگویی و جعل حدیث

متهمند; لذا بیشتر روایات این باب را نمی توان به ائمه علیه السلام نسبت داد . آنچه در خصوص ظاهر و باطن قرآن با اطمینان

می توان به ائمه علیهم السلام نسبت داد، این است که به نظر آن بزرگواران ظاهر قرآن عبارت از همان مصادیق اولیه و باطن قرآن

عبارت از مصادیق جاریه آن است . این معنا بوضوح از روایات صحیح قابل تحصیل است . مراد از مصادیق اولیه قرآن اشخاصی

هستند که قرآن درباره آنها سخن گفته است و مقصود از مصادیق جاریه اشخاصی هستند که همسان آنان اند . یکی از آن روایات

چنین است

:

–

عن حمران بن اعین قال: سالت اباجعفر علیه السلام عن ظهر القرآن و بطنه فقال: ظهره الذین نزل فیهم القرآن، و بطنه الذین

عملوا باعمالهم; یجری فیهم مانزل فی اولئک (حمران بن اعین گوید: از امام باقر علیه السلام درباره ظاهر و باطن قرآن پرسیدم

.

فرمود: ظاهرش کسانی هستند که قرآن درباره آنان نازل شده و باطنش کسانی هستند که مانند آنان عمل کرده اند; آنچه در مورد

آنان نزول یافته، در مورد اینان [نیز] جاری است) [۳

].

شایان ذکر است که باطن قرآن در برخی روایات بر تاویل قرآن اطلاق شده است و البته تاویل قرآن چیزی جز همان مصادیق

جاریه آن نیست . در این خصوص عنایت به حدیث ذیل در خور اهمیت است

:

–

عن فضیل بن یسار قال: سالت اباجعفر علیه السلام عن هذه الروایه: «ما من القرآن آیه الا ولها ظهر و بطن » فقال: ظهره تنزیله و

بطنه تاویله: منه ما قد مضی و منه ما لم یکن . یجری کما یجری الشمس والقمر; کلما جاء تاویل شی ء منه علی الاموات کما یکون

علی الاحیاء (فضیل بن یسارگوید: از امام باقر علیه السلام راجع به این روایت پرسیدم که «هیچ آیه ای از قرآن نیست مگر آنکه ظاهر

و باطنی دارد» فرمود: ظاهر قرآن آن است که نازل شده و باطنش آن است که بدان بر می گردد . برخی از موارد برگشتش آمده و

برخی نیامده است . این موارد برگشت همچنانکه خورشید و ماه در جریان است، جریان دارد . هرگاه موارد برگشت آیه ای بیاید،

همان [حکمی] بر زندگان است که بر مردگان بوده است) [۴

].

خاطرنشان می سازم که راویان این دو حدیث موثقند

.

۴)

ظاهر و باطن در نظر غلات

غالیان یا گزافه گویان فرقه هایی بودند که اغلب در عصر صادقین علیه السلام در میان شیعه پدید آمدند . آنان ائمه علیه السلام را تا

حد الوهیت بالا بردند و همه احکام دین را در ولایت آن بزرگواران خلاصه کردند; بر این اساس ظواهر قرآن را تعطیل کردند و آنها

را اشاراتی به ائمه علیه السلام یا خلفا دانستند

.

سعدبن عبدالله اشعری در خصوص یکی از فرق غلات به نام خطابیه گوید: «واجباتی را که خدای تعالی واجب ساخته، اشخاصی

خواندند که به معرفت و ولایت آنان دستور داده شده است و معاصی را اشخاصی دانستند که به برائت از آنان و لعن کردن آنان و

دوری گزیدن از آنان امر شده است و یکی از آیاتی را که تاویل کردند، «یریدالله لیخفف عنکم » [۴/۲۷] بود . گفتند: بواسطه

ابوالخطاب به ما تخفیف داده شده است و بندها و بارها از ما برداشته شده است . مراد آنان نماز، زکات، حج، روزه و همه اعمال بود

;

بر این اساس هر که به رسول پیامبر، امام معرفت داشته باشد، آنها از [دوش] او برداشته شده; لذا رواست که هر چه دوست داشت،

انجام دهد» [۵

].

همو درباره آن فرقه افزاید: «آنان پنداشتند، همه واجباتی را که خداوند بر بندگانش واجب ساخته و پیامبرش مقرر داشته، ظاهر و

باطنی دارد، و همه آنچه از کتاب و سنت در ظاهر با آنها بندگان را به بندگی خوانده است، [بواقع] مثلهایی است که زده شده و در

تحت آنها معناهایی است که عبارت از بطون آنهاست و به آنها باید عمل کرد و رهایی در آنهاست; ولی عمل به ظاهر آنها موجب

هلاکت است و مایه عذاب ادنی . خداوند بدان گروهی را عذاب کرده و گرفتار ساخته است تا بدان هلاک شوند; زیرا حق را

نشناختند و بدان عقیده پیدا نکردند و ایمان نیاوردند» [۶

].

حاصل مطلب آنکه به عقیده غلات باطن واجبات، ولایت ائمه علیه السلام و باطن محرمات، برائت از خلفاست . گفتنی است این

معنا در پاره ای از روایاتی نیز که غلات به نام ائمه علیه السلام جعل کرده اند، آمده است . برای نمونه روایات ذیل قابل ملاحظه

است

:

–

عن محمدبن منصور قال: سالت عبدا صالحا عن قول الله تبارک و تعالی «انماحرم ربی الفواحش ماظهر منهاو ما بطن » [الاعراف

33]

فقال: ان القرآن له ظهر و بطن فجمیع ما حرم فی الکتاب هوالظاهر، والباطن من ذلک ائمه الجور، و جمیع ما احل فی الکتاب

هوالظاهر والباطن من ذلک ائمه الحق (محمدبن منصور گوید: از امام کاظم علیه السلام راجع به آیه «انماحرم . . .» [اعراف ۳۳

]

پرسیدم . پاسخ داد: قرآن ظاهر و باطنی دارد . همه آنچه در قرآن حرام شمرده شده، ظاهر است و باطن آن پیشوایان ستم است و

همه آنچه در قرآن حلال گردانیده شده، ظاهر است و باطن آن پیشوایان حق است) [۷

].

به نظر می رسد، راوی این حدیث محمدبن منصور کوفی باشد که کشی وی را متهم به غلو و تفویض دانسته است [۸

].

–

داود بن کثیر قال: قلت لابی عبدالله علیه السلام: انتم الصلاه فی کتاب الله عزوجل و انتم الزکاه و انتم الحج؟ فقال: یا داود

!

نحن الصلاه فی کتاب الله عزوجل و نحن الزکاه و نحن الصیام و نحن الحج و نحن الشهر الحرام و نحن البلدالحرام و نحن کعبه الله و

نحن قبله الله و نحن وجه الله . قال الله تعالی: «فاینما تولوا فثم وجه الله » [البقره ۱۱۵] و نحن الآیات و نحن البینات، و عدونا فی کتاب

الله عزوجل الفحشاء و المنکر و البغی و الخمر و المیسر والانصاب و الازلام و الاصنام و الاوثان و الجبت و الطاغوت و المیته والدم

ولحم الخنزیر (داودبن کثیر گوید: از امام صادق پرسیدم: [آیا] شما در کتاب خدای عزوجل همان نماز و زکات و حج هستید؟ پاسخ

داد: ای داود! ما در کتاب خدای عزوجل همان نماز و زکات و روزه و حج و ماه حرام و سرزمین محترم و کعبه خدا و قبله خدا و

روی خداییم . خدای تعالی فرمود: به هر جا روی کنید، همانجا روی خداست » ما نشانه ها و دلایل روشن هستیم و دشمن ما در

کتاب خدای عزوجل همان [عمل] زشت و ناپسند و ستم و باده و قمار و بت های نصبی و تیرهای شرطبندی و بتان سنگی و

غیرسنگی و خدایان و طغیانگران و مرده و خون و گوشت خوک است) [۹

].

آورده اند که داودبن کثیر رقی – راوی حدیث مذکور – را غلات از بزرگان خود برشمرده و احادیث غلوآمیزی از او روایت کرده اند [۱۰

] .

روشن است چنین باطنی که هرگز از ظاهر قرآن بر نمی آید، پذیرفتنی نیست و روایت ذیل هر چند راویان آن مجهول الحال

هستند، ولی نظر به اینکه از مضمون مدلل و معقولی برخوردار است، مؤید این نظر است

:

–

عن الحمادی رفعه الی ابی عبدالله علیه السلام انه قیل له: روی ان الخمر والمیسر والانصاب والازلام رجال، فقال; ما کان الله

عزوجل لیخاطب خلقه بما لایعلمون (حماد مرفوعا از امام صادق علیه السلام آورده که به آن حضرت عرض کردند: روایت کرده اند

که باده و قمار و بتان نصب شده و تیرهای شرطبندی عبارت از اشخاصی هستند . فرمود: خدای عزوجل به آفریدگانش چیزی

نمی گوید که نفهمند) [۱۱

].

روایت ذیل نیز که راویان موثق آن را روایت کرده اند، عقیده باطل غلات را رد می کند

:

–

داودبن فرقد قال: قال ابوعبدالله علیه السلام: لاتقولوا لکل آیه هذه رجل و هذه رجل! من القرآن حلال و منه حرام، و منه نباما

قبلکم و حکم ما بینکم و خبر ما بعدکم (داودبن فرقد گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: برای هر آیه ای نگویید: این فلان کس

است و این بهمان کس! بخشی از قرآن حلالهاست و بخشی دیگر حرامها و پاره ای خبر پیشینیان است و [پاره ای دیگر] احکام

اموری است که میان شما روی می دهد و [پاره ای دیگر] گزارش پسینیانتان است) [۱۲

].

چنانکه از برخی روایات بر می آید، ولایت ائمه علیهم السلام یکی از مهمترین فرایض دین اسلام است [۱۳] ; لکن این ایجاب

نمی کند که ظواهر فرایض دیگر نیز به ائمه علیهم السلام تاویل شود . در این خصوص عنایت به روایت ذیل مناسب می نماید

.

–

حفص المؤذن قال: کتب ابوعبدالله علیه السلام الی ابی الخطاب: بلغنی انک تزعم ان الخمر رجل و ان الزنا رجل و ان الصلاه

رجل و ان الصوم رجل، لیس کما تقول . نحن اصل الخیر و فروعه طاعه الله، و عدونا اصل الشر و فروعه معصیه الله . ثم کتب: کیف

یطاع من لایعرف؟ و کیف یعرف من لایطاع (حفض مؤذن گوید: امام صادق علیه السلام به ابوالخطاب نوشت: به من خبر رسیده

است که تو می پنداری باده فلان کس است وزنا بهمان کس، و نماز فلان کس و روزه بهمان کس . اینچنین که می گویی، نیست . ما

اصل خوبیها هستیم و فروعش فرمانبرداری از خداست و دشمن ما اصل بدیهاست و فروعش نافرمانی خداست . پس از آن افزود

:

چگونه کسی را که نمی شناسند از او فرمانبرداری کنند، و چگونه از کسی فرمانبرداری کنند که او را نمی شناسند [۱۴

].

گفتنی است همین حدیث را بشیر دهان نیز از آن حضرت روایت کرده است [۱۵]. اگر چه حفص و بشیر هر دو مجهول الحال

هستند; لکن تعدد طریق احتمال جعل حدیث را زایل می سازد

.

شایان ذکر است متن این حدیث مشکلاتی دارد; از جمله اینکه میان ائمه و طاعت یا دشمن ائمه و معصیت سنخیتی وجود ندارد که

یکی به