خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل مقررات و عملکرد مجلس خبرگان / گفت و گو با آیه اللّه ابراهیم امینی

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل مقررات و عملکرد مجلس خبرگان / گفت و گو با آیه اللّه ابراهیم امینی :

حکومت اسلامی: مجلس خبرگان تاکنون چند دوره برگزار کرده و در چه سال هایی تشکیل شده است؟
آیه اللّه امینی
: مجلس خبرگان تاکنون دو دوره داشته: دوره اول از تیرماه ۱۳۶۲ بوده است و دوره دوم هم از اسفند ماه ۱۳۶۹ .

حکومت اسلامی: سازمان, ساختار و تشکیلات درونی مجلس خبرگان چگونه است؟
آیه اللّه امینی:
مجلس خبرگان یک تشکیلات درونی دارد که عبارت است از: رئیس که با رأی مخفی و اکثریت مطلق, انتخاب می شود و دو نایب رئیس, که آن ها با همان رأی مخفی و اکثریت نسبی, انتخاب می شوند, هریک از نامزدهای نایب رئیس که بیش تر رأی آوردند نایب رئیس اول و بعدی نایب رئیس دوم می شود, که آن هم با رأی مخفی است. مجلس هم چنین دو منشی دارد که منشی ها هم با رأی مخفی و در یک نوبت با اکثریت نسبی آرا انتخاب می شوند.
مجلس خبرگان چند کمیسیون برای کارهای مختلف دارد. غیر از این, خبرگان یک دبیرخانه دارد که رئیس آن را هیئت رئیسه مجلس خبرگان انتخاب می کنند. رئیس دارای چند معاون است که آن ها را خودش انتخاب می کند. دبیرخانه دارای یک مرکز تحقیقات علمی است که در مسائل حکومت اسلامی و ولایت فقیه تحقیق می کند.

حکومت اسلامی: لطفاً راجع به کمیسیون های مجلس خبرگان, توضیح بیش تری بفرمایید.
آیه اللّه امینی:
یکی کمیسیون اصل ۱۰۷ و ۱۰۹ قانون اساسی است. کار این کمیسیون بسیار مهم است. من ابتدا اصل ۱۰۷ و ۱۰۹ را می خوانم, بعد کارهای کمیسیون را در این خصوص بیان می کنم.
اصل یک صدوهفتم این است:
(پس از مرجع عالی قدر تقلید و رهبر کبیر انقلاب جهانی اسلام و بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران حضرت آیه اللّه العظمی امام خمینی قدس سره الشریف که از طرف اکثریت قاطع مردم به مرجعیت و رهبری شناخته و پذیرفته شدند تعیین رهبر به عهده خبرگان منتخب مردم است. خبرگان رهبری درباره همه فقهای واجد شرایط مذکور در اصول پنجم و یک صد و نهم بررسی و مشورت می کنند هرگاه یکی از آنان را اعلم به احکام و موضوعات فقهی یا مسائل سیاسی و اجتماعی یا دارای مقبولیت عامه یا واجد برجستگی خاص در یکی از صفات مذکور در اصل یک صد و نهم تشخیص دهند او را به رهبری انتخاب می کنند و در غیر این صورت یکی از آنان را به عنوان رهبر انتخاب و معرفی می نمایند. رهبرِ منتخب خبرگان, ولایت امر و همه مسئولیت های ناشی از آن را برعهده خواهد داشت. رهبر در برابر قوانین با سایر افراد کشور مساوی است.)
در اصل ۱۰۹ هم آمده است:
(شرایط و صفات رهبری:
۱. صلاحیت علمی لازم برای افتا در ابواب مختلف فقه;
۲. عدالت و تقوای لازم برای رهبری امت اسلام;
۳. بینش صحیح سیاسی و اجتماعی, تدبیر, شجاعت, مدیریت و قدرت کافی برای رهبری. در صورت تعدد واجدین شرایط فوق, شخصی که دارای بینش فقهی و سیاسی قوی تر باشد مقدم است.)
در اصل ۱۰۹ شرایط و صفات رهبر را ذکر کرده و در اصل ۱۰۷ کیفیت انتخاب را. کار کمیسیون ۱۰۷ و ۱۰۹ این است که اولاً: شرایط و صفاتی که برای رهبر ذکر شده با بحث و تحقیق و دقت, مفاهیم آن روشن می شود, بعد در جلسه عمومی مورد بحث و بررسی قرار می گیرد و در نهایت تأیید یا رد و یا تکمیل و اصلاح می شود.
کار مهم دیگر, آن است که بعد از این که این صفات معلوم شد و روشن شد که کیفیت انتخاب چگونه است؟ باز هم احتیاج به بحث و دقت دارد; مثلاً صفاتی هم چون (اعلم به احکام) و این که اصلاً (اعلمیت) چیست و اعلمیت در موضوعات فقهی یا در مسائل اجتماعی سیاسی چگونه است؟ و مصادیق آن ها چه کسانی اند؟ یا این که (مقبولیت عامه) یعنی چه؟ همه این ها نیاز به بحث دارد که این مربوط به اصل یک صدوهفتم قانون اساسی است, و هم چنین بحث در موارد تزاحم و ترجیح صفات مذکور در اصل یک صد و نهم قانون اساسی از وظایف کمیسیون اصل یک صد و هفتم است.
این ها کارهایی است که کمیسیون اصل ۱۰۷ انجام می دهد. در واقع می توانم بگویم که کمیسیون اصل ۱۰۷ فعال ترین کمیسیون ها بوده, از اول هم کمال دقت و بررسی را در مسائل جزئیِ فقهی, به صورت بحث های مدرسه و درس خارج, می کرده, بعد هم آن ها را تنظیم و آماده و در اجلاسیه عمومی مطرح می کرده و خبرگان آن را به بحث می گذاشتند.
کار این کمیسیون در واقع یک آمادگی به خبرگان می دهد که اگر خواستند رهبر جدید را انتخاب کنند آماده باشند.
کار این کمیسیون, همیشگی و در طول سال است. در سال های اول تشکیل مجلس خبرگان, جلسه های این کمیسیون هر ۱۵ روز یک بار بود, بعد تدریجاً که مسائل کم تر شد, بر طبق نیاز, تشکیل می شد, گاهی ماهی یک مرتبه, گاهی پانزده روز یک مرتبه و گاهی هم هفته ای یک مرتبه.
کمیسیون دیگر مربوط به اصل ۱۰۸ قانون اساسی است که در واقع (کمیسیونِ آیین نامه و انتخابات) است. این کمیسیون کارش این است که آیین نامه داخلی مجلس خبرگان را تنظیم می کند تا در جلسه عمومی مطرح شود. هم چنین آیین نامه انتخابات را تعیین می کند و بعد از آن اگر اصلاحاتی لازم شد انجام می دهد. این کمیسیون هم همیشه هست, جلسه های آن در سال های اول زیاد بود و در دوره اول از همه کمیسیون ها فعال تر بود, چون می خواستیم آیین نامه ها را اصلاح کنیم ولی بعداً کم تر شد, حالا هر وقت چیزی به آن ارجاع داده شد تشکیل جلسه می دهند.
کمیسیون سوم مربوط به اصل ۱۱۱ قانون اساسی است, آن اصل چنین می گوید:
(هرگاه رهبر از انجام وظایف قانونی خود ناتوان شود یا فاقد یکی از شرایط مذکور در اصل پنجم و یک صد و نهم گردد یا معلوم شود از آغاز فاقد بعضی از شرایط بوده است از مقام خود برکنار خواهد شد. تشخیص این امر به عهده خبرگان مذکور در اصل یک صدوهشتم می باشد…)
این بخشی از اصل ۱۱۱ قانون اساسی است که می گوید: اگر رهبر در برابر کارهایی که باید انجام دهد ناتوان یا پیر و بیمار شد و نتوانست مسئولیت هایی را که به عهده اش گذاشته اند انجام بدهد خود به خود منعزل می شود و احتیاجی به عزل نیست. یا اگر معلوم شد از آغاز فاقد صفات لازم بوده; مثلاً در اول فکر می کردند با تقوا یا مجتهد است بعد معلوم شد که با تقوا نیست و شرایط لازم اجتهاد را ندارد, در این صورت خود به خود منعزل می شود. این کنار گذاشتن ها برعهده مجلس خبرگان است. بر طبق این اصل, خبرگان در دوره اول تشخیص دادند که کمیسیونی برای این قسمت تشکیل بدهند که این کمیسیون وظیفه اش نظارت و اشراف بر کارهای رهبری است و اسم آن (هیئت تحقیق) است. این هیئت, دو مسئولیت بزرگ برعهده دارد: یکی آن که آمادگی خود را برای مشاوره با رهبری اعلام می کند; یعنی در مواقعی که رهبر نیاز به مشورت داشته باشد, هیئت آمادگی خود را برای مشاوره با رهبر اعلام می کند, گاهی هم خود اعضای هیئت به بحث می نشینند و مطالبی را که لازم می دانند بعد از بررسی و بحث, خدمت رهبری ارائه می دهند.
کار دیگر این هیئت این است که از دور و نزدیک برکارهای رهبری اشراف دارد و سخنرانی ها, موضع گیری ها, عزل و نصب ها و کارهای دیگر رهبر را بررسی می کنند. یا بر عملکرد نهاد هایی که زیر نظر رهبری کار می کنند به طور غیر رسمی اشراف دارد و اگر در کار آن ها مشکلاتی دید به رهبری تذکر می دهد. اگر جوابی شنیدند و قانع شدند گاهی گزارش می دهند به هیئت رئیسه مجلس خبرگان, اگر هیئت رئیسه لازم و صلاح دانستند اجلاسیه رسمی تشکیل می دهند و این موضوعات را مورد بررسی قرار می دهند. این دو کارِ مهم بر عهده هیئت تحقیق گذاشته شده است.
جلسه های هیئت تحقیق هم مستمر است; یعنی در طول سال هر پانزده روز یا هر ماه یک مرتبه اقلاً جلسه دارند.

حکومت اسلامی: وظیفه مشورت دادن به رهبری و یا تحقیق در کارها و یا نهادهای مربوط به رهبری, در قانون اساسی نیست آیا خود خبرگان, تصویب کرده اند؟
آیه اللّه امینی:
بله, این مصوبه خود خبرگان است, چون بحث شد که صلاح نیست خبرگان بنشینند و تماشاگر باشند و خدای نکرده در اطراف رهبری, کارها و حوادثی اتفاق بیفتد که خبرگان بی اطلاع باشند. پس بهتر است که برای پیش گیریِ آن ها کمک کنند و بهترین کمک هم این است که مشورت بکنند. اعضای این کمیسیون, افراد مورد اعتماد و ممتاز و دارای شرایط خاص و معینی هستند که در دیگر کمیسیون ها نیست.
کمیسیون چهارم (بودجه و محاسبات) است. البته مجلس خبرگان بودجه مختصری دارد ولی همین بودجه, دخل و تصرف در آن باید با ضوابطی باشد. این کمیسیون این وظیفه را برعهده دارد.
کمیسیون دیگری هم در سال های اخیر به وجود آمد به نام کمیسیون (فعال تر کردن خبرگان) که وظیفه آن کمک به خود خبرگان و فعال کردن سیاست ها و برنامه های آنان است.

حکومت اسلامی: ترتیب و تنظیم جلسه کمیسیون ها با دبیرخانه است یا در اجلاسیه ها مشخص می شود, یا هر کمیسیونی خودش این کار را می کند؟
آیه اللّه امینی:
هر کمیسیونی دارای رئیس و نائب رئیس و منشی و آیین نامه است و خودشان جلسات را اداره می کنند ولی دبیرخانه در تنظیم جلسات به آن ها کمک می کند.

حکومت اسلامی: لطفاً در مورد آیین نامه انتخاب اعضای خبرگان, توضیحی بفرمایید.
آیه اللّه امینی:
آیین نامه انتخابات خبرگان پنج فصل دارد: فصل اول آن در مورد تعداد خبرگان و فصل دوم در خصوص شرایط انتخاب شوندگان است که متن آن چنین است:
ماده ۳ خبرگان منتخب مردم باید دارای شرایط زیر باشند:
الف: اشتهار به دیانت و وثوق و شایستگی اخلاقی;
ب: اجتهاد در حدی که قدرت استنباط بعضی مسائل فقهی را داشته باشد و بتواند ولی فقیه واجد شرایط رهبری را تشخیص دهد;
ج: بینش سیاسی و اجتماعی و آشنایی با مسائل روز;
د: معتقد بودن به نظام جمهوری اسلامی ایران;
ه: نداشتن سوابق سوء سیاسی و اجتماعی.
تبصره ۱: مرجع تشخیص دارا بودن شرایط فوق, فقهای شورای نگهبان قانون اساسی می باشند.
تبصره ۲: کسانی که رهبر معظم انقلاب صریحاً و یا ضمناً اجتهاد آنان را تأیید کرده باشد از نظر علمی نیاز به تشخیص فقهای شورای نگهبان نخواهند داشت.
فصل سوم: شرایط انتخاب کنندگان. فصل چهارم: مدت, یعنی مدت خود خبرگان. فصل پنجم: کیفیت انتخابات.

حکومت اسلامی: این آیین نامه در چه دوره ای تصویب شد, آیا بعد از آن هم اصلاحاتی در آن صورت گرفت یا خیر؟
آیه اللّه امینی:
آیین نامه ای که حضورتان تقدیم کردم آیین نامه جدید بود, بعد از آن هم تغییری نداشته است. ولی انتخابات دوره اول با آیین نامه دیگری انجام گرفت که با آیین نامه مذکور تفاوت هایی دارد. آیین نامه سابق به وسیله فقهای شورای نگهبان تهیه و تنظیم شده بود و به تأیید امام هم رسیده بود.
در آیین نامه سابق, ماده دوم که شرایط انتخاب شوندگانِ مردم را بیان می کرد, چنین بود:
الف اشتهار به دیانت و وثوق و شایستگی اخلاقی.
ب آشنایی کامل به مبانی اجتهاد با سابقه تحصیل در حوزه های علمیّه بزرگ در حدی که بتوانند افراد صالح برای مرجعیت و رهبری را تشخیص دهند.
ج بینش سیاسی و اجتماعی و آشنایی با مسائل روز.
د معتقد بودن به نظام جمهوری اسلامی.
ه نداشتن سوابق سوء سیاسی و اجتماعی.
تبصره یک. تشخیص واجد بودن شرایط با گواهی سه نفر از استادان معروف درس خارج حوزه های علمیه می باشد.
چنان که ملاحظه می فرمایید, در آیین نامه جدید, اصلاحاتی در بند ب و تبصره یک آیین نامه قدیم به عمل آمده است.

حکومت اسلامی: این اصلاحات در چه زمانی انجام شده است.
آیه اللّه امینی:
در اواخر دوره اول, قبل از انتخابات دوره دوم.

حکومت اسلامی: چه چیزی سبب شد که احراز صلاحیت نامزدهای مجلس خبرگان به فقهای شورای نگهبان واگذار شود, با این که در آیین نامه اولیه تأیید سه تن از اساتید کافی بود (با این که مشکل تر هم بود) یعنی آن موقع اجتهاد مطلق بود