خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل ذاتی و عرضی قرآن

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل ذاتی و عرضی قرآن :

استادیار دانشگاه آزاد اسلامی اراک

چکیده

برخی پنداشته اند که بخشی از قرآن عرضیات است ; به این معنا که می توانست و می تواند چیز دیگری باشد ; از این رو تغییر آنها

رواست ; اما این پذیرفتنی نیست ; چون به ایمان و عمل به همین قرآن موجود دعوت شده ایم و انکار و تعطیل پاره ای از آن کفر و

عصیان تلقی می شود ; به علاوه التزام به این پندار چندان چیزی از قرآن به جای نمی نهد

.

این نوشتار در نقد بخشی از مقاله ای با نام «ذاتی و عرضی در ادیان » نوشته شده است

.

کلید واژه ها: فایل پاورپوینت کامل ذاتی و عرضی قرآن، ثابت و متغیر قرآن

.

۱ .

مقدمه

این مقاله در نقد بخشی از مقاله ای با عنوان «ذاتی و عرضی در ادیان » است که در سال پیش در مجله کیان به چاپ رسیده بود . در

این مقاله بسیاری از موضوعات قرآنی عرضی خوانده شده است ; یعنی می توانست و می تواند به جز این باشند که اکنون هستند

.

برخی از آن موضوعات عبارتند از: عربی بودن زبان قرآن، پرسش ها و پاسخ های قرآن، رخدادهای زمان رسول خدا صلی الله علیه و

آله و احکام فقهی که در آیات قرآن کریم آمده است ; به همین جهت در مقاله حاضر بر آن شدیم که به نقد و بررسی آن بپردازیم

.

مقاله مذکور نسبتا طولانی است، از این رو ما به مقدار حوصله این نوشتار قسمتهایی را برگزیدیم که اینک به نقد آن می پردازیم

.

۲ .

نقد

نخستین پرسش و ایرادی که بر این مقاله وارد است، این است که طرح این بحث برای مخاطبین چه سودی دارد؟ در حالی که

قرآن در مقام اثبات به اعتراف خود ایشان با همین ویژگی هاست: زبانش عربی است، احکام فقهی خاصی دارد و رخدادهای ویژه ای

در آن ذکر شده است . پر واضح است، ایمان نسبت به اسلام و یا هر چیز دیگری به شیئی تعلق خواهد گرفت که تنها در مقام اثبات

برای ما مبرهن شده باشد ; نه آنچه در مقام ثبوت امکان وجود به خود گرفته است

.

تصور شده است که اگر بخشی از احکام را توانستیم تحت عنوان عرضی و بخشی دیگر را در عنوان ذاتی قرار دهیم، می توانیم

بگوییم ; التزام به ذاتی ها لازم است ; ولی در برخی از شرایط التزام به عرضی ها لازم نیست [۱] ; در حالی که این مساله مستلزم

چنین نتیجه ای نیست ; زیرا ما دعوت شده ایم به تمامی آنچه که در اصطلاح مذکور ذاتی یا عرضی خوانده شده است، ایمان آوریم

.

خداوند می فرماید: «یا ایها الذین امنوا امنوا بالله و رسوله والکتاب الذی نزل علی رسوله والکتاب الذی انزل من قبل » [نساء / ۱۳۶

] ;

ای کسانی که ایمان آورده اید ; به خدا و رسول او و کتابی که بر رسولش نازل شده و کتابی که فعلا نازل گشته ایمان بیاورید

. . . .

نویسنده مقاله می گوید

:

این که اسلام ناب چیست، حرفی است و این که تعلیمات اسلام (و هر دین و نگرشی) هیچ گاه ناب و برهنه عرضه نشده است حرفی

دیگر، و برای رسیدن به اولی دریدن حجابهای ثانوی فریضه است [۲

].

بی تردید این سخن نادرست است ; چون اگر ما برای رسیدن به اسلام ناب باید این عرضیات را نظیر عربی بودن قرآن، احکام فقهی

آن، حوادث تاریخی قرآن و . . . همچون حجابهایی پاره کنیم، آیا در این صورت به این کتاب ایمان آورده ایم! یا مشمول ادامه آیه

شده ایم که فرموده است: و من یکفر بالله و ملائکته و کتبه و رسله و الیوم الاخر فقد ضل ضلالا بعیدا ; آن که به خدا و فرشتگانش و

کتابهای او و پیامبرانش و روز آخرت کفرء بورزد دچار گمراهی بزرگی گشته است

.

و نیز مشمول دیگر کلام خدای عزوجل که فرموده است: افتؤمنون ببعض الکتاب و تکفرون ببعض فما جزاء من یفعل ذلک منکم

الا خزی فی الحیوه الدنیا [بقره / ۸۵] ; آیا به بخشی از کتاب ایمان می آورید و نسبت به بخش دیگر کفر می ورزید؟ کیفر کسی از شما

که چنین کند، چیزی جز خواری در زندگی دنیا نیست

.

بنابراین ایمان به کتاب مستلزم ایمان به مجموعه احکام و عبادات و دیگر محتویات آن است

.

آنچه کلید اصلی گشایش این بحث است و دانستنش فراز و فرود آن را هموار می کند، قاعده ای است که دانشمندان اسلامی از

دیرباز در دانش اصول فقه مطرح کرده اند، مبنی بر این که احکام نسبت به قیود موضوعات خود چگونه است . آیا اطلاق دارد یا

ندارد؟ آنها گویند: شرایط و قیود دو گونه اند: پاره ای از قیود و شرایط در موضوع حکم خصوصیت دارند ; یعنی شارع آنها را برای

همه زمانها و مکانها و عرفها در نظر گرفته است ; مثل عربی بودن نماز، قبله بودن کعبه، روزه ماه رمضان، تفاوت ارث دختر با پسر،

زبان عربی برای قرآن و . . . پاره ای از آنها با ملاحظه زمان و مکان و عرفها قابل تغییر هستند ; مثل اجرای صیغه بیع یا نکاح به

عربی یا فارسی . بنابراین نمی توان همه قیود را به استناد عرضی بودن (به این معنا که می توانستند به گونه دیگر باشند) یکسان

گرفت

.

همه احکام را تابع عرفیات و فرهنگهای گوناگون دانستن، اندیشه حقیقت سوزی است که فرجامش جز مشتی خاکستر از

قیقت بجای نخواهد گذاشت . نیم نگاهی به سیره معصومین این معنا را تایید می کند . در زمان حضرت رضا علیه السلام که دو قرن

از آغاز اسلام می گذشت و عرفها و فرهنگها دستخوش تغییر قرار گرفته و دین از قلمرو جزیره العرب خارج شده و در میان

زرتشتیان و پارسیان و مردم افریقا نفوذ کرده بود، مردم به پیروی از آموخته های اهل البیت همچون گذشته نماز می خواندند و ارث

می گرفتند و با آن که معلوم نیست آیا آنها خواهرزن را حرام می دانستند یا نه، در اسلام خواهر زن نیز مثل مادر زن حرام شد

;

بنابراین به این سخن دهلوی ارجی نیست که گفته است

:

ازدواج با خواهر زن بر مسلمانان حرام شد ; نه یهودیان ; چون یهودیان خواهر زن را کاملا بیگانه می دانستند [۳

].

نویسنده پس از بیان کلام دهلوی می گوید

:

تا اینجا دهلوی دو امر مهم را در تشریعات یاد می کند: یکی احوال پیامبر قوم و دیگری احوال مکلفین [. . . ۴

].

اما به نظر می رسد، این برداشت ناصواب است ; زیرا آنچه از کلام دهلوی بدست می آید این است که خداوند به لحاظ مصالح و

مفاسد هر عصری شریعتی را جعل می نماید ; نه این که آنچه او در این شریعت نسبت به شریعت قبل اضافه کرده، عرضی بوده است

و باید در حذف آن کوشید ; بلکه چنانکه قبلا گفتیم، تبدیل احکام به استناد عرضی بودن آنها به آن معنایی که صاحب مقاله آورده ،

نوعی تفرعن در مقابل مولای حکیم است

!

ایشان در بیان عرضی بودن فقه با استناد به کلام غزالی می گوید

:

وی فقیهان را عالمان دنیا و علمشان را علمی دنیوی می داند و فقه را در عداد علوم دینی نمی آورد و قلب را خارج از ولایت فقیه

می داند ; چرا که فقه اولا، به صحت و فساد صوری و ظاهری عمل نظر دارد ; نه به انگیزه و نیت درونی، و حتی اسلام آوردن زیر

سایه شمشیر را هم اسلام می داندم و نماز بی حضور قلب و آمیخته به صد اندیشه باطل و روزه آلوده به بهتان و دروغ و غیبت را

رافع تکلیف می شمارد . ثانیا، به اصناف حیل شرعی برای فرار از تکلیف راه می دهد و بلکه حیلت آموزی می کند . ثالثا، (به استثنای

بخش عبادیات ویژه چون حج وصوم و) . . . فقه قانونی برای فصل خصومات و استقرار نظم در جامعه است و اگر مردم حقیقتا به

عدالت و انصاف رفتار کنند و دست به تعدی و تجاوز نبرند به فقه حاجتی نخواهد افتاد . . . اگر حیاتی اخروی در پی حیات دنیوی

نبود، حاجت به دین و فقه دینی هم نمی افتاد . مطلوب و مقصود شارع بالذات تامین سعادت اخروی است و آماده شدن برای لقای

بهجت زای الهی، عابدان به آرامش دنیوی نیاز دارند تا به ادای تکلیف و انجام عبادات بپردازند . بدین سبب شارع بالعرض نیم

نگاهی به دنیا افکنده است . . .» [۵

].

این که ایشان از میان همه عارفان و عالمان دینی در اینجا تنها به کلام غزالی استناد می جوید و سخن دیگر فرزانگان را متروک

می گذارد، بویژه حکیم متاله مولی محسن کاشانی که نقد و تفسیری عالمانه بر کتاب احیاء العلوم غزالی دارد، در خور تامل است

.

ما ابتدا سخن محدث کاشانی را در نقد کلام غزالی بیان می کنیم ; سپس به طرح دیدگاه خود می پردازیم

.

او می گوید

:

غزالی فقه را ناشایست بیان کرد . دانش فقه آن گونه نیست که در منظر وی نشسته است ; بلکه دانشی مقدس ، الهی و نبوی است و

زاییده وحی، تابندگان را به سوی خدا رهنمون سازد . دستیابی بنده به مقام والاء و توشه اخلاق معمور، جز در پرتو رفتار و کرداری

که از اعضاء او بر اساس دستور شریعت و فقه سر می زند، ممکن و میسور نیست و چنگ در علوم کشفی تنها با تهذیب اخلاق و

نورانی شدن قلب آن هم به نور شرع ممکن است و این به نوبه خود جز با آگاهی از عباداتی که ما را به خدا نزدیک سازد و اموری که

ما را از او دور می کند، حاصل نمی شود [۶