خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل العرفاء و المتصوفه المسلمون

فایل پاورپوینت فایل پاورپوینت کامل العرفاء و المتصوفه المسلمون؛ راهکاری شایسته برای ارائه‌های موفق

اگر به‌دنبال یک فایل ارائه‌ی آماده با کیفیت بالا و طراحی حرفه‌ای هستید، فایل فایل پاورپوینت کامل العرفاء و المتصوفه المسلمون انتخابی مناسب برای شماست. این مجموعه شامل 116 اسلاید استاندارد و دقیق است که با هدف ارتقاء کیفیت ارائه‌های شما تهیه شده‌اند.

دلایل انتخاب فایل فایل پاورپوینت کامل العرفاء و المتصوفه المسلمون:

• طراحی ساختارمند و چشم‌نواز: هر اسلاید با دقت بالا و توجه به اصول طراحی گرافیکی تهیه شده است تا محتوای شما به‌خوبی دیده و درک شود.
• آمادگی کامل برای ارائه: نیازی به ویرایش مجدد نیست؛ فایل فایل پاورپوینت کامل العرفاء و المتصوفه المسلمون آماده‌ی استفاده در کلاس، جلسه یا کنفرانس است.
• سازگاری کامل با پاورپوینت: نمایش صحیح اسلایدها در تمامی نسخه‌های PowerPoint بدون بهم‌ریختگی یا مشکل ظاهری تضمین شده است.

تولید شده با رویکرد حرفه‌ای:

تمامی بخش‌های فایل پاورپوینت کامل العرفاء و المتصوفه المسلمون با هدف ایجاد یک تجربه کاربری روان و بی‌نقص طراحی شده‌اند. جزئیات با دقت بالا تنظیم شده‌اند تا ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید.

توجه:

تنها نسخه رسمی فایل فایل پاورپوینت کامل العرفاء و المتصوفه المسلمون از کیفیت کامل برخوردار است. نسخه‌های غیرمجاز ممکن است شامل اشکالات طراحی باشند و توصیه نمی‌شود از آن‌ها استفاده شود.

با تهیه فایل فایل پاورپوینت کامل العرفاء و المتصوفه المسلمون، سطح ارائه‌های خود را ارتقاء دهید و مخاطبان خود را تحت تأثیر قرار دهید

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل العرفاء و المتصوفه المسلمون :

القرن الأول:
من المسلم به أنه لم یکن فی صدر الاسلام، و لا فی القرن الأول جماعه یعرفون بالعرفان أو التصوف بین المسلمین، و انما نجد اسم«الصوفی»فی القرن الثانی الهجری، قیل: أن أول من دعی بهذا اللّقب ابو هاشم الکوفی الصوفی فی القرن الثانی، و هو أول من بنی«الخانقاه»فی رمله فلسطین لعباده جماعه من العباد و الزهّاد المسلمین[۱] و أبو هاشم
502

من شیوخ سفیان الثوری المتوفی فی سنه ۱۶۱ ه و لا یعلم تاریخ وفاه أبی هاشم بالضبط.
و یقول أبو القاسم القشیری من مشاهیر العرفاء و الصوفیه: ان هذا الاسم ظهر قبل نهایهالقرن الثانی، و یقول نیکلسون أیضا: ان هذا الاسم ظهر فی أواخر القرن الثانی الهجری، و یظهر من روایه فی کتاب المعیشه من کتاب الکافی المجلد الخامس: أن جماعه منهم سفیان الثوری کانوا فی النصف الأول من القرن الثانی یدعون بهذا اللقب، و لو کان أبوهاشم الکوفی أول من عرف بالصوفی، و هو استاذ سفیان الثوری المتوفی فی ۱۶۱ هفیعرف أن هذا الاسم عرف فی النصف الأول من القرن الثانی الهجری لا أواخره کما یقول نیکلسون، و لا شبهه فی ان وجه هذه التسمیه هو لبسهم الصوف، اجتنابا عن الملابس الناعمه زهدا و اعراضا عن الدنیا.
و لا علم لنا متی اطلق هؤلاء علی أنفسهم لقب العرفاء أیضا، و القدر المسلّم به کمایفهم من کلمات السری السقطی المتوفی فی ۲۴۳ ه[۲] أن مصطلح العرفان کان شائعافی القرن الثالث الهجری، و فی کتاب«اللمع»لابن نصر سراج الطوسی، الذی یعد من الکتب المهمه فی العرفان و التصوف نقل عباره عن سفیان الثوری تفید ان هذا المصطلح ظهر فی حدود منتصف القرن الثانی الهجری (اللمع ص ۴۲۷) .
و علی أی حال، فلم یکن هناک جماعه فی القرن الأول الهجری یعرفون بلقب الصوفیه، و انما ظهر هذا اللقب فی القرن الثانی و الظاهر أن ظهور هؤلاء علی شکل جماعهخاصه کان کذلک فی هذا العهد، لا القرن الثالث کما یقول بعض المؤلفین.[۳]
و لکن عدم وجود جماعه خاصه فی القرن الأول الهجری یعرفون باسم العرفاء أوالصوفیه أو أی اسم آخر، لا یدل علی أن خیار الصحابه کانوا أناسا زاهدین عابدین مؤمنین ایمانا فطریا بسیطا فاقدین للحیاه المعنویه (کما یدعی ذلک الغربیون و المغتربون) و لعل بعض خیار الصحابه لم یکن لهم سوی الزهد و العباده، إلاّ أن جماعهزید و هو من أصحاب الحسن البصری، و لو کان هذا الرجل هو أبو هاشم الکوفی الصوفی فلا منافاه بین النقلین.
503

منهم کانوا یتمتعون بحیاه معنویه قویه، و أولئک ایضا لم یکونوا فی درجه واحده حتی ان سلمان و أبا ذر لم یکونا فی درجه واحده من الایمان، فقد کان لسلمان صدر مشروح بالایمان لم یکن لیطیقه أبو ذر، و لذلک جاء فی أحادیث متعدده ما معناه: «لو علم أبوذرما فی قلب سلمان لقتله» (سفینه البحار)[۴] و الآن نعرض لطبقات العرفاء و الصوفیه من القرن الثانی حتی العاشر الهجری.
القرن الثانی:
ألف الحسن البصری، یبدأ تاریخ العرفان المصطلح کالکلام من الحسن البصری المتوفی فی ۱۱۰ ه، ولد الحسن البصری سنه ۲۲ ه و عاش ثمانیه و ثمانین عاما و صرف تسعه أعشار عمره فی القرن الأول من الهجره، لم یعرف الحسن البصری بالصوفی، و انمایعد من الصوفیه لانه :
أولا: ألّف کتابا باسم«رعایه حقوق اللّه»یمکن أن یعد أول کتاب فی التصوف، وتوجد نسخه وحیده منه فی مکتبه اکسفورد، و یدعی نیکلسون:
«ان أول مسلم کتب طریقه الحیاه الصوفیه الحقیقه هو الحسن البصری، الطریقه نفسهاالتی یشرحها المتأخرون للوصول الی المقامات العالیه: الأول التوبه، ثم سلسله من الاعمال الاخری. . یجب العمل بها للارتقاء الی مقام اسمی بکیفیه خاصه»[۵] و ثانیا العرفاء أنفسهم ینهون بعض مشیخه طرائقهم الی الحسن البصری و منه الی أمیرالمؤمنین علی علیه السلام، مثل سلسله مشایخ أبی سعید ابی الخیر[۶] و ینهی ابن الندیم فی الفهرست فی الفن الخامس من المقاله الخامسه، سلسله أبی محمد جعفر الخلدی الی
504

الحسن البصری، و یقول: أدرک الحسن البصری سبعین رجلا من اصحاب بدر.
ثالثا و تفید بعض الحکایات المنقوله، ان الحسن البصری کان من جماعه أو فرقهعرفت فیما بعد باسم المتصوفه، و سننقل بعض هذه الحکایات حسب المناسبات الآتیه، و کان الحسن البصری من الموالی المولّدین الایرانیین.
ب مالک بن دینار، کان من أهل البصره ممن أفرط فی الزهد و ترک اللذات، و قد نقلت عنه حکایات و قصص، توفی فی سنه ۱۳۱ ه
ج ابراهیم الأدهم، کان من أهل بلخ، له قصه معروفه، مثل قصه بوذا، قیل أنه کان ملکا علی بلخ و حدثت أمور تاب علی أثرها و دخل فی أهل التصوف، یهتم به العرفاءکثیرا و وردت عنه قصه جمیله فی دیوان المولوی المثنوی، توفی فی ۱۶۱ ه
د رابعه العدویه، کانت من أهل البصره أو مصر، و هی من أعاجیب العالم، و سمیت رابعه لکونها رابعه بنات اسرتها، و هی غیر رابعه الشامیه التی هی ایضا من العرفاءو معاصره للجامی فی القرن التاسع الهجری.
لرابعه العدویه کلمات سامیه و أبیات عرفانیه و حالات عجیبه. و لها قصه جمیله فی عیاده الحسن البصری، و مالک بن دینار و رجل آخر لها فی مرضها، توفیت فی عام ۱۳۵أو ۱۳۶ و قیل توفیت فی ۱۸۰ أو ۱۸۵ ه
ه أبو هاشم الصوفی الکوفی، کان من أهل الشام، ولد و عاش بها، و لا یعلم تاریخ وفاته، و انما یعلم أنه کان شیخ سفیان الثوری المتوفی فی ۱۶۱ ه و هو کما سبق أول من دعی بلقب«الصوفی»حسب الظاهر. و کان سفیان یقول: لو لم یکن أبو هاشم لم أکن أعرف رموز الریاء!.
و شقیق البلخی، کان من تلامذه ابراهیم الأدهم، و قد نقل علی بن عیسی الأربلی فی کتابه«کشف الغمه»و الشبلنجی فی«نور الأبصار»: أنه لاقی الامام موسی بن جعفر علیه السلام و نقل عنه بعض الکرامات، توفی فی سنه ۱۵۳ أو ۱۷۴ أو ۱۸۴ ه
ز معروف الکرخی، کان من کرخ بغداد، و اسم أبیه«فیروز»و من هنا یظن أنه من أصل ایرانی، کان من مشاهیر العرفاء، قیل أن ابویه کانا مسیحیین و أسلم هو علی ید
505

الامام الرضا علیه السلام، و استفاد منه معلومات قیمه، و ینتهی کثیر من مشایخ طرق العرفاء کما یدعون الی معروف الکرخی و منه الی الامام الرضا علیه السلام و منه الی الأئمه السابقین حتی رسول اللّه صلی اللّه علیه و آله و سلم، و لهذا تسمی هذه المشایخ (بسلسله الذهب) أو (الذهبیّین) توفی فی ۲۰۰ أو ۲۰۶ ه
ط فضیل بن عیّاض، کان (من أهل مرو) ایرانیا من أصل عربی، قیل کان فی بدایهأمره سارقا و قاطع طریق، و تسلق لیله دار رجل قائم اللیل یتلو القرآن فسمع آیه تاب علی أثرها، الیه ینسب کتاب (مصباح الشریعه) و قیل تلقی دروسه من الامام الصادق علیه السلام، و قد اظهر المحدث النوری الاعتماد علی هذا الکتاب فی خاتمه المستدرک مات فضیل فی سنه ۱۸۷ ه.
القرن الثالث:
ألف با یزید البسطامی (طیفور بن عیسی) من أکابر العرفاء من أهل بلده بسطام، هوأول من تکلم عن الفناء فی اللّه و البقاء باللّه (!) کان یقول: خرجت من کونی با یزید کماتخرج الحیه من جلدتها!و له شطحات أوجبت تکفیره (؟) و یسمیه العرفاء من أصحاب«السکر» (!) أی کان یتکلم بما یقول و هو کالسکران (!) مات عام ۲۶۱ ه قیل انه کان یسقی الماء فی دار الامام الصادق علیه السلام، و هذا لا یتفق مع التاریخ الثابت، اذ لم یدرک با یزید عصر الامام الصادق علیه السلام.
ب بشر الحافی، کان من أهل بغداد، و آباؤه من أهل (مرو) . کان من مشاهیر العرفاء. کان فی بدایه أمره من أهل الفسق و الفجور ثم تاب. و قد نقل العلاّمه الحلی فی کتابه (منهاج الکرامه) قصه تدل علی توبته علی ید الامام موسی بن جعفر علیه السلام، و کان حافیا فعرف بالحافی، و قیل فی عله تلقیبه بالحافی وجه آخر. توفی فی عام ۲۲۶ أو۲۲۷ ه
ج سری السقطی، کان من أهل بغداد، و لا یعرف أصله، و کان من أحباء بشرو أصدقائه، و من أهل الایثار و الشفقه علی الناس، و نقل ابن خلکان فی (وفیات الأعیان)
506

عنه أنه کان یقول: لا زلت استغفر اللّه ثلاثین سنه من قولی: الحمد للّه. قالوا: کیف ذلک؟قال : احترق السوق لیله فخرجت لاری هل وصلت النار الی حانوتی فقیل لی: لا، قلت: الحمدللّه، ثم انتبهت الی أنه حتی لو لم تبلغ النار الی حانوتی أفلا یجب علیّ أن اهتمّ بشؤون المسلمین؟ !.
و قد نظم، هذا سعدی الشاعر و الکاتب الایرانی بقلیل من الاختلاف و التفاوت.
کان السری من تلامذه معروف الکرخی، و کان شیخ الجنید و خاله، و له کلمات کثیرهفی التوحید و الحب الالهی و غیرهما، و هو الذی یقول: العارف کالشمس یشرق علی جمیع العالم، و کالأرض تحمل البر و الفاجر، و کالماء منه کل شی ء حی، و کالنار یضی ءلجمیع الناس، توفی فی ۲۴۵ أو ۲۵۰ ه
د الحارث المحاسبی، بصریّ الأصل، من أحباء و أصدقاء و أصحاب الجنید و لذلک لقب بالمحاسبی کنایه عن اهتمامه بالمحاسبه و المراقبه، کان معاصرا لأحمد بن حنبل و لعداوه أحمد بن حنبل مع أهل الکلام، طرد الحارث لدخوله فی الکلام، و هذا مما سبب اعراض الناس عنه، مات عام ۲۴۳ ه
ه الجنید البغدادی، کان أصله من نهاوند، و یدعوه العرفاء و الصوفیه بلقب«سیّدالطائفه»کما یلقب الشیعه الشیخ الطوسی«شیخ الطائفه». یعد عارفا معتدلا حیث لم یسمع منه ما کان یسمع من غیره من الشطحات، و لم یلبس ملابس الصوفیه، و کان یتزیّابزی العلماء و الفقهاء، قیل له: البس«الخرقه»: (ملابس الصوفیه) لرضا الأصحاب، قال: لوکنت اعلم ان اللباس یصنع شیئا لصنعت لنفسی ملابس من حدید!و لکن الحقیقه تقول: لیس الاعتبار بالخرقه انما الاعتبار بالحرقه»: (حرقه القلب) کان الجنید ابن أخت و تلمیذ السری السقطی، و کذلک الحارث المحاسبی قیل مات ۲۹۷ و عمره تسعون عاما.
و ذو النون المصری، کان من أهل مصر، و کان فی الفقه تلمیذ مالک بن انس الفقیه المعروف، لقبه الجامی: برئیس الصوفیه، و هو أول من استعمل الرموز مصطلحات للمسائل العرفانیه، کی لا یفهمها إلاّ من کان من أهلها و واردا فیها، و لا یفهم شیئا منها من لم یردها من بابها، و تدرّج هذا العمل بعده و استعملت المعانی العرفانیه فی ثوب الغرام و
507

الغزل. و یری بعضهم أن تعالیم الفلسفه الافلاطونیه الحدیثه دخلت العرفان علی ید ذی النون المصری (۳۳۰) توفی فیما بین سنّی ۲۴۰ ۲۵۰ ه
ز سهل بن عبد اللّه التستری، کان من أکابر العرفاء و الصوفیه، اصله من شوشتر، و الیه تنسب فرقه من العرفاء الذین یرون الأصل«جهاد النفس»فتدعی باسم«السهلیه». لاقی ذا النون المصری فی مکه المکرمه، و توفی فی ۲۸۳ أو ۲۶۳ ه[۷]
ح حسین بن منصور الحلاج، کان من أهل (البیضاء) من توابع شیراز ترعرع فی العراق. هو أکثر العرفاء ضجیجا و صخبا، اذ کانت له شطحات کثیره، حتی أتّهم بالکفرو الارتداد و ادعاء الربوبیه، فکفّره الفقهاء، و صلب علی عهد المقتدر باللّه العباسی، و اتهمه العرفاء انفسهم بافشاء الأسرار، قال حافظ العارف الشیرازی:
«ان الذی شمخ الصلیب به*فی الجرم: کان مذیع سر قد فشا»[۸]
و یعده بعضهم من المشعوذین، و یبرّیه العرفاء و یقولون: ان کلماته و کلمات با یزیدالتی یستشم منها رائحه الالحاد صدرت عنهم فی حاله سکر و غیبوبه صوفیه عرفانیه (!) و یعدّه العرفاء فی الشهداء. صلب عام ۳۰۶ أو ۳۰۹ ه[۹]
القرن الرابع:
الف أبو بکر الشبلی، کان من مریدی و تلامذه الجنید البغدادی، و قد أدرک الحلاّج، و نقلت عنه فی کتاب (روضات الجنات) و سائر کتب التراجم، اشعار و کلمات عرفانیهکثیره، و قال الخواجه عبد اللّه الأنصاری: أول من تکلم بالرموز و الکنایه و الاشاره ذو النون المصری، و لما جاء الجنید رتب هذا العلم و بسطه و الّف کتبا فیه، و لما جاء دور الشبلی صعد بهذا العلم الی أعلی المنابر (!) مات الشبلی بین سنیّ ۳۳۴ ۳۴۴ و عمره ۸۷ عاما.
ب ابو علی الرودباری، کان ینتسب الی انوشیروان من عنصر ساسانی، و هو من
508

میریدی الجنید و تعلم الأدب من ثعلب و الفقه من ابی العباس بن شریح، و لذلک عدّ جامعاللشریعه و الطریقه و الحقیقه. مات سنه ۳۲۲ ه
ج أبو نصر السرّاج الطوسی، صاحب الکتاب المعروف«اللمع»و هو من المتون الاصیله و القدیمه و المعتبره العرفانیه و الصوفیه، مات فی طوس سنه ۳۷۸ ه، کثیر من مشایخ الطریقه من تلامذته بواسطه أو بدونها، و یدّعی بعضهم أن المقبره الموجوده فی الشارع الادنی (بائین خیابان) فی مشهد و تعرف باسم«پیر پالان دوز»هی مقبره أبی نصرالسراج هذا، و السّراج یساوی فی الفارسیه: زین ساز، أی صانع السروج، ثم تغیرت الکمله الی صانع الجلّ أی بالان دوز.
د أبو الفضل السرخسی، کان من أهل خراسان و هو تلمیذ و مرید أبی نصر السّراج و استاذ ابی سعید أبی الخیر العارف المعروف الشهیر، مات عام ۴۰۰ ه
ه أبو علی الرودباری، هو ابن أخت أبی علی الرودباری، و هو من عرفاء الشام، مات عام ۳۶۹ ه.
و ابو طالب المکی، أکثر شهرته بکتابه الذی ألّفه فی العرفان و التصوف باسم«قوت القلوب»و هو مطبوع موجود، و یعد من المتون الأصیله و القدیمه العرفانیه و الصوفیه، أصله من بلاد الجبل من ایران، عرف بالمکی لمجاورته سنین مکه المکرمه، مات عام ۳۸۵ أو ۳۸۶ ه
القرن الخامس:
ألف الشیخ أبو الحسن الخرقانی، أحد مشاهیر العرفاء، و تنسب الیه قصص عجیبه، منها ادعاؤه أنه ذهب الی قبر با یزید البسطامی و اتصل بروحه و حل بعضه مشاکله، یقول المولوی:
«ظهر الخرقان بعد با یزید*کان یلقاه علی القبر المشیدکان یلقاه مثالا ناطقا*فیحل المشکل الصعب الشدید» [۱۰]
509

ذکره المولوی فی المثنوی کثیرا و الظاهر انه کان یجلّه کثیرا، قیل: له لقاء مع ابن سیناالفیلسوف المعروف، و أبی سعید أبی الخیر العارف المعروف، مات عام ۴۲۵ ه
ب ابو سعید ابو الخیر النیسابوری، من أشهر العرفاء و أکثرهم عرفانیه، له رباعیات جمیله، سئل: ما هو التصوف؟قال: «ان تدع ما فی فکرک، و ان تعطی ما فی یدک، و ان تندفع بما یأتی علیک»التقی بأبن سینا، حضر ابن سینا یوما مجلس وعظه، و کان أبوسعید یتکلم فی ضروره العمل و آثار الطاعه و المعصیه، فأنشأ ابن سینا فی الاعتماد علی رحمه اللّه دون اعمالنا یقول :
تولیت عفوک یا خالقی*تبرّأت من طاعه أو معاص و ان ما عنیت بنا یا الهی*فلا فرق بین مطیع و عاص (!)[۱۱] فأجابه أبو سعید فورا: «یا من عملت السیئات و لم*تعمل من الحسنات شیئا یذکرلا تستند عفو الاله، فهل*سیّان شیطان و عبد یشکر»[۱۲] و له بیتان یقول فیها: «بکری تذول الجهات الست یوم غد*و یصبح القدر بالعرفان فاعتبر[۱۳] سعیا وراء صفات الحال حیث غدا*یکون حشرک طبق الوصف و الاثر»مات أبو سعید سنه ۴۴۰ ه
ج أبو علی الدقاق النیسابوری، جامع الشریعه و الطریقه، و الواعظ و المفسر المعروف، لقب بالشیخ النائح لکثره نوحه و بکائه فی مناجاته، مات عام ۴۰۵ أو ۴۱۲ ه
د أبو الحسن علی بن عثمان الجویری الغزنوی، صاحب کتاب (کشف المحجوب) من الکتب المعروفه فی هذه الفرقه، طبع أخیرا. مات عام ۴۷۰ ه
ه الخواجه عبد اللّه الانصاری، من نسل ابی أیوب الأنصاری الصحابی المعروف، هومن أشهر و أعبد العرفاء، له کلمات قصار و مناجات و رباعیات جمیله مهیّجه، شهرته فی
510

الأکثر بها، من کلماته: «حقیر فی الصغر، و سکران فی الشباب، و ضعیف فی الشیخوخه، فمتی تعبد اللّه»و من کلماته: «جزاء السیئه بالسیئه عمل الکلاب، و جزاء الاحسان بالاحسان عمل الحمیر، و جزاء السیئه بالحسنه هو الذی ینبغی أن یکون من عمل الخواجه الأنصاری» .
و له بیتان یقول فیهما: «ان التکبّر أیها الانسان*عار علیک فلا تکن مختالاانظر الی انسان عینک لا یری*إلاّ سواه تواضعا و کمالا»[۱۴] ولد فی هرات و توفی و دفن بها سنه ۴۸۱ ه و لذلک عرف بشیخ هرات، له کتب کثیره، اشهرها و أکمل کتب العرفان الذی کان یدرّس فی هذا الفن هو کتاب«منازل السائرین»و کتبت علیه شروح کثیره ایضا.
و الامام أبو حامد محمد الغزالی الطوسی، من اشهر علماء المنقول و رئیس المدرسهالنظامیه ببغداد، و کان یشغل اسمی منصب دینی علی عهده بها، و لکنه أحسّ ان العلوم و المناصب لم تشبع روحه، فاختفی و اشتغل بتهذیب نفسه و تصفیتها عشر سنین فی بیت المقدس بعیدا عن عیون الناس، و اتجه نحو العرفان، و التصوف، ثم لم یقبل أی منصب حتی آخر عمره، ألّف کتابه الکبیر«احیاء علوم الدین»بعد ریاضاته، و مات فی طوس وطنه الأصلی عام ۵۰۵ ه
القرن السادس:
ألف عین القضاه الهمدانی، اشهر العرفاء، مرید أحمد الغزالی و هو أخو محمد الغزالی، ألّف کتبا کثیره، و له أشعار رائعه لا تخلو من الشطحات، و لذلک کفّره الفقهاء فقتل و احرق جسده و ذرّ رماده فی الهواء، قتل فی حدود ۵۲۵ ۵۳۳ ه
ب سنائی الغزنوی، الشاعر المعروف، له شعر عرفانی عمیق، أتی ببعض افکاره المولوی المثنوی و شرحها، مات فی النصف الاول من القرن السادس.
511

ج أحمد الجامی، المعروف به (ژنده بیل) من مشاهیر العرفاء و المتصوفه، قبره فی مدینه (تربت جام) قرب حدود ایران و افغانستان، له شعر فی الخوف و الرجاء یقول مامعناه: «لا تغترفکم من مراکب الرجال قد انقطع عن الطریق، و لا تیأس، فان الأذکیاء قدوصلوا المنزل بحداء».
و قال فی رعایه الاعتدال فی الانفاق و الامساک.
«لا تکن کالفأس فلا تقطع لنفسک دائما. . . و لا تکن کالمبرد بلا منفعه لنفسک، و تعلم من المناشیر، فجر شیئا لنفسک و اعط منه شیئا».
مات أحمد الجامی فی حدود عام ۵۳۶ ه
د عبد القادر الجیلانی، ولد فی شمال ایران و نما و ترعرع فی بغداد و دفن بها، و اعتقدبعضهم أنه من أهل«جیل»لا جیلان معرّب«گیلان»کان من الشخصیات الصاخبه فی عالم الاسلام. الیه تنسب سلسله (القادریه) من سلاسل الصوفیه، قبره ببغداد معروف مشهور، و قد نقل عنه کلام و دعاوی کبیره مفرطه، اصله من الساده الحسنیین، مات عام ۵۶۰ أو ۵۶۱ ه
ه الشیخ روزبهان البقلی الشیرازی المعروف بالشیخ الشطّاح، لکثره شطحاته، طبع بعض کتبه و نشر من قبل المستشرقین، مات عام ۶۰۶ ه
القرن السابع:
ربّی هذا القرن عرفاء عظماء، نذکرهم حسب توالی تواریخ وفاتهم.
ألف الشیخ نجم الدین کبرا الخوارزمی، من مشاهیر و أکابر العرفاء، و الیه ینتهی کثیرمن مشایخ الطرق الصوفیه، تلمیذ و مرید صهر الشیخ روزبهان البقلی الشیرازی، له تلامذه کثیرون متربّون علی یده، منهم بهاء الدین الولد، والد المولی المولوی الرومی، عاش فی خوارزم علی عهد المغول، و لما أراد المغول أن یهجموا علی خوارزم ارسلواالیه: بامکانکم أن تخرجوا من البلد و تنجوا بأنفسکم، فاجاب نجم الدین کنت فی الرخاءفیهم و الیوم لا أفارقهم فی العسر و الشده، و لبس لامته للحرب و جاهد مع الناس حتی قتل
512