خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل نقد و تحلیل امیرمؤمنان (ع) از حکومت های پس از پیامبر (ص) (۳)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل نقد و تحلیل امیرمؤمنان (ع) از حکومت های پس از پیامبر (ص) (۳) :

در دو بخش گذشته این سلسله بحث ها، انتقادهای امیرمؤمنان علیه السلام را نخست در قالب نقد عام «مربوط به سه خلیفه قبلی » و سپس بخشی دیگر از آن را که در قالب نقد خاس «مربوط به خلیفه اول » است، از نظر خوانندگان گرامی گذراندیم، اینک دنباله بحث نقد خاص علیهم السلام

ب . نقدها و تحلیل های خاص

قبلا گفتیم که نقدهای امیر مؤمنان علیه السلام به صورت عام، و مربوط به همه خلفا است و بخشی دیگر خاص و مربوط به هر یک از آنان می باشد . اینک در این جا به نقد امام در مورد عملکرد خلیفه اول می پردازیم:

بی شک هیچ کس در نقدها و تحلیل های عام و خاص، همانند امیرالمؤمنین علیه السلام خالص و مخلص نبوده است . دلسوزی و اخلاص، در رفتار و گفتار امیرالمؤمنین علیه السلام کاملا متجلی است . آنچه در تقویت دین، بیان و عمل کرد و آنچه در نقدها و تحلیل های عام و خاص بر زبان آورد، نه از سر تعصب و جهل بود و نه به جهت حرص و حسد و بدبینی . یار دیرینه اسلام و کسی که به حکم قرآن، نفس پیامبر صلی الله علیه و آله است، هدفی جز تقویت دین و مبارزه با ضعف ها و انحرافها نداشت . به همین جهت با رعایت مصالح عالیه اسلام دوران بیست و پنج ساله خلافت را زیر ذره بین نقد و تحلیل خیرخواهانه قرار داد، بلکه هر یک از خلفای سه گانه را هم با انتقادات واقعی و حق خواهانه خود مورد سؤال و چون و چرا قرار داد، تا انسانهای بصیر و حق جو، راه را از چاه بشناسند و اسیر شهرت و سبقت برخی از افراد نشوند .

به این ترتیب سزاوار است در مورد هر سه خلیفه پاره ای از نقدها و کلمات حضرت را مورد بررسی قرار دهیم . بازهم تکرار می کنیم که مستند ما فقط نهج البلاغه است .

۱ . درباره خلیفه اول

ابوبکر که در سن پیری به خلافت رسید و در حقیقت، نردبان به قدرت رسیدن عمر و عثمان بود، از دیدگاه امیرالمؤمنین علیه السلام بر او چند انتقاد وارد است:

الف . علم به شایستگی علی علیه السلام .

او می دانست که هیچ کس جز علی علیه السلام شایسته خلافت نیست . این مطلب را، هم از راه نصوص نبوی صلی الله علیه و آله به دست آورده بود و هم از راه شناختی که از شخصیت بی همتای امیرالمؤمنین علیه السلام داشت . به همین جهت است که حضرت درباره اش فرمود:

«اما والله لقد تقمصها ابن ابی قحافه و انه لیعلم ان محلی منها محل القطب من الرحی ینحدر عنی السیل و لا یرقی الی الطیر …» ^(۱) .

«به خدا، ابوبکر جامه خلافت را به تن کرد; حال آنکه او به طور قطع می دانست که جایگاه من نسبت به خلافت، همانند جایگاه قطب، نسبت به آسیاست . علوم و معارف از سرچشمه فیض من سرازیر می شود و پرنده، در فضای بی کران علم و دانش من به اوج می رسد …» .

ب . کارهای ضد و نقیض

ابوبکر در دوران خلافت خود از مردم می خواست که بار مسؤولیت خلافت را از دوش او بردارند و بر دوش کسی بگذارند که شایسته است . او می گفت: «اقیلونی فلست بخیرکم و علی فیکم » ^(۲) . «عقد بیعت خود را فسخ و مرا رها کنید که من با بودن علی در میان شما بهترین شما نیستم » .

اما همین که وفاتش نزدیک شد، با یک اقدام عجیب، وصیت کرد که بعد از مرگ او، عمر خلیفه است .

امیرالمؤمنین علیه السلام با تعجب می فرماید:

«. . فیا عجبا، بینا هو یستقیلها فی حیاته اذ عقدها لآخر بعد وفاته …» ^(۳) .

«شگفتا، درحالی که او در دوران حیاتش فسخ خلافت را از مردم درخواست می کرد، خلافت را بعد از وفات برای دیگری منعقد کرد» .

آیا درخواست فسخ بیعت به خاطر مردم فریبی بود؟ آیا واقعا تحت تاثیر ملامت وجدان قرار داشت؟ آیا او در فشار دو عامل متضاد درونی و بیرونی قرار داشت؟ آیا عامل درونی، او را به استعفا و عامل برونی، او را به ادامه کار و آن وصیت غیر عادلانه، وامی داشت؟ اینها سؤالاتی است که جواب آنها آسان نیست . هرچند احتمال عوام فریبی قوی تر است .

ج . تقسیم قدرت!

معلوم می شود در باطن، میان اولی و دومی قرار و مداری بوده که با دستیاری یکدیگر و با استفاده از نفوذ ظاهری و موقعیت اجتماعی، خلافت را میان خود تقسیم کنند و پس از آنکه از زندگی مایوس شدند، نگذارند از چنگ جریانی که آنها را پشتیبانی کرده، خارج گردد .

امیرالمؤمنین علیه السلام در نقد دیگری بر ابوبکر – که البته عمر را هم شریک می داند – می فرماید:

«. . لشد ما تشطرا ضرعیها …» ^(۴) «… آری درحالی که شتر خلافت از آن دیگری بود، آنها دو پستان آن را محکم چسبیده و هرکدام، یکی را می دوشیدند و می نوشیدند و از آن، کام می گرفتند …» .

به راستی که چه برادروار، به خلافت چسبیده و با یکدیگر تقسیم کرده، صاحب و وارث اصلی را کنار می زدند! آیا این مطلب، دلیل اینکه استعفای ابوبکر، برای ظاهرسازی و عوام فریبی و تحکیم پایه قدرت خود و بعدیها بوده، نیست؟!

د . ظلم آشکار

معاویه در نامه ای جسارت آمیز، حضرت را ملامت کرد که او را به زور می کشیدند و به سوی مسجد می بردند تا از او بیعت بگیرند . حضرت در پاسخی دندان شکن به او نوشت:

«… و لعمر الله لقد اردت ان تذم فمدحت و ان تفضح فافتضحت و ما علی المسلم من غضاضه فی ان یکون مظلوما ما لم یکن شاکا فی دینه و لا مرتابا بیقینه …» ^(۵) .

«. . به خدا سوگند، تو می خواستی نکوهش کنی، ولی ستایش کردی و می خواستی رسوا کنی، ولی رسوا شدی . بر مسلمان – مادامی که در دینش شک; و در یقینش تردید نباشد – نقص و عیبی نیست که مظلوم باشد …» .

مطابق این بیان، علی علیه السلام مظلوم است . چه کسی به او ظلم کرده است؟ قطعا دستگاه خلافت ظالم است . البته اولی، در این ظلم تاریخی تنها نبود . چنانکه علی هم در مظلومیت، تنها نبود . مگر ممکن است همسر گرامی و دوستان وفادار و متعهد و فرزندان عزیزش در مظلومیت او شریک نباشند؟ ولی در آنچه رخ داده، محور مظلومیت، علی و محور ستمگری اولی است . او اگر راضی به این ظلم نبود، باید جلوگیری می کرد و اگر نمی توانست باید از خلافت کناره می گرفت . آنهم نه به تعارف و ظاهرسازی و عوام فریبی; بلکه به جد . مگر معاویه دوم، فرزند یزید خونخوار و جنایتکار، از خلافت ظالمانه کناره گیری نکرد؟ با کناره گیری او هیچ اتفاقی نیفتاد . بعضی از امویان مروانی که در صف انتظار، معطل بودند، خوشحال شدند و برخی، از قبیل مادر و نزدیکانش ملامتش کردند ^(۶) . هر زمامداری مسؤول ظلمها و اجحافات اطرافیان خویش است، مگر اینکه آنها را مجازات کند و اگر ناتوان