خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل دانش نامه دین – اهل بیت

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل دانش نامه دین – اهل بیت :

این واژه یکی از اصطلاحات مهم قرآنی و کلامی است که تعیین مصادیق آن همواره مورد نزاع تاریخی و جدال علمی عالمان مسلمان، به ویژه مفسران و متکلمان شیعه و سنی بوده است. اهل بیت از نظر لغوی به معنای ساکنان خانه است و لغت شناسان، با توجه به کاربردهای مختلف این واژه و مفرداتِ آن، معانی چندی چون فرزندان، همسران، بستگان نَسَبی و افراد قبیله را ذکر کرده و حتی همه کسانی را که در دین، مسکن و شهر با مردی شریکند، اهل آن مرد شمرده اند (العین، ج۴، ص۸۹؛ لسان العرب، ج۱۱، ص۲۹؛ مجمع البحرین، ج۱، واژه اهل بیت؛ مفردات راغب، ص۹۸). بر این نکته نیز تأکید شده که این اصطلاح هر گاه به صورت مطلق به کار رود مراد از آن، خاندان پیامبر(ص) است (لسان العرب، همان). و نیز گفته اند گرچه معنای متبادر از «بیت» همان «خانه مسکونی» است، اما مراد از بیت در «اهل بیتِ پیامبر(ص)» همان خانه نبوّت است (اهل البیت فی آیه التطهیر، ص۱۸۱). درست است که برخی از لغت شناسان کاربرد اهل بیت را برای همسران مجازی دانسته اند (تاج العروس، ج۱، ص۲۱۷) و برخی از شواهد تاریخی نیز برای چنین نظریه ای در سده نخست هجری ارائه شده است (منهاج السنه، ج۴، ص۲۱) و برخی دیگر نیز استعمال آن را در اولاد مجازی می دانند (الشیعه و اهل البیت، ص۱۶)، اما با استناد به هیچ یک از کتب لغوی یا عرف عام یا آیات قرآنی نمی توان ثابت کرد که واژه اهل بیت اصطلاحی ویژه و در انحصار مصادیق خاص باشد (مجمع البحرین، ج۱، ص۲۰۶؛ التحقیق فی کلمات القرآن، ج۱، ص۱۷۰). پرسش های اصحاب امامان درباره مصادیق اهل بیت نیز دلیل این مدعاست (بحارالانوار،ج۳۵، ص۲۱۱؛ معانی الاخبار، ج۱، ص۹۴)

اصطلاح اهل بیت در سه آیه قرآنی به کار رفته است (قصص، ۱۲۱۲. هود، ۷۳. احزاب، ۳۳) و آیات دیگری از قرآن نیز بر اهل بیت تطبیق شده، اما آنچه مورد نزاع مفسران، متکلمان و محدثان واقع شده، تفسیر و تعیین مراد از «اهل بیت» در آیه ۳۳ سوره احزاب است: «…انّما یرید الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و یطهرکم تطهیرا».

مفسران در تفسیر و تطبیق اهل بیت در این آیه نزدیک به ده قول را گزارش کرده اند (مجمع البیان، ج۷ و ۷، ص۵۵۸۵۵۹؛ جامع البیان، ج۲۲، ص۵۸) که عمده آنها را می توان در این چهار قول خلاصه کرد: ۱ همسران پیامبر (الدرالمنثور، ج۶،ص۳) ۲ خویشاوندان نسبی (بنی هاشم) ۳ مطلق خویشاوندان نسبی و سببیِ آن حضرت (التفسیر الکبیر، ج۲۵، ص۲۰۹؛ روح المعانی، ج۲۲، ص۱۴) ۴ اصحاب کساء، یعنی پیامبر، علی، فاطمه، حسن و حسین (بسیاری از مفسران اهل سنّت و همه مفسران شیعه).

اما آنچه بیشتر مورد نزاع است قول اول و چهارم است که در اینجا بدانها اشاره می کنیم.

قول اول: آن دسته از مفسرانی که همسران پیامبر را مصداق اهل بیت دانسته اند، اگرچه احیانا به احادیثی استناد می کنند (فتح القدیر، ج۴، ص۲۷) اما تکیه عمده آنها به وحدت سیاق آیات قبل و بعد از این آیه و نیز تکیه بر این است که مخاطب اصلی این آیات همسران پیامبر(ص) می باشد. به اعتقاد اینان از آنجا که آیه تطهیر به عنوان جزئی از یک آیه که در میان سلسله ای از آیات (احزاب ۲۸۳۸) قرار دارد که موضوع آنها احکام و دستورات مربوط به همسران پیامبر می باشد، اگر ناگهان از واژه «اهل بیت» مصادیق و مخاطبان دیگری را مراد کند خلاف بلاغت است. (التحریر والتنویر، ج۲۲، ص۱۶) ظهور ابتدایی و وحدت سیاق این آیات درباره همسران آن حضرت اگرچه توسط برخی از عالمان شیعه به کلی زیر سؤال رفته (اهل البیت فی آیه التطهیر، ص۶۰۶۳) اما قوت آن به گونه ای است که برخی از مفسران بزرگ شیعه را واداشته است تا با نفی یکسان بودن ترتیب فعلی قرآن با ترتیب نزول، برای این شبهه چاره جویی نمایند (المیزان، ج۱۶، ص۳۲۷). بگذریم از این که برخی با توجه به چنین سیاقی خروج زنان پیامبر(ص) را از شمول اهل بیت تقابل با نص قرآنی تلقی کرده اند (التحریر والتنویر، ج۲۲، ص۱۶). و کسانی نیز با تأکید و سوگند خوردن سعی در اثبات این مدّعا کرده اند (جامع البیان، ج۲۲، ص۷) استدلال اهل سنت بر وحدت سیاق علاوه بر فقدان قرائن حدیثی بر تأیید آن (المیزان، ج۱۶، ص۳۱۶) با یک مشکل جدی لغوی، یعنی وجود ضمیر «کُم» که ویژه مردان است، روبه رو است که با تکیه بر آن می توان در وجود وحدت سیاق تردید کرد. اما بعضی آن را از باب غلبه (با فرض توجه خطاب به همسران و خود پیامبر) و یا بازگردان ضمیر به اهل، توجیه کرده اند (الجامع لاحکام القرآن، ج۱۴، ص۱۸۳). گواین که می توان با ارائه نمونه هایی از جمله های معترضه در آیات پیوسته قرآنی و فقدان وحدت سیاق در آنها، نیز، به نقض استدلال مزبور پرداخت (تفسیر قمی، ج۲، ص۱۹۳۱۹۴؛الاتقان،ج۲،ص۹۰۲۹۰۷) اما آنچه بیشتر این دیدگاه را نااستوار کرده، تعارض آن با احادیث فراوان و مشهور نبوی و قرائن تاریخی دیگر است که در آنها، نه تنها اصحاب کساء به عنوان مصادیق اهل بیت و شایستگان تطهیر الهی مشخص شده اند، بلکه صراحتا همسران آن حضرت نیز از شمول چنین جایگاهی بیرون شده اند (المیزان، ج۱۶، ص۳۱۰۳۱۹؛ برای مجموعه این احادیث ر.ک: آیه التطهیر فی احادیث الفریقین).

تطبیق مصادیق واقعی اهل بیت بر امام علی(ع)، فاطمه(س)، حسن(ع) و حسین(ع) بر اساس احادیث نبوی و دیگر شواهد تاریخی نه تنها دیدگاه همه عالم