خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل فرق و مکاتب کلامی سده ی ۲ ق

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل فرق و مکاتب کلامی سده ی ۲ ق – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل فرق و مکاتب کلامی سده ی ۲ ق شامل 71 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل فرق و مکاتب کلامی سده ی ۲ ق گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل فرق و مکاتب کلامی سده ی ۲ ق با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل فرق و مکاتب کلامی سده ی ۲ ق از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل فرق و مکاتب کلامی سده ی ۲ ق با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل فرق و مکاتب کلامی سده ی ۲ ق را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل فرق و مکاتب کلامی سده ی ۲ ق :

*پیدایش اندیشه ی اعتزالی

در زمان بنی امیه و در عهد عبدالملک بن مروان (۸۵۶۵) عقیده به «قدر» یا طرفداران «اختیار» پیدا شد و اساس فکر معتزله بر آن بود.در آن زمان «جبریه » یا «مجبره» عقیده داشت که بندگان خدا صاحب افعال خود نیستند و خیر و شر را به خداوند نسبت می دادند و نسبت آن را به انسان امری مجازی می پنداشتند بر خلاف ایشان، «قدریه» یا معتزله ی قرن بعد طرفدار حریّت انسان و قدرت اراده او بودند و آدمی را در کردار و رفتار خود آزاد می دانستند.

مخالفان این فرقه، قدریه را مجوسان امت اسلامی می شمردند و از قول رسول خداصلی الله علیه و آله و سلم حدیثی روایت می کردند که فرمود: «القدریه مجوس هذه الاُمّه». سبب این که «قدریه» را مجوس امت می دانستند آن بود که زردشتیان به دو اصل خیر و شر معتقدند و خود را در اختیار یکی از این دو، مختار می دانند. از این جهت جبریه مخالفان خود را که معتزله یا قدریه بودند مجوسان اسلام گفتند.

[۱]

مقارن همین زمان عالمی زاهد در بصره می زیست که او را حسن بن یسار بصری(۲۱ ۱۱۰ه.ق) می خواندند. مکتب خوف گرای بصره در نیمه ی نخست سده ی دوم هجری قمری، توسط کسانی از دست پروردگان و وابستگان حلقه ی حسن بصری دوام یافت، امّا این وابستگان خود از نظر اندیشه و مکتب فکری، راهی همسان نرفته، و گاه به اندیشه های باطنی صوفیانه و گاه به افکار فیلسوفانه ی معتزله راه گشوده اند. اینجاست که باید به عنوان مکتبی منشعب از مکتب خوف گرای بصره، به گروه مهمّ معتزله اشاره کرد که دو پایه گذار آن واصل بن عطاء الغزال (۱۳۱۸۰ه.ق) از موالی ایرانی، و عمرو بن عبید از شاگردان حسن بصری، و تا حدّ زیادی تأثیر پذیرفته از تعالیم او بوده اند.ممیّزه ی مهمّ این مکتب نسبت به تعالیم حسن بصری، اندیشه ی «منزلتِ بین منزلتین» برای مرتکبان کبیره است که نظریه ای نوین در نوع خود بوده است. عنصر خوف از عقاب نیز در اندیشه ی معتزله در قالب نظریه ی «وعید» جلوه کرده است.

[۲]

قول واصل به «اختیار» اگر چه در تعالیم حسن بصری ریشه داشته، امّا احتمالاً بی تأثیر از تعالیم قدریان متقدّم چون معبد جهنی نبوده است.

در باب توحید، باید یادآور شد که در اوایل سده ی دوم قمری، با ظهور کسانی چون جهم و جعد، زمینه برای طرح مباحث توحید صفاتی فراهم آمده بود و طبیعی است که بنیان گذاران کلام معتزلی در پرداخت مباحث توحید از پیشینیان بهره گرفته باشند. توحید صفاتی در کلام واصل به گونه ای ساده مطرح شده، و مطابق نقل، واصل بر پایه ی این استدلال که در صورت اثبات صفات قدیم، تعدّد قدما و تعدّد خدایان لازم می آید، به نفی صفات باری گراییده بود. چهارمین ویژگی تعالیم واصل قول او در باره ی متخاصمین در جریان قتل عثمان و جنگهای جمل و صفین بود که به طریقه ی «مرجئه ی اولی» به توقف و سکوت گراییده است.

[۳]

گرایش اعتزالی در نیمه ی دوم سده یدوم هجری قمری

در نیمه ی دوم سده ی دوم هجری، دو تن از منسوبان به مکتب تازه تأسیس معتزله، ضرار بن عمرو و حفص الفرد با حفظ برخی مشخصات عمومی مکتب چون منزلت بین منزلتین، اندیشه ی اختیار را با گونه ای از جبر جایگزین ساختند.

[۴]

ضرار و حفص در توحید باور داشتند که خداوند ماهیتی است که جز خود او کسی بدان علم ندارد و نیز بر آن بودند که انسان دارای حس ششمی است که در قیامت بدان حس خداوند را درخواهد یافت.دو نظریه ی ماهیت و حس ششم که در منابع کلامی، ضرار و حفص بدان شهرت یافتند، به هر دلیل توسط آنان به ابوحنیفه نسبت داده شده بود. در میان عقاید منقول از این دو، نظریاتی درباره ی مباحث «دقیق» از کلام چون مباحث جسم و مسأله ی کمون و مباحث اعراض و حرکات نیز دیده می شود

[۵]

که نشان دهنده ی مرحله ی میانی از کلام ساده ی واصل به کلام پیچیده و فلسفی شده ی سده ی سوم قمری است.

[۶]

* پیدایی زیدیه در سده ی۲ق

الف) قیام زید: زید بن علی، فرزند امام زین العابدین علیه السلام عالمی پارسا بود که به قیام به سیف بر ضد حاکمان جور معتقد بود و در کوفه، در ۱۲۲ه.ق قیامی را بر ضد امویان رهبری کرد که به شهادت او انجامید.

[۷]

در میان یاران و همراهان زید نه تنها شیعیانی با گرایش های گوناگون، بلکه حتی جماعتی از مرجئه و محکّمه حضور داشتند

[۸]

گویا تمایل به قیام بر ضدّ نظام ضعیف شده ی اموی برای گروه های شیعی عراق، انگیزه ای بود تا با مطرح کردن پیشوایی زید، برخی تشکّل های مذهبی را پی ریزند که عموماً به آنها عنوان زیدیه اطلاق می شد؛ در حالی که میان این گروه ها در پاره ی از مسایل اعتقادی، از جمله امامت و موضع گیری در برابر خلافت شیخین اختلاف نظرهایی اساسی دیده می شد.

[۹]

ب) آموزه ها و اندیشه های زید: دانسته های مستقیم از اندیشه ی زید به قدری اندک، و روایات منتسب بدو به حدّی مختلف است که به دشواری می توان دریافت که تعالیم زیدیان تا چه حد برگرفته از افکار او بوده است. از جمله ی آنچه با اطمینانی نسبی می توان به زید منسوب دانست، اعتقاد او درباره ی شیخین است که از یک سو بر احق بودن امام علی علیه السلام در خلافت تأکید کرده، و از سوی دیگر عمل کرد آنان را مستوجب برائت از آنها ندانسته است.

[۱۰]

او در آموزش های خود بر وجوب ستیز با فسق و جور تأکید داشت و امام را با داشتن سیصد و اندی یاور، ملزم به جنگ با اهل جور و بغی می شمرد.

[۱۱]

بر اساس پاره ای روایات، زید اندیشه ی «امام مفترض الطاعه» به نص را باور نداشته است.

[۱۲]

ج) تعالیم و فرقه های زیدیه در سده ی ۲ق: در برهه ای نزدیک به یک سده، یعنی تا آغاز سده ی ۳ق، جریان زیدیه بخشی نامنسجم از تاریخ خود را پشت سر نهاده، و بیشتر درگیر قیام ها و حرکت های سیاسی بوده است. در نگرشی بر اندیشه های زیدیه در این برهه، به عنوان دیدگاهی مشترک میان آنان، باید این اندیشه را پیش کشید که پس از شهادت امام حسین علیه السلام، امامت در فرزندان حسنین علیمها السلام و نزد اقلیّتی، تمامی فرزندان امام علی علیه السلام دوام می یابد، و بدون آن که نصّی در میان باشد، آن کس از این تبار که قیام به سیف کند و مردم را فرا خواند، امام مفترض الطاعه خواهد بود.

[۱۳]

در آن میان، فرقه ی جارودیه در نفی امامت شیخین و فرق نهادن بین دانش اهل بیت علیهم السلام و دانش عامه نزدیک ترین موضع را نسبت به امامیه اتخاذ کرده، و فرقه هایی چون بتریه و سلیمانیه با پذیرفتن تقدم مفضول بر افضل و قبول امامت شیخین، و به ویژه بتریه با توقف درباره ی عثمان، تا حدّ زیادی به عامه نزدیک شده بودند.

[۱۴]

همین گرایش متقابل موجب شده بود تا متقدمان امامیه گروه نخست را «اقویا» زیدیه و آن دیگران را «ضعفاء»خوانند.

[۱۵]

در سخن از گوناگونی دیدگاه های کلامی نزد زیدیان متقدم، به عنوان نمونه باید به پیروان صباح مزنی اشاره کرد که به رجعت باور داشته اند.

[۱۶]

همچنین در مبحث منزلت مرتکب کبیره، برخی از پیشینیان زیدی همچون اباضیان، به نظریه ی«کفر نعمت» قایل بوده اند.

[۱۷]

افزون بر آن، میان گروه های مختلف زیدی، در اساسی ترین مسایل صفات باری همچون عدل و استطاعت، تشتت آراء وجود داشته است.

[۱۸]

*اندیشه های اباضیه در سده ی ۲ق

الف) اندیشه های کلی فرق خوارج تا سده ی ۲ق: از میان گروه های با سابقه ی خوارج(محکِّمه)، دو گروه «ازارقه» و«نجدات» پیش از پایان یافتن سده ی نخست هجری همزمان با از دست دادن اقتدار سیاسی خود، روی به انقراض نهاده بودند و در سده ی دوم هجری، آن زمان که مباحث کلامی در محافل اسلامی رونق گرفته بود، تنها گروه های اباضیه، صفریه، بیاهسه، و دو انشعاب جدید عجارده و ثعالبه در صحنه حضور داشت.

با بررسی در نظام کلامی این فرقه ها، در واقع می توان نظریات کلامی آنها را در دو گروه طبقه بندی کرد: گروه نخست که به طور عمده مسایل مربوط به منزلت مرتکبان کبیره و ولایت و برائت را شامل می شد، مباحث خاص کلام محکّمه بود که بیشتر طرفین مجادله در آنها شعبه های مختلف محکّمه بودند، و گروه دوم مشتمل بر مباحثی بود که متکلّمان مسلمان به طور مشترک به آنها توجه داشت. تعیین موضع هر فرد یا گروه از محکّمه در قبال این موضوعات، بستگی ویژه ای با تعالیم اساسی گرایش تحکیم نداشت، امری که متکلّمان اهل تحکیم را در موضع گیری نسبت به مسایلی چون قدر، خلق قرآن، صفات الهی و نظایر آن آزاد می گذاشت. در سده های ۲و۳ق، در هر یک از گروه های یاد شده ی محکّمه، دو گرایش متقابل عدل گرا و سنت گرا وجود دارد که این تقابل به طور شاخص در مسأله ی «قدر» آشکار است.

[۱۹]

در میان گروه های ذکر شده ی خوارج، گروه اباضیه به فعالیت گسترده در چند سرزمین اسلامی پرداخته است. اینک با بیان اجمالی شکل گیری این فرقه، به گستردگی کار آنها در قرن دوم و حاصل اندیشه های آنان اشارتی خواهیم داشت.

ب) فرقه ی اِباضیه: اِباضیه(به کسر همزه) پیروان عبدالله بن اِباض تمیمی اند که مردی خارجی بوده، و از دیگر خوارج انشعاب پذیرفت. پیدایش این فرقه هنگامی صورت گرفت که عبدالله بن اباض از خوارج افراطی کناره گرفت، و مانند فرقه ی «صفریه» راه اعتدال برگزید.ابوبلال مرداس بن اُدیّه تمیمی از پیشوایان نخستین این فرق بوده و در سال ۶۲ه.ق کشته شد. پس از او عبدالله بن اباض ریاست آن فرقه را به دست گرفت. وی در سال ۶۵ه به کلی از خوارج ازارقی جدا شد و در بصره بر ضدّ زبیریان خروج کرده و چون مردی فقیه بود در منابع اباضیه او را «امام اهل التحقیق» و «امام القوم» و «امام المسلمین» خواندند. سبب قعود و اعتدال عبدالله بن اباض ظاهراً سازش او با عبدالملک بن مروان خلیفه ی اموی و همراهی با وی بر ضدّ عبدالله بن زبیر بود. سیاستی را که عبدالله بن اباض در برابر خلفای اموی پیش گرفت، جانشین وی ابوالشعثاء جابر بن زید ازدی همچنان ادامه داد.پس از جابر، ابوعبیده مسلم بن کریمه تمیمی، شاگرد ایرانی الأصل وی، جانشین او گردید. وی که از فقها و دانشمندان آن فرقه به شمار می رفت، به تعلیم اباضیان پرداخت و اباضیه از شهرهای مختلف برای تحصیل علم در بصره به نزد او می آمدند.با اجازه ی عمر بن عبدالعزیز، (و شاید با پا در میانی ابوعبیده مسلم بن کریمه بود که) ایاس بن معاویه اباضی، قاضی بصره گشت و در نتیجه در بصره یک مرکز آموزشی برای طلاّب خوارج تأسیس گشت که فارع التحصیلان برای تبلیغ به بلاد اسلامی فرستاده می شدند.

[۲۰]

ج) اباضیه در عمّان: پس از سقوط بنی امیه و روی کار آمدن عباسیان، منصور دوانقی مدّتی نسبت به اباضیان نظر مساعد داشت. پس از مرگ ابوعبیده مسلم بن کریمه، انحطاط گروه اباضیه در بصره آغاز شد، و مراکزی از جماعات آن قوم در کوفه، حجاز، حضر موت، یمن و عمان ایجاد گشت.از پایان قرن اوّل هجری خوارج عمّان رنگ اباضی پیدا کردند، عامل موءثر در این امر «جابر بن زید» و تأثیر دیگر فقهای اباضی بصره بود، که حجاج بن یوسف آنها را به عمان تبعید کرده بود. پس از آن شورشی در آنجا رخ داد، که پیشوای ایشان جلندی بن مسعود بود. این شورش تا به حضر موت و یمن کشیده شد، ولی سرانجام در سال ۱۳۴ه.ق بر اثر رسیدن سپاهیان عباسی به فرماندهی خازم بن خزیمه برافتاد.

[۲۱]

بعضی از روءسای اباضی عمان لقب «والی» یا «متقدم» (پیشوا) داشتند. مهم ترین گروه های اباضی در میان شهرهای صحار و توّام می زیستند، و بیشتر در ناحیه ی «باطنه» و حوالی «رستاق» زندگی می کردند، و پایتخت سابق ایشان شهر «نزوی» بود. در عصر حاضر مذهب اباضی کیش قبایل عمانی غافری وهِناست.

[۲۲]

د) اباضیه در مغرب: نخستین داعی که به دعوت مذهب خوارج اباضی در مغرب پرداخت [سلامه بن سعید] سلمه بن سعد از مشایخ بصره بود، که در اوایل قرن دوم هجری این مذهب را در شمال افریقا تبلیغ می کرد. پس از آن به نام شخصی به اسم عبدالله بن مسعود تجیبی برمی خوریم، که در لیبی و طرابلس غرب آن مذهب را رواج می داد، و قبیله ی بربر (هوّاره) را به این مذهب تبلیغ می کرد.پس از آن اسماعیل بن زیاد نفوسی توسط قبایل بربر اباضی طرابلس به عنوان «امام الدفاع» برگزیده شد و در حدود سال ۱۳۲ه به قتل رسید، و با مرگ او حکومت زیادی در طرابلس منقرض گشت.پس از آن عبدالرحمن بن رستم که اصالت ایرانی داشت، در قیروان حکومت اباضی تشکیل داد، سپس شهر تاهرت را تسخیر کرد، و در سال ۱۶۰ه به امامت اباضیه در شمال افریقا برگزیده شد.

[۲۳]

ه. آموزه های کلامی اباضیه در سده ی ۲ق: چنان که اشاره کردیم، در نیمه ی نخست سده ی ۲ق، بصره مرکز رهبری اباضیه بود و با وجود این که بصره احتمالاً خاستگاه اندیشه ی قدر به شمار می آمد، ابوعبیده مسلم ابن ابی کریمه امام اباضی وقت و جانشینان او به شیوه ی سنت گرایان از پذیرش «قدر» اجتناب داشتند؛ با وجود این، در همان سده از یک اقلیت معتقد به «قدر» در کوفه آگاهی داریم که متکلمانی چون عبدالله بن یزید، حمزه ی کوفی و حارث بن مزید از نمایندگان آن بوده اند.

[۲۴]

به طور کلی سده ی ۲ق را باید دوره ی شکل گیری و تثبیت کلام اباضی تلقّی کرد، چه اصولی که ابوالحسن اشعری در اوایل سده ی ۴ق برای کلام اباضی برشمرده، در متون اباضیِ سده ی ۴ق و پس از آن نیز دیده می شود و تا امروز تغییر اساسی در آن مواضع مشاهده نمی گردد. کلیات این کلام دیرپای را می توان چنین عنوان کرد:

در مبحث توحید، نظریات آنان به تعالیم معتزله نزدیک بوده، و روءیت خداوند در آخرت به شدّت نفی گردیده است.در مبحث وعد و وعید، اباضیان مرتکب کبیره را که بدون توبه از دنیا برود، مستوجب جاودانگی در دوزخ دانسته اند.در مورد امامت، آنان ضمن تأکید بر امامت شیخین، امامت عثمان را تنها پیش از احداث، و امامت حضرت علی علیه السلام را تا پذیرش تحکیم پذیرا بودند.در مقایسه ی میان کتب شرقی و غربی اباضیه، باید یادآور شد که اباضیه ی مغرب به طور کلی در دیدگاه های کلامی به معتزله نزدیک تر بودند.

[۲۵]

* جهمیّه

از اندیشه های نیمه ی نخست سده ی دوم که بعدها به صورت یک مکتب کلامی بقایای آن تا سده ی چهارم در بعضی از سرزمین های اسلامی مشاهده شد، فرقه ی جهمیّه است. جهم بن صفوان سمرقندی (متوفای حدود ۱۲۸ه.ق) مردی از موالی عرب بنی راسب بود که راه به خراسان برد و سمت نویسندگی حارث بن سریج را که علیه نصر بن سیّار حاکم خراسان قیام کرد بر عهده داشت و در شورش پردامنه بر ضدّ بنی مروان، سخت بر «امر به معروف» تکیه می ورزید.وی که شاگرد جَعْد بن درهم (متوفای ۱۲۴ه.ق) و معاصر واصل بن عطا (متوفای۱۳۱ه.ق) بود، اندیشه های مدوّنی از خویش بر جای نگذاشت، و تنها مطالبی که در نوشته های مخالفان آمده، حاکی از افکار و اندیشه های وی قلمداد شده است.بغدادی در گزارشی، به وی نسبت جبرگرایی مطلق را داده است بدین گونه که هرگونه استطاعتی را برای انسان انکار می کرد و می گفت: هیچ فعل و کاری از کسی جز خدا سر نمی زند، و نسبت دادن اعمال به انسان ها مجازی است.

[۲۶]

پس از بغدادی، دیگر نویسندگان فرق و مذاهب مطالبی شبیه آنچه را که وی آورده است ذکر کرده اند.

[۲۷]

جهم، ایمان را معرفت به خداوند متعال و کفر را جهل به ذات حق دانسته است.

[۲۸]

این نظریه به گروهی از متکلمان امامیه و ابوالحسن اشعری و ابوالحسین صالحی از قدریّه نیز نسبت داده شده است.

[۲۹]

برپایه ی نقل اشعری، جهم به انگیزه ی تنزیه خداوند و گریز از تشبیه، اطلاق صفاتی را که بر اشیا و انسان ها اطلاق می گردید مانند واژه ی «شی ء» بر خدا جایز نمی دانسته است.

[۳۰]

وی بر این عقیده بود که علم خدا به موجودات، حادث است و قایم به چیزی نیست (محلّی ندارد).