خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل علم حضوری پایه ارزش معلومات ؛ نیم نگاهی بر نظر علامه طباطبایی(ره)درباره رابطه معلومات با علم حضوری

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل علم حضوری پایه ارزش معلومات ؛ نیم نگاهی بر نظر علامه طباطبایی(ره)درباره رابطه معلومات با علم حضوری – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل علم حضوری پایه ارزش معلومات ؛ نیم نگاهی بر نظر علامه طباطبایی(ره)درباره رابطه معلومات با علم حضوری شامل 95 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل علم حضوری پایه ارزش معلومات ؛ نیم نگاهی بر نظر علامه طباطبایی(ره)درباره رابطه معلومات با علم حضوری گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل علم حضوری پایه ارزش معلومات ؛ نیم نگاهی بر نظر علامه طباطبایی(ره)درباره رابطه معلومات با علم حضوری با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل علم حضوری پایه ارزش معلومات ؛ نیم نگاهی بر نظر علامه طباطبایی(ره)درباره رابطه معلومات با علم حضوری از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل علم حضوری پایه ارزش معلومات ؛ نیم نگاهی بر نظر علامه طباطبایی(ره)درباره رابطه معلومات با علم حضوری با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل علم حضوری پایه ارزش معلومات ؛ نیم نگاهی بر نظر علامه طباطبایی(ره)درباره رابطه معلومات با علم حضوری را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل علم حضوری پایه ارزش معلومات ؛ نیم نگاهی بر نظر علامه طباطبایی(ره)درباره رابطه معلومات با علم حضوری :

اشاره

مطابقت علم انسان با جهان بیرون از ذهن و توجیه آن، اساسی ترین مسائل معرفت شناسی است که از گذشته دور، موضوع مجادلات فیلسوفان و اندیشمندان بوده است. در این باره آرای گوناگونی از اندیشمندان یونان و فیلسوفان مسلمان بر جای مانده که حاکی از نوع نگرش هستی شناسانه ایشان به آدمی، نفس او و حقیقت علمش است.فیلسوف معاصر، علامه طباطبایی در مواجهه با اندیشه های نو در این باب و با بهره برداری از میراث فلسفه مشاء، اشراق و به ویژه حکمت متعالیه، تقریری نو از این مطابقت ارائه کرده است.او علم حضوری را ریشه همه علوم حصولی بشر دانسته و بر این باور است که اگر آدمی با واقعیاتی که مبدأ فاعلی واقعیات مادی هستند، به طور مستقیم و بی واسطه ارتباط نداشته باشد، علم حصولی به اشیا نخواهد داشت.

***

مطابقت صورت های نقش بسته در ذهن با جهان بیرون از آن، از کهن ترین مسائلی است که اندیشه بشر را به خود معطوف داشته و هم اکنون نیز از جایگاه بلندی در بین مسائل گوناگون دانش معرفت شناسی برخوردار است، تا آنجا که می توانیم آن را پایه و ریشه اغلب مسائل این دانش بدانیم. به نظر می رسد نفی و اثبات این مطابقت بوده که دو گروه از اندیشمندان یونان پیش از میلاد را با عناوینی همچون سوفیست و فیلسوف، در برابر یکدیگر قرار داد و به صحنه جدال کشانده؛ بساط دیالکتیک سقراط با امثال پروتاگوراس را گشود و بر سرش بزرگانی مانند افلاطون و ارسطو را پروراند. سرانجام نیز با تلاش فیلسوفان، مطابقت انگاری برای سده هایی چند بر فضای اندیشه متفکّران چیره شد و فیلسوفان، میدان دار عرصه دانش گشتند؛ ولی پس از قرن ها چیرگی، عصر روشنگری اروپا با تردید در این انگاره همراه شد و اینک چهار قرن است که صدر نشینان پیشین، در تقابل جدی با نو ظهوران عصر روشنگری، به زیر کشیده و در نشیب قرار گرفته اند.

در این میان فیلسوفانی چند به تکاپو افتاده و در صدد تبیین و تفسیری مبرهن از آنچه قرن ها مسلّم گرفته شده بود، بر آمدند و با استمداد از میراث قرن ها تلاش فکری و کوشش فلسفی، طرحی نو در انداختند وتفسیری نوین از مطابقت ارائه کردند که با وجود شباهت های بسیاری که با یافته های پیشینیان دارد، از امتیازهای ویژه ای نیز برخوردار است.

علامه فقید سید محمد حسین طباطبایی از معدود دانشمندانی است که با بهره وافر از مکاتب سینوی، صدرایی و لطایف عرفانی از سویی و مواجهه با اندیشه های نوین مغرب زمین به ویژه تفکر مارکسیسم، کوشید تا راه را برجویندگان حقیقت، هموارسازد و گامی نو، در مسیر تابناک دانش بردارد. آنچه در این نوشتار می آید، کوششی در تبیین دیدگاه او در این باره است. فیلسوفان مسلمان غالباً برآنند که ماهیت اشیا همان طور که در بیرون از ذهن موجود است، در ذهن هم موجود می شود با این تفاوت که نحوه وجود شان در بیرون و درون ذهن، یکسان نیست و همین انتقال ماهیت است که توجیه گر مطابقت علم ما با جهان خارج است و لکن این توجیه با دو اشکال روبرو است که مطابقت را با مشکلی جدی مواجه می سازد.

اشکال اوّل : ماهیت نزد بسیاری از فیلسوفان (طرفداران اصالت وجود)، امری اعتباری بوده و بهره ای از واقعیت ندارد (بنا بر معنای شایعی که از اعتباری بودن ماهیت وجود دارد)، پس انتقال امری که واقعیت خارج از ذهن را تشکیل نمی دهد به چه معنا است؟ به عبارت دیگر آنچه که بیرون از ذهن است، وجود است و ماهیت، برداشتی از واقعیت است، وجود خارجی هم که قابل انتقال به ذهن نیست، پس پل ارتباطی ذهن و خارج فرو می ریزد و ارتباطِ با خارج قطع می شود. همچنین اگر ماهیت، اصیل پنداشته شود، از آنجا که واقعیت خارجی، به ذهن منتقل نمی شود، پس انطباق، مشکل می شود.

اشکال دوم : بنابر عقیده اصالت وجود و اعتباریت ماهیت، ماهیت حد وجود است. همچنین برای هر مرتبه ای از مراتب طولی و عرضی وجود، حد و ماهیتی ویژه همان مرتبه هست که با حد مرتبه دیگر متفاوت است و هیچ موجودی در حد و ماهیت با موجود دیگر یکسان نیست تا آنجا که برخی از فیلسوفان، هر فرد از افراد یک نوع را، صاحب ماهیتی متفاوت با فرد دیگر همان نوع دانسته اند. حال چنانکه وجودِ خارجی و وجود ذهنی چیزی، دو مرتبه از وجود او باشند، چگونه می توانند حد و ماهیتی یکسان داشته باشند؟ و در صورت تفاوت ماهیت این دو مرتبه، چگونه می توانیم صور ذهنی را منطبق بر واقعیات جهان خارج بدانیم؟ چرا که دیگر میان صورت های ذهنی و واقعیات خارجی، یکنواختی و یکسانی در وجود یا ماهیت باقی نمی ماند.

در رویارویی با چنین مشکلاتی است که نیاز به تفسیری صحیح از نوع ارتباط ذهن با جهان خارج، احساس می شود تا با تکیه بر آن از دام شک گرایی جدید رهید و ارزش معلومات را باور کرد. ارتباط چنین تفسیری با دانش معرفت شناسی را از همین جا می توان آشکارا نظاره کرد. اگر چه تفسیر چنین ارتباطی گاهی با دید هستی شناسانه طرح می شود، لکن چنین تفسیری بی شک، دلالتی بر انطباق صورت های ذهنی بر جهان بیرون از ذهن دارد که از امهات مسایل معرفت شناسی است. بدیهی است که امروزه ادعای مطابقت در مواجهه با موشکافی شک گرایان فقط با تفسیر و توجیهی صحیح و مبرهن از نحوه ارتباط ذهن با خارج و کیفیت و ساز و کار صورت سازی از واقعیات بیرونی، قابل پذیرش خواهد بود و چه بسا چنین تفسیری، بهترین برهان یا تنبیه بر انطباق علم ما بر واقعیت خارجی باشد، اگر چه پس از فراغت از انطباق، عرضه شده و با نگاهی هستی شناسانه به آن پرداخته شده باشد. حال برای دریافت صحیح و کامل از آنچه علامه طباطبایی در این باره ادعاکرده، باید به مقدماتی اشاره کنیم که شامل برخی باورهای یکسان ومتفاوت میان فیلسوفان مسلمان درمسئله علم است، آنگاه به تفصیل از دیدگاه ویژه علامه طباطبایی در این باره، سخن بگوییم تا از خَلط این دیدگاه با باورهای فیلسوفان مسلمان بپرهیزیم وآن را تکرار گفته گذشتگان نپنداریم، اگرچه مقدمات یا مشابهات آن در گذشته، دیده می شود.

مقدمات

۱- اغلب فیلسوفان مسلمان بر آنند که در هنگام علم ما به جهان خارج، صورتی از واقعیات در ذهن نقش می بندد که از آن به وجود ذهنی یاد می کنند و این برخلاف باور کسانی است که میان عالم و معلوم خارجی، صورتی را واسط نمی بینند و منکر وجود هرگونه صورتی از اشیای خارجی در ذهن هستند.

۲- بسیاری از فیلسوفان مسلمان، علم را همان صورت پدید آمده در ذهن می دانند و بین علم و معلوم ذهنی فرقی نمی بینند؛ برخلاف کسانی که با وجود اعتقاد به وجود ذهنی، علم را اضافه صورت پدید آمده با عالم و یا کیفیت نفسانی عارض از حصول صورت شیء در ذهن می دانند. (فخر رازی ۱۴۱۰: ۴۵۰)

۳- اغلب فیلسوفان مسلمان، صورت پدید آمده در ذهن را، ماهیت واقعیت خارجی می دانند که در ذهن عالم به وجود ذهنی تحقق یافته است؛ برخلاف گروهی که این صورت را شبحی از ماهیت دانسته و تحقق ماهیت اشیا در ذهن را غیرممکن دانسته اند. (سبزواری ۱۳۶۹: ۶۰)

۴- اغلب فیلسوفان مسلمان، علم را از کیفیات نفسانی دانسته و علم هر کس به کیفیات نفسانی خود را علم حضوری می دانند؛ از این رو آگاهی ما به صورت های نقش بسته در ذهن را، از سنخ آگاهی حضوری می دانند که میان آنها و ذهن، صورتی واسطه نبوده و خود نزد عالم حاضر می باشند.

توضیح آنکه: علم به هر واقعیتی، یا با وساطت صورت آن واقعیت در ذهن پدید می آید که از آن به علم حصولی یاد می کنند و یا بدون وساطت صورت، با تحقق خود واقعیت نزد عالم، به وجود می آید که آن را علم حضوری می نامند. حال از آنجا که ذهن و صورت های آن، امور مقایسه ای هستند، به این معنا که گاه در نسبت با آنچه از آن انتزاع شده اند، سنجیده شده و ذهن و ذهنی نامیده می شوند و گاه بدون این نسبت، و فقط به خودشان توجه می شود که در این صورت خود از واقعیات خارجی به شمار رفته و خارجی نامیده می شوند، پس از آنجا که در هر علم حصولی، صورت واقعیات خارجی در ذهن محقق می شود و این صورت در قیاس با خود، واقعیتی از واقعیات خارجی است که در نزد عالم بدون وساطت صورتی دیگر موجود است، علم ما به خود این صورت، علم حضوری نامیده می شود.

پس علم ما به واقعیات بیرون از ذهنمان، علم حصولی و به واقعیات ذهنمان علم حضوری خواهد بود؛ از این رو فیلسوفان از واقعیات بیرونی به «معلوم بالعرض» و از صورت های آن به «معلوم بالذات» تعبیر کرده اند. زیرا آنچه نزد عالم حاضر است، صورت واقعیات بیرونی است و واقعیات به وساطت صورت ها، معلوم عالم هستند، پس گویا آنچه در حقیقت، معلوم ما است، صورت ها هستند و واقعیات بیرونی «بالعرض و المجاز» معلوم ما هستند. (علامه طباطبایی ۱۴۰۴: ۱۸۷۱۸۸)

۵- فیلسوفان مسلمان، علم را همچون نفس، مجرد از ماده می دانند و تحقق صورت های علمی را فقط در مجالی غیرمادی ممکن می دانند، ابای از تغیر و انقسام، و مقید نشدن به زمان و مکان، از ادله ایشان بر غیرمادی بودن علم است. (علامه طباطبایی ۱۴۰۴: ۲۴۹)

دیدگاه علامه طباطبایی (ره) در باره صورت های علمی

علامه طباطبایی همچون فیلسوفان مسلمان، صورت های علمی را مجرد از ماده دانسته و پیدایش علم در عرصه ماده را غیرممکن می داند. او در این باره می گوید :

«ان الصوره العلمیه کیفما فرضت، مجرده من الماده، عاریه من القوه» (علامه طباطبایی ۱۴۰۴: ۲۳۷) و سپس بر این ادعا چنین برهان اقامه می کند که «صورت های علمی از آن جهت که معلومند، فعلیت داشته و استعداد و قوه هیچ چیزی در آنها نیست» (همان) و صد البته که نبود قوه بر نبود ماده دلالت دارد.

علامه با تکیه بر مجرد بودن صورت های علمی، آنها را در مرتبه وجودی، قوی تر و بالاتر از واقعیات مادی بیرون از ذهن می داند و مانند بسیاری از فیلسوفان مسلمان، به آثاری ویژه برای آنها معتقد است؛ او در این باره می گوید :

و اذ کانت (الصوره العلمیه) کذلک (مجرده من الماده) فهی اقوی وجوداً من المعلوم المادی الذی یقع علیه الحس وینتهی الیه التخیل والتعقل، ولها (الصوره العلمیه المجرده) آثار وجود ها المجرد. (همان)

آنچه تاکنون از علاّمه نقل شد، مطابق با گفته فیلسوفان پیش از او است؛ لکن وی بعد از این مسیری متفاوت با بسیاری از گذشتگان را در پیش می گیرد که می توان آن را ابداع او در این عرصه نام نهاد.

علاّمه آثار واقعیت مادی بیرون از ذهن را از صورت های علمی نفی می کند اما نه با توجیه و دلیلی که غالب فیلسوفان پیش از او ارائه می کردند و این از آن رو است که او در باره صورت های علمی مجرد از ماده، نظری غیر از رأی اغلب گذشتگان دارد. فیلسوفان مسلمان، سلب آثار واقعیت بیرونی، از صورت های علمی را با تبدیل وجود خارجی به وجود ذهنی یک ماهیت و حقیقت واحد، توجیه می کردند چنان که حکیم سبزواری (ره) در منظومه حکمت خود، به تبعیت از گذشتگان می گوید :

للشئ غیر الکون فی الا عیان کون بنفسه لدی الاذهان (سبزواری: ۱۳۶۹؛۶)

و این در حالی است که علاّمه طباطبایی همچون صاحب حکمت متعالیه، صدر المتألهین شیرازی (ره) صورت های علمی اشیا را صورت های متعلق به واقعیات مادی خارج نمی داند که فقط با تبدیل وجودشان از خارجی به ذهنی، آثار مربوط به خارج را واگذاشته و آثار دیگری مربوط به وجود ذهنی، پیدا کرده باشند؛ بلکه او از اساس این آثار را به آنچه حقیقتاً معلوم ما است، متعلق نمی داند، و از این رو بحث از ترتب یا عدم ترتب آثار بر صورت های علمی را بی معنا می داند. اودراین باره می گوید: اما آثار وجودها (الصورهالعلمیه) الخارجی المادی التی نحسبها متعلقه للادراک، فلیست آثاراً للمعلوم بالحقیقه الذی ]= المعلوم بالحقیقه[ یحضر عندالمدرِک حتی تترتب علیه او لاتترتب. (علامه طباطبایی ۱۴۰۴: ۲۳۹) همان طورکه گفته شد علامه طباطبایی صورت های علمی اشیا را صورت های متعلّق به واقعیات مادی خارجی نمی داند، که آثارخارج را به علّت ذهنی شدن ازدست داده باشند؛ بلکه آنها را موجودات مجردی می داند که خود، مبدأ فاعلی موجودات مادی بوده و تمام کمالات آنها را دارا می باشند؛ از این رو بدون توجه به واقعیات مادی هم؛ موجودند اگرچه مورد غفلت قرارگرفته و مشاهده نشوند.

درحالی که صورت های علمی نزد بسیاری از فیلسوفان با توجه به عالَم مادی پدیدآمده و پیش از این توجه، بی بهره از هستی می باشد. علاّمه در این باره می گوید: «فالمعلوم عندالعلم الحصولی بامر له نوع تعلّق بالماده؛ هو موجود مجرد. هو مبدأ فاعلی لذلک الامر (امرله نوع تعلّق بالماده) واجد لما هو کماله.» (همان)

سخن علامه؛ یاد آور اعتقاد صدرالمتالهین در نحوه وجود صورت های علمی است، آنجا که می گوید: «همانا این نحوه از وجود صوری (صورت های ادراکی علمی) که کاستی های مادی از آن سلب می شود، وجودی برتر و شریف ترند، پس اثبات این معانی جسمی مادی برای این صورت های علمی از جهت تحقق مبدا و اصل معانی جسمی مادّی برای این صورت های علمی از جهت تحقق مبدأ و اصل معانی جسمی مادی برای صورت های ادراکی است. پس همانا این صورت های مادی، بت ها و قالب هایی برای آن صورت های مجرد هستند و اما سلب صورت های ادراکی از معانی جسمی مادی، به خاطر آن است که این صورت ها، شریف تر و برتر از آن هستند که به هستی های پست و مادی یافت شوند. این حیوان گوشتی (مادی) که مرکّب از اضداد است، (وجود) مثالی و سایه آن حیوان نفسانی بسیط است و اگر چه بالاتر از آن وجود مثالی نیز، حیوان عقلی بسیط واحدی است که با وجود بساطتش، شامل تمام اشخاص و اصناف مادی و نفسانی است که ذیل او قرار دارد. (صدرالمتألهین شیرازی ۱۴۱۰ ج ۳: ۳۰۳) و به این ترتیب صورت های علمی، با وجود خارجی مجردشان نزد انسان حاضر شده و در پی آن علم حصولی پدید آمده و انسان به ماهیت اشیا و آثار خارجی اشیا توجه می کند که این حکایت از تقدم علم حضوری بر علم حصولی داشته و با نظر غالب فیلسوفان پیشین در حضوری بودن صورتی که از حصول آن پدید آمده، متفاوت است. علاّمه در ادامه سخن پیشگفته می گوید: