خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل اخلاق و عرفان اسلامی

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل اخلاق و عرفان اسلامی :

اشاره

در ادامه سلسله مباحث اخلاقی استاد مصباح یزدی، در این شماره نیز شرح بخش دیگری از وصایای حضرت امام جعفر صادق علیه السلام به عبدالله بن جندب را به محضر اهل معرفت تقدیم می داریم: «یا ابن جندب لا تتصدق علی اعین الناس لیزکوک فانک ان فعلت ذلک فقد استوفیت اجرک و لکن اذا اعطیت بیمینک فلا تطلع علیها شمالک فان الذی تتصدق له سرا یجزیک علانیه علی رؤوس الاشهاد فی الیوم الذی لا یضرک ان لا یطلع الناس علی صدقتک » . ^(۱)

نقش نیت در عبادات در فرهنگ اسلامی، نیت نقش تعیین کننده ای در ارزش اعمال انسان ایفا می کند.اما این که سر این مطلب چیست، بخشی به فلسفه اخلاق و بخشی به حوزه های دیگر مربوط می شود.از آن جا که طرح بحث های گسترده و فنی در این مقال نمی گنجد، به اجمال به برخی آثار نیت اشاره می شود.

شیعه و سنی حدیث شریفی از پیامبراکرم صلی الله علیه وآله نقل کرده اند که آن حضرت فرمودند: «انماالاعمال بالنیات و لکل امری ء ما نوی » ; ^(۲) ارزش کارها به نیت است و هر کس متناسب با نیت خود بهره خواهد برد.البته، منظور از نیت این نیست که انسان انگیزه خود را از انجام اعمال به زبان یا ذهن بیاورد و مثلا بگوید: من این کار را برای خدا انجام می دهم، بلکه منظور این است که انگیزه واقعی انسان از انجام عمل، رضای خدا و یا رسیدن به پاداش های اخروی و یا دست کم، نجات از عذاب الهی باشد.برای روشن شدن مطلبی به این مثال توجه کنید: شخص میلیاردری که تمام ثروتش و یا بخش عمده ای از آن را صرف امور – به اصطلاح – عام المنفعه از قبیل: ساختن مدرسه، بیمارستان، پل و مانند آن کرده است، اگر نیتش از انجام این کارها صرفا این باشد که مورد تشویق و تمجید مردم قرار گیرد، طبق حدیث شریفی که بیان شد، مزدش را دریافت کرده است.

براساس فلسفه اخلاق اسلامی، ارزش عملی که در آن نیت خدایی وجود نداشته باشد، در حد صفر است و اگر چنانچه عبادت واجبی با انگیزه خودنمایی انجام شود، ارزش آن زیر صفر است; زیرا علاوه بر این که، اصل عبادت باطل است، عذاب اخروی هم به دنبال دارد.این مساله با فرهنگ عمومی مردم دنیا، به ویژه غیرمسلمان ها، تناسب و سازگاری ندارد.به بیان دیگر، آن ها نمی توانند این مطلب را بپذیرند که خدمات فراوان یک شخص به مردم جامعه، به صرف این که انگیزه الهی در کار نبوده است، هیچ و پوچ انگاشته شود.از نظر آموزه های دینی اگر فردی برای کسب محبوبیت در اجتماع، خدمتی انجام دهد; مثلا برای پیروزی در انتخابات وکسب رای بیش تر، مبالغ هنگفتی راصرف امور – به اصطلاح – عام المنفعه نماید و مردم نیز به این واسطه به او رای بدهند، در واقع، پاداش خود را دریافت نموده و چیزی از خدا طلبکار نمی باشد.

در نظام ارزشی اسلام، چیزی دارای ارزش است که در روح انسان اثر خوبی برجای گذارد.ظهور این حالت در آخرت به صورت نعمت های بهشتی و یا سایر نعمت های اخروی خواهد بود.

بنابراین، رابطه بین انسان و خدا و یا رابطه انسان با نعمت های بهشتی، همان اثری است که در روح انسان باقی می ماند.پس اگر سؤال شود که – مثلا – خرج کردن پول در دنیا و یا کشیدن دست نوازش بر سر کودکی یتیم چه ربطی به آخرت دارد، در پاسخ باید گفت: آن چیزی که موجب ارتباط انسان با خدا می شود، قلب است و آنچه که در دل می گذرد; از آنجا که خدا جسم نیست، جسم نمی تواند با او ارتباط برقرار کند.از طریق قلب است که انسان با خدا مرتبط می شود و چیزی را از او دریافت می کند.اگر این اثر، یک اثر نورانی کمالی باشد، موجب می شود که خدای متعال در عالم آخرت آن ها را به صورت نعمت های عظیم اخروی ظاهر نماید.در حقیقت، آن ها نتیجه همان اعمالی است که انسان در دنیا انجام داده است.پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه وآله فرمودند: وقتی شما جمله «سبحان الله و الحمدلله و لا اله الا الله و الله اکبر» را بر زبان جاری می سازید، در واقع، با این کار دارید درختی را برای خود در بهشت می کارید و یا کسانی که مبادرت به خوردن مال یتیم می کنند، در واقع دارند آتش تناول می کنند: «ان الذین یاکلون اموال الیتامی ظلما انما یاکلون فی بطونهم نارا» (نساء: ۱۰) بنابراین، آنچه به عمل ما ارزش می بخشد و آن را به خدا و عالم آخرت مرتبط می سازد، نیت قلبی است.کوچکی، بزرگی یا ظاهری اعمال هم نشان دهنده بی ارزشی و یا با ارزشی اعمال نیست; به بیان دیگر، ارزش کارها به کمیت آن ها نیست.در ظاهر قضیه، هیچ تفاوتی بین – مثلا – خرج کردن پول در راه حلال و مصرف آن در راه حرام وجود ندارد، اما آن چیزی که موجب جدایی آن ها از یکدیگر می شود، نیت انسان است.انگیزه است که به اعمال انسان ارزش می بخشد.

نکته دیگر این که، عبادات از لحاظ میزان وابستگی به نیت در یک حد نیستند، میان آن ها تفاوت وجود دارد.برای مثال، شخصی که برای خودنمایی نماز می خواند، فقط ممکن است مورد تشویق افراد مؤمن و نمازخوان قرار گیرد; اشخاصی که به نماز اهمیت نمی دهند هرگز او را تشویق نمی کنند.آن چیزی که در این جا موجب می شود تا انسان ریا کند، جذب قلوب مؤمنان است.اما در امور