خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل بررسی پارادکس نیوکوم

ارائه‌ی فایل پاورپوینت کامل بررسی پارادکس نیوکوم – تجربه‌ای خاص و متمایز!

پاورپوینتی حرفه‌ای و متفاوت:

فایل فایل پاورپوینت کامل بررسی پارادکس نیوکوم شامل 120 اسلاید جذاب و کاملاً استاندارد است که برای چاپ یا ارائه در PowerPoint آماده شده‌اند.

ویژگی‌های برجسته فایل فایل پاورپوینت کامل بررسی پارادکس نیوکوم:

• طراحی خلاقانه و حرفه‌ای: فایل فایل پاورپوینت کامل بررسی پارادکس نیوکوم به شما این امکان را می‌دهد که مخاطبان خود را با یک طراحی خیره‌کننده جذب کرده و پیام خود را به بهترین شکل انتقال دهید.
• سادگی در استفاده: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل بررسی پارادکس نیوکوم به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استفاده از آن‌ها بسیار آسان باشد و نیاز به تنظیمات اضافی نداشته باشید.
• آماده برای ارائه: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل بررسی پارادکس نیوکوم با کیفیت بالا و بدون نیاز به ویرایش، آماده استفاده هستند.

کیفیت تضمین‌شده با دقت بالا:

فایل فایل پاورپوینت کامل بررسی پارادکس نیوکوم با رعایت بالاترین استانداردهای طراحی تولید شده است. بدون نقص یا بهم‌ریختگی، تمامی اسلایدها آماده برای یک ارائه بی‌نقص و حرفه‌ای هستند.

نکته مهم:

هرگونه تفاوت احتمالی در توضیحات ممکن است به دلیل نسخه‌های غیررسمی باشد. نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل بررسی پارادکس نیوکوم با دقت و حرفه‌ای تنظیم شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل بررسی پارادکس نیوکوم را دانلود کنید و ارائه‌ای حرفه‌ای و تأثیرگذار داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل بررسی پارادکس نیوکوم :

چکیده
پارادکسها از جمله موضوعات مهم و مسأله برانگیز در فلسفه و منطق به شمار می روند. دسته ای از پارادکسها، پارادکسهای عمل عقلانی هستند: مسائلی که در آنها معمولا” دو حق انتخاب پیش روی ما قرار دارد که با یکدیگر ناسازگارند و برای هر یک، دلایل عقلانی قانع کننده ای وجود دارد. به این ترتیب, با تکافوی ادله، که وضعیتی پارادکسیکال است, روبه رو می شویم. از جمله مهم ترین این پارادکسها می توان از پارادکس نیوکوم یاد کرد. هدف از مطالعه پارادکسها و تلاش برای حل آنها دفاع از عقلانیت است. در پارادکس نیوکوم با یک پیش گو سرو کار داریم که تصمیم فاعل مسأله را پیش گویی می کند. ضمنا” بخشی از شرایط صورت مسأله به پیش گویی فرد پیش گو بستگی دارد. در این مسأله, با یک تعارض ظاهری بین دو اصل مهم تصمیم گیری، یعنی اصل رجحان و اصل مطلوبیت انتظاری, روبه رو می شویم؛ زیرا به نظر می رسد که تصمیم فاعل مسأله و پیش گویی فرد پیش گو هرچند از نظر علی مستقل از یکدیگرند از نظر معرفتی به هم بستگی دارند. برای حل این پارادکس، ابتدا مکانیزمهای ممکن برای پیش گویی آینده را بررسی می کنیم و در هر حالت به حل مسأله می پردازیم. نشان می دهیم که قرائت علیت وارونه منطقا” ناممکن است و تنها قرائت ممکن، قرائت علت مشترک می باشد. سپس پارادکس نیوکوم را به دو حالت تفکیک می کنیم: ۱- مسأله علت مشترک با پیش گوی خطاناپذیر و ۲- مسأله علت مشترک با پیش گوی خطاپذیر. نشان می دهیم که در حالت نخست، هیچ تصمیم عقلانی وجود ندارد و در حالت دوم، تعارضی بین اصل مطلوبیت انتظاری و اصل رجحان وجود ندارد و تصمیم به انتخاب دو جعبه، تصمیم عقلانی می باشد.
واژگان کلیدی: پارادکس، تصمیم (عمل) عقلانی، پارادکس نیوکوم، مطلوبیت انتظاری، اصل رجحان، علت مشترک، علیت وارونه ۱- معرفی پارادکس نیوکوم
هرچند پارادکس نیوکوم را برای اولین بار در اوایل دهه۶۰ میلادی یک فیزیک دان به نام ویلیام نیوکوم(William Newcomb) مطرح کرد، نخستین انتشار آن به دست فیلسوفی به نام رابرت نوزیک (Robert Nozick; pp.114-46)و در سال۱۹۶۹ صورت گرفت. این پارادکس را می توان به شکل زیر صورت بندی کرد:
دو جعبه داریم که یکی از آنها شفاف (مثلا” شیشه ای) و دیگری غیر شفاف (مثلا” چوبی) است.
داخل جعبه شیشه ای هزار دلار دیده می شود. به شما این حق انتخاب داده شده است که یکی از دو تصمیم زیر را اتخاذ کنید:
1_ فقط جعبه چوبی را باز کنید و محتویات آن را تصاحب کنید (این تصمیم را D1 می نامیم).
2_ هر دو جعبه را باز کنید و محتویات آنها را تصاحب کنید (این تصمیم را D2 می نامیم).
شما ضمنا” می دانید که یک روز قبل، یک فرد پیش گو که قادر است تصمیم شما را بدون خطا و یا با دقت بسیار بالا پیش گویی کند، تصمیم امروز شما را پیش گویی کرده است (و البته شما از نتیجه این پیش گویی بی اطلاعید). فرض می کنیم که این پیش گو تاکنون هرگز در پیش گویی خود خطا نکرده است (و یا درصد خطای او بسیار ناچیز بوده است). شما می دانید که:
اگر او پیش گویی کرده باشد که شما فقط جعبه چوبی را باز خواهید کرد، یک میلیون دلار در جعبه چوبی قرار داده است و اگر پیش گویی کرده باشد که شما هر دو جعبه را باز خواهید کرد، جعبه چوبی را خالی گذاشته است.
اکنون و با این اطلاعات، شما چه تصمیمی می گیرید؟ آیا فقط جعبه چوبی را باز می کنید یا هر دو جعبه را؟ در اینجا دو استدلال وجود دارد که هر دو قانع کننده به نظر می رسند، اما نتایج آنها با هم مغایر است:
استدلال اول (به نفع باز کردن فقط یک جعبه): “اگر من تصمیم به انتخاب هر دو جعبه بگیرم، پیش گو مطمئنا” (یا به احتمال بسیار قوی) این امر را قبلا” پیش گویی کرده است و جعبه چوبی خالی است و من فقط هزار دلار به دست خواهم آورد. اما اگر فقط جعبه چوبی را انتخاب کنم، پیش گو مطمئنا” (یا به احتمال بسیار قوی) این امر را قبلا” پیش گویی کرده و یک میلیون دلار در جعبه چوبی قرار داده است. بنابراین تصمیم عقلانی آن است که فقط جعبه چوبی را باز کنم.
استدلال دوم (به نفع باز کردن هر دو جعبه): پیش گو قبلا” (یعنی دیروز) پیش گویی خود را انجام داده و محتوای جعبه چوبی را مشخص کرده است. اکنون جعبه چوبی یا خالی است یا حاوی یک میلیون دلار می باشد؛ ولی در هر حال، وضعیت این جعبه دیروز مشخص و تثبیت شده است و تصمیم امروز من تأثیری بر محتوای جعبه ندارد. اگر پیش گو، یک میلیون دلار را در جعبه چوبی قرار داده باشد و من هر دو جعبه را باز کنم، یک میلیون و هزار دلار به دست خواهم آورد؛ در حالی که اگر فقط جعبه چوبی را باز کنم، تنها یک میلیون دلار به دست می آورم. از سوی دیگر اگر پیشگو، یک میلیون دلار را در جعبه چوبی قرار نداده باشد و من هر دو جعبه را باز کنم، هزار دلار به دست می آورم؛ در حالی که اگر در این حالت، فقط جعبه چوبی را باز کنم، هیچ پولی به دست نخواهم آورد. بنابراین، چه مبلغ یک میلیون دلار داخل جعبه چوبی باشد و چه نباشد، من با انتخاب هر دو جعبه، هزار دلار بیشتر از حالتی که فقط یک جعبه را انتخاب کنم، به دست خواهم آورد. پس، تصمیم عقلانی آن است که هر دو جعبه را باز کنم”(Campbell Richmond, 1985, pp. 108-9). 2- فرد شرط بند و دوست خیرخواه
به نفع هر یک از دو استدلال فوق و برای نشان دادن میزان قانع کننده بودن هر یک، می توان بیشتر سخن گفت؛ مثلا” به نفع استدلال اول, می توان شرایطی را تصور کرد که قبل از شما بسیاری از دوستان و آشنایان شما در این بازی شرکت کرده اند و شما می دانید که تمام کسانی که فقط جعبه چوبی را باز کرده اند، ثروتمند شده اند و متقابلا” همه افرادی که هر دو جعبه را انتخاب کرده اند، فقط هزار دلار به دست آورده اند.
ضمنا” می توان فرض کرد که یک فرد شرط بند، حاضر است بر روی این امر که اگر شما فقط جعبه چوبی را باز کنید میلیونر می شوید و اگر هر دو جعبه را انتخاب کنید فقط هزار دلار به دست می آورید، شرط بندی کند. با توجه به سابقه درخشان فرد پیش گو در گذشته، و با عنایت به فرض مسأله مبنی بر دقت بالای پیش گوییهای وی، تصمیم فرد شرط بند معقول به نظر می رسد. بنابراین اگر کسی تصمیم به باز کردن هر دو جعبه بگیرد, باید بتواند پاسخ قابل قبولی برای این پرسش ارائه کند که چرا تصمیمی را اتخاذ می کند که شرط بندی علیه آن، کار معقولی به نظر می رسد.
اما از سوی دیگر و به نفع استدلال دوم نیز می توان مطالبی را بیان کرد و قدرت اقناعی آن را به نمایش گذاشت. فرض کنید یکی از وجوه جعبه چوبی که برای شما قابل دیدن نیست، شفاف است و یکی از دوستان شما در موقعیتی قرار دارد که می تواند درون جعبه چوبی را ببیند. دوست شما حق ندارد شما را راهنمایی کند، اما اگر شما فقط جعبه چوبی را باز کنید، او تاسف خواهد خورد؛ زیرا او می داند که شما می توانستید با باز کردن هر دو جعبه، هزار دلار جعبه شیشه ای را نیز تصاحب کنید. در واقع اگر دوست شما می توانست توصیه ای کند، توصیه می کرد که هزار دلار جعبه شیشه ای را از دست ندهید؛ زیرا شرایط از دو حال خارج نیست؛ یا او یک میلیون دلار را در جعبه چوبی می بیند یا نمی بیند. در هر دو حالت, او می داند که اگر شما هر دو جعبه را باز کنید، هزار دلار بیشتر از حالتی که فقط جعبه چوبی را باز کنید، به دست خواهید آورد. او می داند که قرار نیست با تصمیم شما، هیچ اتفاق خارق العاده ای در جعبه چوبی رخ دهد. اگر یک میلیون دلار در جعبه چوبی باشد، قطعا” در پیش چشمان او ناپدید نخواهد شد و اگر جعبه چوبی خالی باشد, چیزی از غیب در آن ظاهر نخواهد شد. پس اگر دوست شما قادر به راهنمایی بود، به شما می گفت که هر دو جعبه را باز کنید. اما شما که از این واقعیت مطلع هستید، دیگر چه نیازی به راهنمایی دوست خود دارید؟ شما می دانید که اگر دوست شما حضور داشت و می توانست حرفی بزند، چه می گفت. پس دیگر فرقی نمی کند که دوست شما واقعا” حضور داشته باشد یا نه. با این استدلال، شما به هر حال باید هر دو جعبه را باز کنید. ۳- تقابل اصل رجحان و اصل مطلوبیت انتظاری
یکی از مهم ترین نکات در مطالعه پارادکس نیوکوم، تقابل و تضادی است که ظاهرا” بین دو اصل مهم تصمیم گیری، یعنی اصل رجحان و اصل مطلوبیت انتظاری ایجاد می شود. ظاهرا” چنین به نظر می رسد که نتایج حاصل از به کار گیری این دو اصل برای حل پارادکس نیوکوم با هم مغایرند. اصل رجحان، انتخاب هر دو جعبه را به عنوان تصمیم عقلانی توصیه می کند، در حالی که ظاهرا” اصل مطلوبیت انتظاری انتخاب فقط جعبه چوبی را توصیه می کند. البته ما در ادامه بحث, نشان خواهیم داد که تقابل و تضادی بین این دو اصل وجود ندارد و در مواردی که هر دو اصل قابل استفاده باشند، اگر از اصل مطلوبیت انتظاری به نحو صحیحی استفاده شود، همان نتیجه ای را خواهد داد که از اصل رجحان حاصل می شود. ابتدا جدول زیر را برای پارادکس نیوکوم تشکیل می دهیم:
پیش گویی فرد پیش گو
دو جعبه یک جعبه
۰ 1M یک جعبه
تصمیم فرد
۱۰۰۰ 1M + 1000 دو جعبه
شرایط ممکن در جهان (ستونهای جدول) از دو حال خارج نیست. یا فرد پیش گو، پیش گویی کرده است که شما یک جعبه را باز می کنید که در این صورت، یک میلیون دلار در جعبه چوبی قرار داده است و یا پیش گویی کرده است که شما هر دو جعبه را باز می کنید که در این حالت, جعبه چوبی را خالی گذاشته است. هر یک از این دو اتفاق که رخ داده باشد، مربوط به یک روز قبل است. اکنون محتوای جعبه چوبی تثبیت شده است و تصمیم امروز شما نمی تواند بر اتفاقی که دیروز رخ داده است اثری بگذارد؛ پس شرط استقلال علی بین تصمیمات فاعل و شرایط ممکن در جهان برقرار است (البته در یک تفسیر و قرائت خاص از پارادکس، به این استقلال علی خدشه وارد می شود. این حالت خاص را در ادامه بحث و در جای خود بررسی خواهیم کرد) .
از سوی دیگر، با یک نگاه به جدول فوق می توان مشاهده کرد که تصمیم به انتخاب دو جعبه، نسبت به انتخاب یک جعبه، رجحان قوی دارد؛ زیرا در هر حالت, ۱۰۰۰ دلار سودآورتر است. بنابراین بنا بر اصل رجحان، تصمیم عقلانی همانا انتخاب هر دو جعبه خواهد بود.
اکنون به محاسبه مطلوبیت انتظاری هریک از دو تصمیم ممکن می پردازیم و خواهیم دید که (ظاهرا”) اصل مطلوبیت انتظاری، بر خلاف اصل رجحان، انتخاب فقط یک جعبه را توصیه می کند:
ابتدا علایم اختصاری زیر را معرفی می کنیم:
D1 = فاعل تصمیم به انتخاب یک جعبه می گیرد (یعنی فقط جعبه چوبی را باز می کند).
D2 = فاعل تصمیم به انتخاب دو جعبه می گیرد (یعنی هر دو جعبه را انتخاب می کند)
d1 = پیش گو پیش بینی کرده است که فاعل تصمیم D1 را خواهد گرفت (و یک میلیون دلار در جعبه چوبی قرار داده است).
d2 = پیش گو پیش بینی کرده است که فاعل تصمیم D2 را خواهد گرفت (و جعبه چوبی را خالی گذاشته است).
اکنون به محاسبه مطلوبیت انتظاری تصمیم D1 می پردازیم:
D1)|D1) + (0) P(d2|EU(D1) = (1000 000) P(d1
حال اگر فرض کنیم که پیش گو اساسا” خطا ناپذیر(Infallible) است، خواهیم داشت:
D1) = 1|P(d1 و D1) = 0|P(d2 که پس از جاگذاری، مطلوبیت انتظاری تصمیم D1 محاسبه می شود:
EU(D1) = 1000 000 $
مطلوبیت انتظاری تصمیم D2 به روش مشابه محاسبه می شود:
D2)|D2) + (1000) P(d2|EU(D2) = (1001 000) P(d1
با جاگذاری D2) = 1|P(d2 و D2) = 0|P(d1 خواهیم داشت:
EU(D2) = 1000 $
از آنجا که مطلوبیت انتظاری تصمیم D1 بیشتر از مطلوبیت انتظاری تصمیم D2 است، باید فقط جعبه چوبی را برگزید.
البته می توان فرض کرد که پیش گو خطا پذیر (Fallible) است و مثلا” در ۹۹% موارد هرگاه فاعل تصمیم D1 یا D2 را اتخاذ می کند، تصمیم او را پیش گو قبلا” به درستی پیش بینی کرده است. در این صورت, مقادیر مطلوبیت انتظاری به شکل زیر محاسبه می شوند:
D1)|D1) + (0)P(d2|EU(D1) = (1000 000)P(d1
= (۱۰۰۰ ۰۰۰)(۹۹/۱۰۰) + (۰)(۱/۱۰۰) = 990 ۰۰۰ $
D2)|D2) + (1000)P(d2|EU(D2) = (1001 000)P(d1
= (۱۰۰۱ ۰۰۰)(۱/۱۰۰) + (۱۰۰۰)(۹۹/۱۰۰) = 11 ۰۰۰ $
و باز مشاهده می کنیم که تصمیم D1 از مطلوبیت بالاتری نسبت به تصمیم D2 برخوردار است. همان طور که ملاحظه می شود, ظاهرا” نتیجه حاصل از کاربرد اصل مطلوبیت انتظاری با آنچه از به کار گیری اصل رجحان به دست آمد مغایرت دارد. آیا باید پارادکس نیوکوم را به عنوان مثال نقضی برای یکی از این دو اصل مهم تصمیم گیری در نظر گرفت و یکی از دو اصل مذکور را کنار گذاشت؟
اصل رجحان از بداهت بیشتری نسبت به اصل مطلوبیت انتظاری برخوردار است. متقابلا” اصل مطلوبیت انتظاری از عمومیت و قابلیت کاربرد بیشتری برخوردار است. آیا باید بداهت اصل رجحان را قربانی عمومیت اصل مطلوبیت انتظاری کرد یا برعکس ؟ ۴- استقلال علّی و بستگی معرفتی
آنچه سبب بروز این تقابل و ناسازگاری بین اصل رجحان و اصل مطلوبیت انتظاری در این مسأله شده است، و شاید بتوان آن را جالب ترین و اساسی ترین ویژگی پارادکس نیوکوم دانست، این است که در این مسأله، تصمیمات فاعل از نظر علی مستقل از شرایط ممکن در جهان (یعنی مستقل از محتوای دو جعبه) هستند، اما ظاهرا” چنین به نظر می رسد که از نظر معرفتی بین آنها بستگی وجود دارد. استقلال علی مذکور، این گونه توجیه می شود که پیش گویی فرد پیش گو و آنچه در جعبه چوبی قرار دارد، یک روز قبل از تصمیم فاعل مشخص شده اند و از این رو تصمیم فاعل نمی تواند هیچ تأثیری بر آنها داشته باشد. بستگی معرفتی نیز به نوبه خود، حاصل این باور است که احتمالات شرطی D1)|P(d1 و D2)|P(d1 از یک سو، و احتمالات شرطی D1)|P(d2 و D2)|P(d2 از سوی دیگر، با هم مساوی نیستند. به عبارت دیگر، احتمال اینکه پیش گو، پیش گویی d1 یا d2 را کرده باشد، بستگی به این دارد که فاعل، کدام تصمیم را اتخاذ کند. در چنین شرایطی دو راه حل اصلی پیشنهاد شده است:
نخست اینکه کاربرد اصل مطلوبیت انتظاری را محدود کنیم و بگوییم هرگاه اصل رجحان قابل اعمال است، نباید از اصل مطلوبیت انتظاری استفاده کرد (پیشنهاد رابرت نوزیک (Nozick, p. 123)).
دوم آنکه بگوییم اگر از اصل مطلوبیت انتظاری به نحو درستی استفاده شود، همان نتیجه ای را خواهد داد که از اصل رجحان حاصل می شود و تقابل مورد ادعا بین این دو اصل, فقط جنبه ظاهری دارد و حاصل عدم درک مناسب از مقادیر احتمالات، هنگام استفاده از اصل مطلوبیت انتظاری است (پیشنهاد الری ایلس (Eells pp. 199)).
ما در این مقاله از راه حل دوم دفاع خواهیم کرد؛ اما پیش از آن, به معرفی یک مثال دیگر از مسائل مشابه پارادکس نیوکوم می پردازیم. یادآوری می کنیم که هدف شارحان از طرح و ارائه این گونه مسائل، دفاع از اصل رجحان و تأکید بر این نکته است که هرگاه شرایط به کارگیری اصل رجحان (استقلال علی بین تصمیمات و شرایط ممکن در جهان، و وجود یک تصمیم که دارای رجحان است) برقرار باشند، نتیجه حاصل از کاربرد این اصل، قابل قبول تر از هر پاسخ دیگر خواهد بود.
فرض کنید فرد a می داند که یا فرد b پدر اوست یا فرد c (اما نمی داند کدام یک). او ضمنا” می داند که b در نتیجه ابتلا به یک بیماری ژنتیکی مرده است؛ بیماری ای که ژن مربوط به آن، ژن غالب است و از پدر به فرزند به ارث می رسد. در عین حال, او می داند که b و c هر کدام ژنهای غالب دیگری نیز داشته اند که آینده شغلی فرد را تعیین می کند. تمایل ژنتیکی b به زندگی دانشگاهی و تحصیلات عالی بوده است، در حالی که c از نظر ژنتیکی به ورزش و, به خصوص, بازی بیس بال, گرایش داشته است. اکنون a می خواهد درباره آینده خود تصمیم بگیرد و از بین دو تصمیم ممکن، یعنی ادامه تحصیل در دانشگاه و پیوستن به یک تیم بیس بال یکی را انتخاب کند. او به ادامه تحصیل بیش از بازی بیس بال علاقه دارد؛ اما تصمیم به ادامه تحصیل می تواند نشان دهد که به احتمال زیاد b پدر او بوده است و در نتیجه او به احتمال زیاد به همان بیماری ژنتیکی مبتلا خواهد شد. به بیان دیگر، در اینجا بین تصمیم فاعل و شرایط ممکن در جهان بستگی معرفتی وجود دارد.
اما از سوی دیگر، این واقعیت که چه کسی پدر a بوده، از قبل مشخص و تثبیت شده است و تصمیم امروز a درباره آینده شغلی خود نمی تواند اثری بر هویت پدر وی بگذارد. به بیان دیگر، بین تصمیم فاعل و شرایط ممکن در جهان، استقلال علی وجود دارد (Nozick, op cit, p. 117).
برای اینکه بتوانیم مطلوبیت انتظاری هریک از دو تصمیم را محاسبه کنیم، اعداد مربوط به مطلوبیت را به نحو قراردادی مشخص می کنیم. مطلوبیت ۱۰۰+ را به عدم ابتلا به بیماری ژنتیکی، و مطلوبیت ۱۰۰- را به ابتلا به بیماری اختصاص می دهیم. مطلوبیت ۲۰+ را برای ادامه تحصیل و مطلوبیت ۱۰- را نیز برای پیوستن به تیم بیس بال لحاظ خواهیم کرد. به این ترتیب می توان جدول زیر را تشکیل داد:
شرایط ممکن در جهان:
c پدر a است b پدر a است
۹۰+ ۱۱۰- تیم بیس بال
تصمیم فرد a
۱۲۰+ ۸۰- ادامه تحصیل
بنابر اصل رجحان، تصمیم عقلانی ادامه تحصیل است؛ زیرا مقادیر مطلوبیت در سطر دوم جدول در هر دو ستون بیش از مقادیر مطلوبیت در سطر اول اند (تصمیم به ادامه تحصیل رجحان قوی دارد) و شرط استقلال علی بین تصمیمات و شرایط ممکن در جهان نیز برقرار است.
حال ببینیم از به کارگیری اصل مطلوبیت انتظاری چه نتیجه ای حاصل خواهد شد. برای این منظور, باید مطلوبیت انتظاری هریک از دو تصمیم ممکن را محاسبه کنیم و تصمیمی را برگزینیم که مطلوبیت انتظاری بالاتری دارد. اجازه بدهید احتمالات شرطی زیر را برای میزان بستگی معرفتی بین هویت پدر فرد a و تصمیمی که او درباره آینده شغلی خود اتخاذ می کند، مفروض بگیریم:
a) = 9/10 ادامه تحصیل دهد|b پدر a باشدP(
a) = 1/10 بیس بال بازی کند|b پدر a باشدP(
a) = 1/10 ادامه تحصیل دهد|c پدر a باشدP(
a) = 9/10 بیس بال بازی کند|c پدر a باشدP(
اکنون مطلوبیت انتظاری هر یک از دو تصمیم ممکن را محاسبه می کنیم:
a) + بیس بال بازی کند|b پدر a باشد) = (-۱۱۰)P(پیوستن به تیم بیس بالEU(
a) بیس بال بازی کند|c پدر a باشد(۹۰)P(
= (-۱۱۰)(۱/۱۰) + (۹۰)(۹/۱۰) = -۱۱ + ۸۱ = 70
a) + ادامه تحصیل دهد|b پدر a باشد) = (-۸۰)P( ادامه تحصیلEU(
a) ادامه تحصیل دهد|c پدر a باشد(۱۲۰)P(
= (-۸۰)(۹/۱۰) + (۱۲۰)(۱/۱۰) = -۷۲ + ۱۲ = -۶۰
بنابر محاسبه ای که انجام شد، مطلوبیت انتظاری پیوستن به تیم بیس بال بیش از مطلوبیت انتظاری ادامه تحصیل است و از این رو، بنابر اصل مطلوبیت انتظاری، پیوستن به تیم بیس بال تصمیم عقلانی می باشد. اما این نتیجه گیری، کاملا” ضد شهودی و مغایر با عقل سلیم است. در واقع بسیار نامعقول و احمقانه است که فرد با خود بگوید: من به تیم بیس بال ملحق می شوم تا شانس خود را برای اینکه فرد c پدر من باشد افزایش دهم!
حال اگر تأثیر گذاری ژنها را قطعی در نظر بگیریم و در احتمالات شرطی فوق، اعداد ۱۰/۱را به صفر، و ۱۰/۹ را به ۱ تبدیل کنیم، دیگر نیازی به محاسبه مطلوبیت انتظاری نخواهیم داشت (هرچند محاسبه مطلوبیت انتظاری نیز همان نتیجه قبلی را به دنبال دارد) و می توانیم به نحو زیر به نفع پیوستن به تیم بیس بال استدلال کنیم:
مقدمات برهان:
اگر b پدر a باشد، قطعا” (نه احتمالا”) او دارای ژن بیماری زا است و نیز قطعا” ادامه تحصیل خواهد داد.
اگر c پدر a باشد، قطعا” او دارای ژن بیماری زا نیست و نیز قطعا” به تیم بیس بال می پیوندد.
مراحل استدلال فاعل بر مبنای دو فرض فوق:
فاعل مسأله می داند که اگر به تیم بیس بال بپیوندد، قطعا” (نه احتمالا”) c پدر اوست (برهان خلف: اگر b پدر او بود، قطعا” ادامه تحصیل را انتخاب می کرد) پس در این حالت به مطلوبیت ۹۰+ خواهد رسید.
او ضمنا” می داند که اگر ادامه تحصیل را انتخاب کند، قطعا” b پدر اوست (برهان خلف: اگر c پدر او بود، قطعا” بیس بال را انتخاب می کرد) پس در این حالت، به مطلوبیت ۸۰- خواهد رسید.
پس نتیجه می گیریم که او باید به تیم بیس بال بپیوندد.
این برهان به عنوان یک برهان اِنی برای یک فرد ناظر قابل استفاده است, اما در مقام کشف عمل عقلانی برای فاعل مسأله قابل استفاده نیست. در ادامه بحث و به موقع, به این موضوع خواهیم پرداخت. ۵- مسأله علت مشترک
منظور از علت مشترک(Common Cause)، علتی است که بیش از یک معلول دارد و از این جهت، علت مشترک همه معلولهای خود محسوب می شود؛ مثلاً در مسأله فردی که پدر خود را نمی شناسد، هویت پدر علت مشترک است و دو معلول آن عبارت اند از ابتلا یا عدم ابتلای فرد به بیماری مهلک و تصمیم فرد در خصوص آینده شغلی خود.
نکته جالب و مهم در مسأله علت مشترک، آن است که در این نوع مسائل، بین معلولها، استقلال علی و بستگی معرفتی وجود دارد. فرض کنید یک علت مشترک (مانند یک قرص که یک فرد بیمار مصرف کرده است و نمی داند شفا بخش است یا نه) دارای دو معلول است: نخست, بهبود بیماری و دوم, نخوردن بستنی طی ۲۴ ساعت آینده). معلول اول بسیار مطلوب است (مطلوبیت ۱۰۰+) اما معلول دوم کمی نامطلوب می باشد (مطلوبیت ۲۰-). حال فرض کنید که فاعل مسأله باید در خصوص ایجاد معلول دوم تصمیم بگیرد (یعنی تصمیم بگیرد که بستنی بخورد یا نه).
اصل رجحان، با اتکا به استقلال علی بین دو معلول، توصیه می کند که فاعل نباید معلول دوم را ایجاد کند؛ زیرا به جان خریدن مطلوبیت منفی معلول دوم، یک زیان بیهوده و بلاعوض است و هیچ کمکی به ایجاد معلول نخست نخواهد کرد.
اما اصل مطلوبیت انتظاری که متکی به بستگی معرفتی دو معلول است، ظاهرا” حکم به ایجاد معلول دوم می کند؛ زیرا وجود معلول دوم, احتمال وجود معلول اول را بالا می برد.
مطالعه مسأله علت مشترک از آن جهت برای ما اهمیت دارد که اصلی ترین و مهم ترین قرائت و تفسیر از پارادکس نیوکوم، این پارادکس را به یک مسأله علت مشترک تبدیل می کند. آنچه همگان بر آن توافق دارند, این است که در مسأله علت مشترک، تصمیم عقلانی همان است که اصل رجحان توصیه می کند. البته برخی اعتقاد دارند که پارادکس نیوکوم یک مسأله علت مشترک نیست و قرائت دیگری را پیشنهاد می کنند که به موقع به آن خواهیم پرداخت. اما اکنون سؤال این است که چرا در مسأله علت مشترک ، کاربرد اصل مطلوبیت انتظاری به نتایج نامعقول و پذیرش ناپذیری می انجامد؟ ۵-۱- حل مسأله علت مشترک
همان طور که قبلا” اشاره کردیم, دو راه حل برای این مسأله پیشنهاد شده است. نخست, پیشنهاد رابرت نوزیک (Nozick, op cit, p.123) است که مسأله علت مشترک را مثال نقضی برای اصل مطلوبیت انتظاری می داند و معتقد است که باید دامنه کاربرد اصل مطلوبیت انتظاری را محدود کنیم و در مواردی که اصل رجحان قابل اعمال است، از اصل مطلوبیت انتظاری استفاده نکنیم. اشکال این راه حل این است که بیشتر به یک تبصره یا پاسخ به حالت خاص (ad hoc) شباهت دارد که جواب گوی عقل سلیم نیست و فقط برای رفع مشکل وضع شده است.
راه حل دوم که ما از آن دفاع می کنیم، پیشنهاد الری ایلس (Eells, op cit, pp. 199ff) است, هرچند نوع بیان و روش دفاع ما از این راه حل، تا اندازه ای با بیان ایلس تفاوت دارد و جدید است. سخن اصلی در این راه حل این است که اگر از اصل مطلوبیت انتظاری به نحو درستی استفاده شود، همان نتیجه ای را خواهد داد که از اصل رجحان حاصل می شود و تقابل مورد ادعا بین این دو اصل فقط جنبه ظاهری دارد و حاصل عدم درک مناسب از مقادیر احتمالات، هنگام استفاده از اصل مطلوبیت انتظاری است.
اکنون به دفاع از راه حل اخیر می پردازیم. برای این منظور, ابتدا مسأله علت مشترک را به دو حالت تفکیک می کنیم:
۱- حالتی که رابطه علی بین علت مشترک و معلولها (به خصوص معلولی که قرار است درباره آن تصمیم گیری شود) قطعی و اجتناب ناپذیر است.
۲- حالتی که رابطه علی مذکور، قطعی و اجتناب ناپذیر نیست (بلکه فقط محتمل است, هرچند با احتمال قوی).
ابتدا حالت اول را در نظر می گیریم. اگر علت مشترک بتواند چنین تأثیر قطعی و اجتناب ناپذیری داشته باشد، دیگر پرسیدن این از فرد که چه تصمیمی می گیرد, سؤال بیهوده ای است؛ زیرا در این حالت, او اساسا” فاقد اختیار برای تصمیم گیری درباره معلول است و اگر هم به ظاهر تصمیمی بگیرد، آن تصمیم خود مولود و معلول همان علت مشترک است. در واقع در این حالت، مسأله کلا” ویران می شود و باید کنار گذاشته شود و دیگر به عنوان یک مسأله در حوزه تصمیم گیری و عقل عملی قابل بحث نخواهد بود. برهانی هم که در بالا به نفع پیوستن به تیم بیس بال معرفی شد، به همین سادگی ابطال می شود؛ زیرا پیش فرض نانوشته و مخفی هر برهان که به منظور کشف عمل عقلانی تدوین شده باشد، این است که فاعل باید دارای اختیار تصمیم گیری باشد. البته می توان برهان مشابهی را برای ناظران (و نه برای فاعل تصمیم گیرنده) به عنوان یک برهان اِنی، تدوین کرد تا هر ناظری بتواند با مشاهده عمل فاعل مبنی بر ادامه تحصیل و یا پیوستن به تیم بیس بال، بگوید که چه کسی پدر او بوده است. البته ناظران می دانند که فاعل فاقد اختیار است و عمل او معلول نوع ژن اوست. توجه داریم که چنین برهانی فقط یک برهان اِنی خواهد بود که معرفت ناظران را نسبت به آنچه قبلا” واقع شده است (نوع ژن) افزایش می دهد؛ ولی در مقام کشف تصمیم عقلانی, کاربردی ندارد. در واقع در این حالت اصلا” تصمیم عقلانی وجود ندارد.
اکنون به حالت دوم می پردازیم؛ یعنی حالتی که اثرگذاری علت مشترک بر معلولها، قطعی و اجتناب ناپذیر نیست، بلکه محتمل است. در این خصوص, ابتدا به نکته ای فرعی اشاره می کنیم و بعد به راه حل اصلی می پردازیم:
نکته فرعی مورد نظر را با یک مثال شرح می دهیم. به مثال فردی که پدر خود را نمی شناسد بر می گردیم. وقتی می گوییم که ژنها به احتمال ۹۰% می توانند روی آینده شغلی فرد a اثر بگذارند و وقتی اضافه می کنیم که فرد b دارای تمایل ژنتیکی به ادامه تحصیل و زندگی دانشگاهی داشته است، در واقع, ادعا می کنیم که اگر فرد b پدر فرد a باشد، به احتمال۹۰%، علت مشترک (یعنی ژن مربوطه) سبب می شود که فرد a تصمیم به ادامه تحصیل و زندگی دانشگاهی بگیرد؛ یعنی:
b) = 9/10 پدر a باشد| ادامه تحصیلP(
اما از احتمال شرطی فوق نمی توان الزاما” عکس آن را نتیجه گرفت؛ یعنی نمی توان نتیجه گرفت که:
) = 9/۱۰ ادامه تحصیل|b پدر a باشدP(
در حالی که در محاسبه مطلوبیت انتظاری، از احتمال شرطی اخیر استفاده می شود. به طور کلی می دانیم که روابط زیر بین احتمالات شرطی برقرار هستند:
B) = P(A&B)/P(B)|P(A و A) = P(A&B)/P(A)|P(B
روشن است که هرچه دو مقدار P(A) و P(B) اختلاف کمتری داشته باشند، مقادیر عددی دو احتمال شرطی به یکدیگر نزدیک تر خواهند بود و هرچه اختلاف این دو مقدار بیشتر باشد ، مقادیر احتمالات شرطی مذکور از هم فاصله بیشتری می گیرند.
البته برخی از شارحان مسأله، مانند آیزاک لِوی (Isaac Levi)، بیش از اندازه مجذوب این نکته شده و تصور کرده اند که سرچشمه اصلی مشکلات را یافته اند. بنابراین با آسان طلبی، نظر داده اند که در مسأله علت مشترک، هیچ تصمیم عقلانی قابل دستیابی نیست؛ زیرا اطلاعات موجود در صورت مسأله ناقص است (Richmond, pp. 24-6 and Anatol Rapoport, Vol. 19, No. 4,). در نقد این دیدگاه, باید گفت که اولا”در بسیاری از مسائل، این تفاوت عددی بین احتمالات شرطی مذکور، چنان ناچیز است که نمی تواند اثر قابل ملاحظه ای بر نتیجه نهایی محاسبه بگذارد و از این رو توصیه نهایی اصل مطلوبیت انتظاری همان است که قبلا” محاسبه کردیم و ثانیا” در حالت کلی می توان با افزودن پیش فرضهایی به صورت مسأله، به راحتی, مسأله را طوری بازسازی کرد که مشکل مذکور بروز نکند. به عبارت دیگر، در بسیاری از حالات, هرچند ممکن است این دو احتمال شرطی با هم مساوی نباشند، اختلاف آنها چنان زیاد نیست که نتیجه حاصل از اصل مطلوبیت انتظاری را به نحو مؤثری تغییر دهد. ضمن اینکه در حالت کلی می توان با افزودن شرط تساوی P(A) و P(B) به صورت مسأله، این مشکل را اساسا” از سر راه برداشت و مسأله را با همان نتایج پارادکسیکال بازسازی کرد. بنابراین نمی توان بر مبنای تفاوت مقادیر احتمالات شرطی با معکوسشان راه حلی برای مسأله علت مشترک یافت.
اکنون به راه حل اصلی مسأله علت مشترک در حالتی که رابطه علی بین علت مشترک و تصمیمی که قرار است اتخاذ شود اجتناب ناپذیر و قطعی نیست، بلکه محتمل است می پردازیم. در این حالت، وقتی این سؤال را مطرح می کنیم که فاعل چه تصمیمی باید بگیرد، در واقع این پرسش را با این پیش فرض طرح می کنیم که علت مشترک نتوانسته است اثر علی خود را به جا بگذارد و اکنون فاعل مختار است که تصمیم گیری کند. مثلا” اگر فرض کنیم که علت مشترک به احتمال ۱۰% اثر علی به جا نمی گذارد، کل مسأله