خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل بایسته های پژوهشی در حوزه اندیشه سیاسی اسلام

تصور ما از بایسته ها طبعا حاصل تحلیلی است که از نیازها، انتظارات و آرمان ها از یک طرف و منابع، توانایی ها و فرصت ها از طرف دیگر داریم. همان طور که این الگودر فضاهایی همچون اقتصاد به کار می آید در فعالیت های علمی و پژوهشی هم یک اظهار نظر منطقی درباره بایسته های پژوهشی علی القاعده نتیجه برداشت هایی است که از عوامل پیش گفته در ذهن داریم. باید ببینیم در موقعیت فعلی با چه مسائلی مواجهیم; انتظاراتی که باید برآورده شود چیست و چه روش ها و برنامه هایی کارساز است.
نکته دومی که در آغاز سخن باید توضیح داد اصطلاح اندیشه سیاسی اسلام است. این عنوان مرکب از دو عنصر است: یکی اندیشه سیاسی، دوم اسلامیت که معمولا به وصف یا اضافه قیداحترازی برای عنصر اول می گردد.
از اصطلاح اندیشه سیاسی معانی مختلفی اراده شده است. جا دارد در همین جا خاطرنشان سازیم که در آثار سیاسی تعابیری همچون: اندیشه سیاسی، فلسفه سیاسی، فقه سیاسی و … دارای یک معنای یگانه جا افتاده و مورد اتفاق نیست; بلکه با یک نوع آشفتگی در تعبیر و تعدد معانی مواجهیم لذا درطول این نوشتار سعی می کنیم هر کجا این واژه ها را به کار گرفتیم مراد خویش را به روشنی توضیح دهیم.
در این جا ترکیب «اندیشه سیاسی » را به معنای اعم کلمه استعمال می کنیم به نحوی که همه گرایش های معرفت سیاسی، از جمله فلسفه سیاسی، دیدگاه های ایدئولوژیک، نظریه های علمی در حوزه علوم تجربی سیاسی و امثال این ها، را در بر می گیرد. منتها آن چه مقصود است بحث های کلی اندیشه ای و نظری است نه مباحثی همچون تحلیل سیاسی وقایع جاری.
مراد از وصف اسلامیت چیست؟ دراین جا به نظر می رسد سه وجه برای این امر مناسبت دارد: اول این که بناداشته باشیم در حوزه اندیشه سیاسی نسبت به برخی موضوعات نظر شارع مقدس راکه از طریق منابع دینی – مثل کتاب و سنت – قابل دریافت است تشریح کنیم. گمان نمی رود کسی که اندک آشنایی با اسلام داشته باشد منکر این باشد که در اسلام راجع به برخی ارزش ها، حقوق والزامات سیاسی، معارف به خصوصی وارد شده است. اگر ما قواعد و ضوابط فهم معارف دینی را رعایت کرده باشیم می توانیم استنباط خود را از منابع دینی به شارع نسبت دهیم و نتیجه بحث رایک عقیده و اندیشه اسلامی قلمداد کنیم; همان گونه که یک مفسر یا فقیه چنین می کند.
دومین مناسبت برای به کارگیری وصف اسلامیت این است که بخواهیم از این طریق به مجموعه اندیشه ها، نظریات و فراورده های علمی ایجاد شده توسط مسلمین اشاره کنیم. حد فاصل میان تمدن های باستانی و دوره جدید در غرب که سرزمین های اسلامی خاستگاه اصلی دانش بشری و پیشتاز در نوآوری و نشاط علمی بود از این جهت قابل استشهاد است. دردوره اسلامی بسیاری ازشاخه های علوم با بسط و توسعه مسائل و ابداعات تازه مواجه شد که تحت تاثیر فضای اسلامی صبغه خاصی به خود گرفت. اگر برای اشاره به اندیشه های این دوره و به طور کلی اندیشه های مسلمین، که مسلما یکی از عناصر مقوم هویت بر آمده از کلیت آن ها تاثیر معارف نورانی اسلام و مظاهر تمدن اسلامی بوده است، از وصف اسلامی استفاده کنیم کاملا به جا و به مورد است;همان طور که مثلا در فلسفه از فلسفه شرق و فلسفه غرب یا از فلسفه مسیحی و فلسفه اسلامی سخن به میان می آید.
سومین مناسبت برای به کارگیری وصف اسلامیت مربوط به هنگامی است که ما به عنوان یک مسلمان می خواهیم در حوزه مباحث سیاسی نظریه پردازی کنیم. می دانیم شکل گیری یک نظریه علمی ارتباط تنگاتنگی با پیشینه ذهنی نظریه پرداز دارد. طرح و الگویی که در ذهن او برای سامان دادن به یافته های پراکنده علمی و معنایابی روابط بین پدیده ها در قالب یک فرضیه جوانه می زندمتاثر از نگرش کلی اوست. آن چه فلاسفه علم به عنوان محک اعتبار یک نظریه علمی بیان داشته اند (مثل سربلندی در بوته آزمایش یا جامعیت درونی) موضوع را منحصر به الگوی واحدنمی گرداند و مانع از این نمی شود که چند فرضیه متعدد، متاثر از متافیزیک و جهان بینی مختلف درعرض هم از عهده تفسیر حادثه وتعبیر تجربه به درآید. آن کلیت در نگاه فرد به هستی که این فرضیه از متن آن می روید و میوه می دهد متاثر از مبانی اعتقادی اوست، علی الخصوص در حوزه علوم انسانی – و از جمله سیاست – که ارتباط نزدیک تری با جهان بینی فرد نسبت به جهان، انسان وفلسفه حیات پیدا می کند و بالاخص گرایش هایی از مباحث سیاسی که بار ارزشی و ایدئولوژیک بیشتری دارند.
لذا کاملا طبیعی است که مجموعه نظریات یک فرد مسلمان در حوزه علومی همچون جامعه شناسی سیاسی رنگ و بوی ویژه ای متناسب با مبانی اسلامی مورد قبول او پیدا کند. نظریات او دراین جا – برخلاف وجه اول – به دین استناد داده نمی شود بلکه تراوش فکر خود اوست و نگاه او در این جا – بر خلاف وجه دوم – تاریخی و توصیفی نیست او خود در مقام نظریه پردازی است و درکنار دیگر نظریات کاملا به قواعد و روش های علمی مربوط وفادار است، اما به مناسبت ویژگی هایی که این قبیل نظریات در فضای اسلامی به خود می گیرد مانعی ندارد از این ها نیز با عنوان اندیشه سیاسی اسلامی یاد کنیم. تلاش فکری ما به عنوان یک مسلمان – نه به عنوان مفسر وحی – برای پاسخ به مسائل مبتلا به علمی در عرصه های مختلف دانش سیاسی می تواند در ذیل این عنوان قراربگیرد.
در این جا سعی می کنیم به عنوان مدخلی برای ورود به بحث فایل پاورپوینت کامل بایسته های پژوهشی در حوزه اندیشه سیاسی اسلامی به دسته بندی گرایش های علمی و بخش های مختلف پژوهشی که لازم است مدنظر قرار گیرد اشاره کنیم. البته ضرورت ها واصولی که در اجرای برنامه های پژوهشی باید مورد توجه واقع شود خود حکایت دیگری دارد. ۱- بنیادهای فلسفی
همان طور که از عنوان این بخش بر می آید در این جا به مسائلی اشاره داریم که در حکم پایه و بنیان بحث های بعدی است. موضع هر نظریه پرداز در این زمینه زیر ساخت نظریات او در بخش های دیگری را تشکیل می دهد. مباحث این بخش را در سه قسمت جداگانه توضیح می دهیم:
الف) یکی از مدخل های اندیشه سیاسی نگاه درجه دوم به معرفت سیاسی وگرایش های مختلف آن است; یعنی بحث ازقلمرو و موضوع سیاست، فایده و غایت علوم سیاسی، تطورات تاریخی آن، روش شناسی آن، معیارهای سنجش اعتبار نظریات در آن و به عبارت دیگر نوع مسائلی که در قدیم به رئوس ثمانیه علوم تعبیر می کردند و امروزه در فلسفه های مضاف مورد توجه قرار می گیرد.
دراین جا به عنوان ناظر بیرونی و با نگاه ثانویه به علم سیاست یا اندیشه های سیاسی نگاه می شود و در صدد نظریه پردازی راجع به موضوعات سیاسی در متن منازعات درجه اول نیستیم. با وجود تلاش هایی که اندیشه وران در فلسفه علوم اجتماعی داشته اند هنوز فضای بحث ها در حوزه علوم سیاسی از آشفتگی ها وخلط مبحث های روش شناختی و مفهومی رنج می برد و لازم است این مبادی به خوبی منقح گردد.
هرچند این طرز نگاه فیلسوفانه است و در حقیقت این دانش بخشی از فلسفه به حساب می آید ولی از آن جا که در مراکز علمی و پژوهشی، هنوز مرسوم نیست که گروه فلسفه به این گونه امور بپردازد و دانش آموختگان فلسفه برای این قبیل تخصص ها تربیت نمی شوند به ناچاربایستی گروه اندیشه سیاسی بخشی را به این مهم اختصاص دهد و در میان متفکران سیاسی از آشنایان با مبانی فلسفی بهره بگیرد.
هنگامی که از اندیشه سیاسی اسلامی سخن به میان می آوریم گذشته از معضلات عامی که در زمینه معرفت سیاسی به معنای مطلق کلمه وجود دارد به واسطه اتصاف این امر به وصف اسلامی یا تطبیق آن با فضای اسلامی با مسائل و موانع ویژه ای روبه رو خواهیم بود; ازجمله این که تحت چه شرایطی می توانیم یک استنباط و رای سیاسی را به دین استناد دهیم؟ با توجه به دسته بندی سنتی علوم و معارف دینی (مثل کلام و فقه) و روش ها یا غایات تعریف شده ای که دارند، وقتی مباحث سیاسی در فضای اسلامی و بر اساس مبانی دینی ملاحظه می شود چگونه گرایش های متنوع آن در کنار هم طبقه بندی می شود؟ آیا می توانیم ازعلوم سیاسی اسلامی یاد کنیم؟ چیزی که یک نظریه اسلامی در حوزه سیاست به حساب می آوریم تحت چه شرایطی نزد ما به عنوان یک مسلمان می تواند اعتبار داشته باشد؟ در چه صورت در کنار نظریات دیگر درعرف علم سیاست (به معنای مطلق کلمه) می تواند به عنوان یک نظریه علمی عرض اندام کند؟
توجه به این قبیل سؤال ها برای هموار شدن راه استنباط وانضباط فکری بیشتر بسیار مهم و تعیین کننده است و ادبیات سیاسی موجود، سخت نیازمند چنین تاملاتی است.
ب) وقتی با یک کلیتی مواجه می شویم که دارای اجزای متعددی است و این اجزا به انحای مختلف با هم مرتبط می شوند، برای پیش گیری از سردرگمی یا سوءتفاهم در گفت وگوها قبل از هر چیز باید سعی کنیم از طریق تجزیه وتحلیل ماهیت آن اجزا ونوع نسبتی که با یکدیگر دارندو جایگاهی که در آن کلیت پیدا می کنند نظم و نسقی در بحث ایجاد کنیم تا از هر موضوعی که صحبت می شود به درستی معلوم باشد بر سر چه چیزی گفت وگو می شود و نزاع طرفین بحث بر چه محلی فرود می آید و هر کدام از آرا چه آثار و پی آمدهایی دارد.
در حوزه هایی مثل اخلاق، دین، هنر وشاخه های علمی مربوطه معمولا یک سلسله مفاهیم کلیدی وجود دارد که عمده مباحث در آن حوزه حول این مفاهیم است و این ها به منزله عناصر اولیه واجزای تشکیل دهنده آن علم یا آن حوزه معرفتی هستند. عدم ایضاح این مفاهیم موجب اضطراب بحث ها می شود لذا دانشوران نکته سنج به تشریح و تعریف این ها اهمیت می دهند. در حوزه معارف سیاسی هم تعدادی مقوله های کلیدی همچون قدرت، دولت، مشروعیت، عدالت، آزادی، برابری، حقوق انسانی و … وجود دارد که ایضاح مفهومی آن ها وتجزیه و تحلیل مؤلفه های تشکیل دهنده آن ها برای تنسیق مباحث بسیار با اهمیت است. به خصوص وقتی میان ذهنیت هایی که در فضاهای فرهنگی مختلف پشت سر لفظ مشترک این مفاهیم شکل گرفته فاصله وجود داشته باشد اهمیت بیشتری می یابد.
البته منظور این نیست که خود را در بند بحث لفظی واصطلاحی گرفتار سازیم. در ذیل هر یک از این عناوین مسائلی مورد بحث است که وقتی این مفاهیم موضوع یک گزاره واقع می شود اشاره به تصدیق یا نفی حکمی درباره آن مسائل دارد. سؤال ها و محورهایی موضوعیت پیدامی کند که از هر نظریه در این باب انتظار می رود به آن ها پاسخ دهد، لذا این تحلیل مفهومی بعداز سیر در تفصیل مباحث واحصای جوانب بحث برانگیز موضوعات میسر می گردد. اگر به دور از معرکه با لفظ پردازی های کلی گویانه تعریفی من در آوردی مدنظر قرار گیرد وبا نگاهی کاملا انتزاعی صرفا سازمندی درونی تعریف – صرف نظر از این که آیات می تواند مباحث مطروحه در ذیل این عنوان را پوشش بدهد یا نه – کافی و وافی تصور شود بنیانی که گذاشته می شود نه تنها کمکی به تسهیل