خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل صحیح البخاری و سائر الصحاح السته دراسه مقارنه

با فایل فایل پاورپوینت کامل صحیح البخاری و سائر الصحاح السته دراسه مقارنه یک ارائه‌ی بی‌نقص بسازید!

پاورپوینتی زیبا و کاربردی:

فایل فایل پاورپوینت کامل صحیح البخاری و سائر الصحاح السته دراسه مقارنه شامل 120 اسلاید کاملاً حرفه‌ای و چشم‌نواز است که برای ارائه‌ی مستقیم یا چاپ آماده شده‌اند.

آنچه فایل فایل پاورپوینت کامل صحیح البخاری و سائر الصحاح السته دراسه مقارنه را متمایز می‌کند:

• طراحی مدرن و هدفمند: فایل پاورپوینت کامل صحیح البخاری و سائر الصحاح السته دراسه مقارنه با ترکیب رنگ‌ها و چیدمان هوشمندانه، به انتقال بهتر مفاهیم کمک می‌کند.
• کاربری راحت و سریع:فایل پاورپوینت کامل صحیح البخاری و سائر الصحاح السته دراسه مقارنه بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، فقط فایل را باز کنید و ارائه دهید.
• کیفیت بالا برای نمایش: همه‌ی اسلایدها با رزولوشن مناسب و ساختاری منظم آماده ارائه هستند.

ساخته‌شده با دقت و استانداردهای بالا:

فایل پاورپوینت کامل صحیح البخاری و سائر الصحاح السته دراسه مقارنه با رعایت جزئیات طراحی شده تا در هر محیطی بدون مشکل نمایش داده شود. هیچ‌گونه بهم‌ریختگی یا ایرادی در اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل صحیح البخاری و سائر الصحاح السته دراسه مقارنه وجود ندارد.

تذکر:

در صورت مشاهده‌ی تفاوت در کیفیت، احتمال استفاده از نسخه‌های غیراصلی وجود دارد. نسخه معتبر فایل پاورپوینت کامل صحیح البخاری و سائر الصحاح السته دراسه مقارنه با دقت توسط تیم طراحی آماده شده است.

همین حالا دانلود کن و با فایل پاورپوینت کامل صحیح البخاری و سائر الصحاح السته دراسه مقارنه مخاطب‌هات رو تحت تاثیر قرار بده!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل صحیح البخاری و سائر الصحاح السته دراسه مقارنه :

هذه الدراسه نموذج لاهتمام علماء الشیعه بالمجامیع الحدیثیه عند أهل السنه. و هذا الاهتمام ینطلق من اهتمامهم بفهم السنّه التی تشکل مع القرآن الکریم أساس المنهج الاسلامی للحیاه الفردیه و الاجتماعیه. و الاستاذ الباحث یقارن فی هذا المقال بین صحیح البخاری و سائر الصحاح الستّه و یخرج نتائج مفیده للباحثین فی حقل السنهالنبویه الشریفه.
اشتهرت بین الکتب و مجامیع الحدیث النبوی الشریف، قدیما و حدیثا، ستهمن الکتب باسم«الصحاح السته»اتفق علماء الجمهور من أهل السنه علی صحتها و الاستناد إلیها حسب مراتبها.
فی هذا البحث المتواضع بعنوان«دراسه مقارنه بین صحیح البخاری ۱ بحث مقدّم إلی مؤتمر الإمام البخاری المنعقد بسمرقند بمناسبه مرور ألف و مائتین و خمس و عشرین عاما علی ولادته .
32

و سائر الصحاح السته»أقارن بینها من حیث المؤلفین، و ما بینهم من العلاقهو الصله، و من حیث مرتبتها من الصحه و الاعتبار، و کذلک عدد رواتهاالمشترکین بینها و المختص ببعضها، و الطریق إلیها إلی غیر ذلک من المناسبات.
و الهدف من ذلک، الترکیز علی موضع صحیح البخاری بین تلک الکتب و فضله علیها. و سأکتفی فی بحثی هذا بما ذکره کبار أهل السنه و الخبراء منهم و لا أتجاوزهم إلی أقوال الآخرین مناقشه و نقدا.
أولا المؤلفون
أولهم: الإمام الحافظ أبو عبد اللّه، محمد بن إسماعیل بن إبراهیم بن المغیرهبن بردزبه، الجعفی بالولاء. ولد ببخاری عام ۱۹۴ ه و توفی ب«خرتنک»قرب«سمرقند»عام ۲۵۶ ه و له من العمر ۶۲ سنه و هو من أسره من الایرانیین، و أول من أسلم من آبائه هو جد والده«المغیره»أسلم علی ید سلیمان أو البیان الجعفی والی بخاری یومئذ«فنسب»إلیه بالولاءو جعفی بیاء النسبه أبو قبیله من الیمنو کان والده إسماعیل من أهل العلم.
و قد بدأ البخاری دراسه الحدیث فی سن مبکره و لم یتجاوز الحادیه عشره، و لما بلغ السادسه عشره حج و حضر عند أشهر شیوخ الحدیث فی الحرمین الشریفین، ثم رحل الی مصر و غیرها من البلدان، فصرف سته عشر عاما فی طلب الحدیث بین ربوع آسیا، ثم عاد إلی مسقط رأسه ، و اشتغل بالتألیف ۱ دائره المعارف الاسلامیه، ج ۳/ .۴۱۹
۲ جامع الأصول ۱۰/ .۱۸۵
۳ دائره المعارف الاسلامیه. ۳/ .۴۱۹
33

و نشر الحدیث، و أهم أعماله العلمیه التی اشتهر بها جامعه الصحیح. و کان یقال للبخاری : «أمیر المؤمنین فی الحدیث»ثانیهم: الحافظ الإمام أبو الحسین مسلم بن الحجاج بن مسلم القشیری النیسابوری، من بنی قشیر قبیله من العرب معروفهولد سنه ۲۰۶، و توفی سنه ۲۶۱ و عمره ۵۵ عاما کلاهما فی نیسابور رحل إلی العراق و الحجاز و الشام و مصر و أخذ الحدیث عن الشیوخ، و قدم بغداد غیر مره، و حدّث بها، و روی عنه خلق کثیرو ألف صحیحه، و رجع الی نیسابور و توفی هناک، و فیها التقی بالبخاری لما هاجر من بخاری إلیهاو لازمه.
ثالثهم: الحافظ الإمام أبو داود سلیمان بن الأشعث، بن إسحاق، بن بشیر، بن شداد، بن عمرو بن عمران الأزدی السجستانی . و الأزدی یشعر بأنه من«الأزد»قبیله من العرب، و السجستانی مشعر بأنه من أهالی سجستان منطقهفی جنوب خراسان و شمال السند.
ولد سنه ۲۰۲، نزل البصره و توفی بها سنه ۲۷۵ و عمره ثلاث و سبعون سنه.
و کان أبو داود یشبه بأحمد بن حنبل فی هدیه و دلّه و سمعتهرحل فی طلب ۱ مقدمه أحمد شاکر علی صحیح الترمذی ۱/ .۸۷
۲ جامع الاصول ۱۰/ .۱۸۷
۳ مقدمه صحیح مسلم بشرح النووی/ب.
۴ جامع الأصول ۱/ .۱۸۸
۵ نفس المصدر.
۶ جامع الأصول ۱۰/۱۸۹ و فی بعض نسبه خلاف لاحظ مقدمه سنن ابی داود طالحلبی و أولاده بالقاهره.
۷ مقدمه السنن نقلا عن الحافظ الذهبی تذکره الحفاظ.
34

الحدیث، و التقی بجماعه من الشیوخ، و سمع بخراسان، و العراق و الجزیره، و الشام، و الحجاز، و مصر، و روی عنه کثیرون منهم الترمذی و النسائیو قدم بغداد، و روی بها کتابه المصنف فی السنن، و نقلها أهلها عنه و قد صنفه قدیما، و عرضه علی أحمد بن حنبل فاستجابه و أحسنه رابعهم: الإمام الحافظ، أبو عیسی محمد، بن عیسی، بن سوره، بن موسی، بن الضحاک السلمی الترمذی. ولد ب«بوغ»من ضواحی ترمذ، عام ۲۰۹و توفی ب«ترمذ»سنه ۲۷۹، و له من العمر سبعون سنه، و لقبه (السّلمی) مشعر بأنه من بنی سلیم أو سلّم قبیله عربیه
. و قال الترمذی: کان جدی مروزیا، انتقل من«مرو»أیام اللیث بن سیّار، و ترمذ وزان«إثمد»بکسر التاء و المیم هو المعروف المشهور علی الألسنهو قیل غیر ذلک.
أخذ الحدیث عن جماعه من أئمه الحدیث، و لقی الصدر الأول من المشایخ، منهم محمد بن إسماعیل البخاری و أخذ عن خلق کثیر لا یحصون کثره. و أخذعنه أیضا خلق کثیر، منهم محمد بن أحمد، بن محبوب المحبوبی المروزی و من طریقه روینا کتابه. و توفی المحبوبی عام ۳۴۶قال الترمذی: صنّفت هذا الکتاب فعرضته علی علماء الحجاز فرضوا به، و عرضته علی علماء العراق فرضوا به، و عرضته علی علماء خراسان فرضوا۱ مقدمه السنن: ح.
۲ جامع الاصول ۱/ .۱۸۹
۳ جامع الاصول ۱/۱۹۳، و غیره.
۴ جامع الاصول ۱/ .۱۹۴
۵ مقدمه جامع الترمذی لأحمد شاکر/ .۷۸
۶ جامع الاصول ۱/ .۱۹۳
۷ مقدمه الترمذی ۱/ .۸۳
35

به، و من کان فی بیته هذا الکتاب فکأنما فی بیته نبی یتکلم. و کان بینه و بین البخاری علاقه خاصه سنذکرها.
خامسهم: الإمام الحافظ أبو عبد الله، محمد بن یزید، بن ماجه، الربعی بالولاء، القزوینی، مولی ربیعه. ولد سنه ۲۰۶، و توفی سنه ۲۷۳ کلاهمابقزوین علی ما یشعر به هذا الانتساب ارتحل إلی العراق، و البصره، و الکوفه، و بغداد، و مکه و الشام، و مصر، و الری فکتب الحدیث. و ماجه و ماجه، بالهاءو التاء کلاهما الصوابو قد أتعب محمد فؤاد عبد الباقی نفسه فی ضبط«ماجه»بتتبع النسخ، و قال: لم یکن تضارب الأقوال فی تحقیق هذا اللفظ بأقلّ من تضاربهم فی قیمه السنن و منزلتها من الکتب الخمسه ، کما ذکر عن الرافعی الخلاف فی أن«ماجه» و هو اسم فارسی لقب له، أو هو اسم جده، و الأول أثبتو قد عرض إبن ماجه هذه السنن علی أبی زرعه فنظر فیه و قال: أظن إن وقع هذا فی أیدی الناس تعطلت هذه الجوامع أو أکثرهاسادسهم: الإمام الحافظ أبو عبد الرحمن، أحمد بن شعیب، بن علی، بن بحر، بن سنان النسائی . ولد سنه ۲۲۵ لعله بنسا و مات بمکه سنه ۳۰۳، و دفن بها. و هو أحد الأئمه الحفاظ العلماء، لقی المشایخ الکبار، و أخذ الحدیث عنهم، و منهم أبو داود، سلیمان بن أشعث السجستانی و أخذ عنه الحدیث خلق کثیر، منهم أبو۱ جامع الاصول ۱/ .۱۹۴
۲ خاتمه سنن ابن ماجه ط دار الفکر: لمحمد فؤاد الباقی: .۱۵۲۲
۳ خاتمه السنن/ .۱۵۲۰
۴ خاتمه السنن/ .۱۵۲۴
۵ خاتمه السنن .۱۵۳۳
36

بکر احمد بن إسحاق السنی الحافظ، و من طریقه روینا کتابه السننو قال الحاکم النیسابوری: أما کلام أبی عبد الرحمن علی فقه الحدیث فأکثرمن أن یذکر، و من نظر فی کتابه السنن تحیّر فی حسن کلامه
ثانیا العلاقات بینهم
لم نطّلع علی اتصال بعضهم ببعض أیام أخذ الحدیث، أما بعدها فقد وقع اللقاء بین البخاری و مسلم، فان البخاری لما أنکر الناس علیه قوله: «إن لفظی بالقرآن مخلوق»ببخاری غادرها إلی نیسابور عام ۲۵۰ ه أی قبل موته بست سنین و استقبله الناس و العلماء بنیسابور بما لم یسبق له نظیر من الإجلال و التکریم، و مکث بها خمس سنین، فاتصل به مسلم و أخذ عنه و استفاد منه و لازمه إلی آخر بقائه بنیسابور، حتی أن مسلما قطع اتصاله بشیخه محمد بن یحیی الذهلی لما خالف و نازع البخاری فی قوله«إن لفظی بالقرآن مخلوق»و قدفاه به البخاری فی نیسابور أیضا. و قام الناس و العلماء ضده فترک علی أثره هذه البلده راجعا إلی بلده بخاریقال الخطیب البغدادی: إنما قفا مسلم طریق البخاری، و نظر فی علمه و حذاحذوه. و قال إبن الأثیر: «لمّا ورد البخاری بنیسابور فی آخر مرّه لازمه مسلم، و أدام الاختلاف إلیه، و قال الدار قطنی: لو لا البخاری لما ذهب مسلم و لا جاء و قال صاحب التاج: و کان مسلم إذا دخل علیه قبّل یده و قال له: یا طیب ۱ جامع الاصول ۱/ .۱۹۵
۲ جامع الاصول ۱/ .۱۹۵
۳ جامع الاصول ۱/ .۱۸۸
۴ جامع الاصول ۱/ .۱۸۸
۵ نفس المرجع.
37

الحدیث. هذا ما کان بین البخاری و مسلم.
و أما اتصال الترمذی بالبخاری فقد أخذ عن البخاری کثیرا و نظر هو فی کتاب الترمذی و صحّحه، و الترمذی ینقل آراء البخاری کثیرا فی أثناء کتابه و یعتمد علیها مثل قوله فی باب«تخلیل اللحیه فی الوضوء»: و قال محمد بن إسماعیل: أصح شی ء فی هذا الباب، حدیث عامر بن شقیق عن أبی وائل عن عثمانو قال فی«باب السواک»: و أما محمد بن إسماعیل فزعم أن حدیث أبی سلمه عن زید بن خالد أصحو مع ذلک کله لم نقف علی روایه الترمذی الحدیث عن البخاری فی صحیحه، و إنما یروی قوله فی تصحیح الأحادیث فحسب.
و جاء فی التّاج: و کان الترمذی یسأله عن أحادیث مره بعد أخری. و الذی یلفت النظر ما نقله الحاکم النیسابوری عن أحد شیوخه قال: مات محمد بن إسماعیل البخاری و لم یخلف بخراسان مثل أبی عیسی فی العلم و الحفظو الورع و الزهد . و قال أحمد شاکر: و الترمذی تلمیذ البخاری و خریجه، و عنه أخذ علم الحدیث و تفقّه فیه، و مرن بین یدیه، و استفاد منه، و ناظره فوافقه و خالفه. و أهمّ من ذلک کله ما نقل عن الترمذی: أن محمد بن إسماعیل قال لی: ماانتفعت بک أکثر مما انتفعت بیو قد شهد له البخاری شهاده قیمه، فسمع منه حدیثا واحدا کعاده کبار۱ التاج ۱/۱۵، الهامش .
۲ صحیح الترمذی ۱/ .۴۵
۳ صحیح الترمذی ۱/ .۳۴
۴ ۱/۱۵ فی الهامش.
۵ مقدمه الصحیح/ .۸۶
۶ مقدمه الصحیح/ .۸۲
۷ مقدمه الصحیح/ .۸۷
38

الشیوخ فی سماعهم ممن هو أصغر منهم . و قد ولد البخاری قبل مسلم باثنتی عشره سنه و مات قبله بخمس سنین. و ولد الترمذی بعد البخاری بخمس عشره سنه، و مات بعده بنفس هذه المده. و ولد بعد مسلم بثلاث سنین، و توفی بعده بعشر سنین.
و هؤلاء الثلاثه کانوا من أهالی خراسان، فولدوا و عاشوا و ماتوا فیها: مسلم بنیسابور و البخاری و الترمذی کلاهما بماوراء النهر و کانت یوم ذاک تعدجزء من خراسان و قد ارتحلوا فی طلب الحدیث، و عادوا إلی مواطنهم، کماأنهم اشترکوا فی أخذ الحدیث عن ابن حنبل و عن جمله من الشیوخ سنذکرهم.
أما أبو داود فلم نقف علی اتصاله بالبخاری و مسلم أو روایته عنهما، و إنماشارکهما فی کثیر من الشیوخ منهم أحمد بن حنبل. کما أن الترمذی و مسلما، و النسائی کانوا من جمله أشهر من روی عن البخاری. و روی عن مسلم کثیرون منهم الترمذی و أبو حاتم الرازی. . . و آخر من روی عنه الصحیح منصور بن محمد البزّدوی . و روی مسلم عن أحمد بغیر واسطه بینهما، و روی البخاری عن أحمد بن الحسن الترمذی عن أحمد حدیثا واحدا فی آخر المغازی فی مسند بریده. و قال فی کتاب الصدقات و قد ذکر حدیثا : و زادنی أحمد بن حنبل عن محمد بن عبد اللّه الأنصاری. و قال فی کتاب النکاح. قال لنا أحمد بن حنبل رحمه اللّه، و لم یقل: حدثنا أو أخبرنا. . . ۱ مقدمه الصحیح/ .۸۳
۲ مقدمه السنن ط مصطفی الحلبی: و.
۳ علوم الحدیث للدکتور صبحی الصالح/ .۳۹۷
۴ علوم الحدیث/ .۳۹۸
۵ الجمع بین الصحیحین ط دار الکتب العلمیه/ .۵
39

و من وجوه العلاقه بین أصحاب الصحاح استنادهم إلی الإمام مالک فإن مشایخ أصحابها و من عاصرهم کالإمام أحمد فی مسنده، أغلبهم تلامذه مالک الذین رووا عنه الموطّأ بروایات عدیده، قل أن تخلو واحده منها عن زیاده متفردبها، و لم یترکوا شیئا من أحادیث الموطا، بل أخرجوها فی مصنفاتهم، و وصلواکثیرا من مرسلاته و منقطعاته و موقوفاته و فی هذا الصدد قال بعض الفضلاء: اختار أحمد بن حنبل فی مسنده روایهعبد الرحمن بن مهدی، و البخاری روایه عبد اللّه بن یوسف التنیسی، و مسلم روایه یحیی بن یحیی التمیمی النیسابوری، و أبو داود روایه القعنبی، و النسائی روایه قتیبه بن سعید قالوا: و هذا أغلبی قال الشنقیطی: و من هذا یعلم بالضروره أن أصحاب کتب الحدیث المعتبره کلهم عاله علی مالک و أصحابه، و هو شیخ الجمیع. . .
و نقول: بهؤلاء الرواه عن مالک استغنی أصحاب الصحاح عن الروایه عن مالک بطریق أحمد لأنها تتطلب الوساطه بینهم و بین مالک بشخصین: هما أحمدو عبد الرحمن بن مهدی، مع أن الروایه عن مالک عن طریق هؤلاء تکون بواسطهواحده.
و یروی أبو داود فی سننه کثیرا عن الإمام أحمد الحدیث، و أشیاء أخری: قال فی«باب ما یجزی من الماء فی الوضوء»: سمعت أحمد بن حنبل یقول: الصاع خمسه أرطال، و هو صاع ابن أبی ذئب، و هو صاع النبی صلّی اللّه علیه و آله و سلّم. و قال فی«باب مقدار الماء الذی یجزی فی الغسل»: سمعت أحمد بن حنبل یقول: الفرق سته۱ مقدمه الموطأ ط کتاب الشعب، القاهره/ .۹
۲ نفس المرجع/ .۸
۳ سنن ابی داود. ۱/ .۲۲
40

عشر رطلا. . . ثم ذکر مقدار الصاع و الرطل نقلا عن أحمد.
و أما أبو داود فلم یکن من خراسان، و لا نعلم أین ولد و لعله ولد بسجستان لکنه نزل البصره و عاش و مات فیها. و قد ولد بعد البخاری بثمانی سنین، و مات بعده بتسع عشره سنه، و ولد قبل مسلم بسنتین، و مات بعده بأربع عشره سنه، و ولد قبل الترمذی بسبع سنین، و مات قبله بأربع سنین.
و أما ابن ماجه فلا نعرف شیئا من اتصاله بالآخرین، سوی مشارکته معهم فی عدد من الشیوخ . و قد ولد فی نفس السنه التی ولد فیها الترمذی أی عام ۲۰۹، و توفی قبله بست سنین، و ولد بعد البخاری بخمس عشره سنه، و مات بعده بسبع عشره سنه، و ولد بعد مسلم بخمس سنین، و مات بعده باثنتی عشرهسنه، و ولد بعد أبی داود بسبع سنین، و مات قبله بسنتین.
و أما النسائی فقد تقدّم أنه أخذ الحدیث عن البخاری و أبی داود، و لا نعلم أخذه عن الآخرین من أصحاب الصحاح، و قد ولد بعد البخاری باحدی و عشرین سنه، و مات بعده بسبع و أربعین سنه، و ولد بعد مسلم بإحدی عشره سنه، و مات بعده باثنتین و أربعین سنه، و ولد بعد الترمذی بست سنین، و مات بعده بأربع و عشرین سنه، و ولد بعد أبی داود بثلاث عشره سنه، و مات بعده بثمان و عشرین سنه.
ثم إن ما ثبت لدینا من قومیه هؤلاء السته أن اثنین منهم إیرانیان: البخاری من ماوراء النهر، جعفی ولاء، و ابن ماجه من قزوین، ربعی ولاء، و ثلاثه منهم عرب فی الأرومه و إیرانیون فی المولد: مسلم قشیری نیسابوری، و أبو داود۱ سنن ابی داود ۱/ .۵۵
41

أزدی سجستانی، و الترمذی سلمی من ترمذ، و لا نعرف عن النسائی سوی أنه منسوب إلی«نسا» بفتح النون و هی مدینه بخراسان بینها و بین سرخس یومان . فینبغی للایرانیین فی ماوراء النهر عامه و لأهل خراسان خاصهالمباهات بهم لأنهم جمیعا نشأوا فی هذه المنطقه و خمسه منهم سوی ابن ماجه من خراسان القدیمه بما فیها ماوراء النهر .
و کل هؤلاء من موالید و متوفی المائه الثالثه، إلا البخاری فمن موالید آخرالمائه الثانیه، و إلا النسائی فمن وفیات أول المائه الرابعه.
و الذی یلفت النظر أن المائه الثالثه کانت أخصب القرون للحدیث النبوی الشریف و لا سیما فی فارس و ماوراء النهر.
و یطیب لی أن أحکی لکم کلاما بشأن خمسه من هؤلاء أی سوی ابن ماجه عن الشیخ منصور علی ناصف صاحب کتاب«التّاج الجامع للسنن»الذی جمع فیه أحادیث خمسه من الصحاح، قال فی مقدمه کتابه: النسائی بلده الأصلی نسا، و مسلم من نیسابور، و کلاهما بإقلیم خراسان، و البخاری من بخاری، و الترمذی من ترمذ، و کلاهما بإقلیم ماوراء النهر، و أبو داود من سجستان بإقلیم السند. و هذه أقالیم أعجمیه فارسیه، شرق الخلیج الفارسی، الا أن السند بإزاء مدینه«نصار»!و خراسان و ماوراء النهر ماثلان إلی الشمال، کما فی خریطه الممالک الإسلامیه للمرحوم أمین بک واصف. فلیس فیهم عربی، و لا من جزیره العرب إلا مسلما فإنه قشیری من أحد قبائل العرب. و لکن اللّه ألان لهم علم الحدیث، کما ألان الحدید لداود علیه السّلام . و هؤلاء الأئمه کانوا یتعبّدون ۱ معجم البلدان ط بیروت ۱۳۷۶ ۵/ .۱۸۲
42

علی مذهب الشافعی رضی اللّه عنه، إلا البخاری فلم یعلم مذهبه.
و قد اشترکوا فی أخذ العلم عن شیوخ معلومه، فإنهم کانوا فی عصر واحد، و هو القرن الثالث الذی ظهرت فیه شمس الحدیث و بسطت أنوارها علی الأرض بمن فیها، و لکن مسلما و الترمذی کانا کثیری الاجتماع بالبخاری رضی اللّه عنهم انتهی.
و نحن لا نوافقه فی قوله: «لیس فیهم عربی سوی مسلم»فقد استظهرنا من سیاق التراجم أن الترمذی سلمی و أبا داود أزدی فأصلهما عربی.
ثالثا عدد شیوخهم المشترکین بینهم
و یکفینا فی هذا المجال الأستاذ أحمد شاکر فی مقدمته القیّمه لصحیح الترمذی إذ قال: و قد روی هؤلاء الأئمه السته عن شیوخ کثیرین، فتفرد بعضهم بالروایه عن بعض الشیوخ، و اشترک بعضهم مع غیره عن آخرین، و اشترکواجمیعا فی الروایه عن تسعه شیوخ فقط و هم: محمد بن بشار بندار: ولد سنه ۱۶۷ و مات سنه .۲۵۲
محمد بن المثنّی: ولد سنه ۱۶۷ و مات سنه .۲۵۲
زیاد بن یحیی الحسّانی: مات سنه .۲۵۴
عباس بن عبد العظیم العنبری: مات سنه .۲۴۶
أبو سعید الأشجّ عبد اللّه بن سعید الکندی: مات سنه .۲۵۷
أبو حفص عمر بن علی الفلاس: ولد بعد سنه ۱۶۰ و مات سنه .۲۴۹
یعقوب بن إبراهیم الدورقی: ولد سنه ۱۶۶ و مات سنه .۲۵۲
محمد بن معمر القیسی البحرانی: مات سنه .۲۵۶
43

نصر بن علی الجهضمی: مات سنه .۲۵۰
و قال: و قد أدرک أبو عیسی الترمذی شیوخا أقدم من هؤلاء و سمع منهم و روی عنهم فی کتابه هذا: أی فی صحیحه و سمّاهم: ثم قال و کثیر منهم من شیوخ البخاری
رابعا عدد الصحاح فی البخاری
عدد أحادیث صحیح البخاری غیر المکرر أربعه آلاف حدیث کما قال الإمام النووی، و قال الحافظ ابن حجر عدد ما فیه بدون المکرر و الموقوف و المعلّق ألفان و سبعمائه و إثنان و ستون فقطهذا رأیهما، و العجیب بعد ذلک الاختلاف البین فی عدد أحادیثه عند الآخرین، فعن ابن الصلاح أنها مع المکررات (۷۲۷۵) سبعه آلاف و مائتان و خمسهو سبعون حدیثا و تبعه النووی و ابن تیمیه، و قال ابن خلدون فی المقدمه أنها۹۲۰۰ تسعه آلاف و مائتان. و قد خطأوه و ظنوا أنه تبع النووی إلا أنه ذکر تسعهآلاف مکان سبعه آلاف خطأ.
و قد قال ابن حجر بعد أن عدّد الأبواب أنها مع حذف المکررات ۳۶۰۲ کماحکینا عن النووی و یضاف الیها ۱۵۹ حدیثا معلقا مرفوعا، و ۱۳۴۱ حدیثامعلقات. ثم قال: جمیع أحادیثه مع المکررات تبلغ ۹۰۴۲ تسعه آلاف و اثنین و أربعین حدیثا فی ۳۴۵۰ بابا نقلت عن ۲۸۹ شیخا اختص منهم البخاری عن مسلم ب ۱۳۴ شیخا، و یعلم من هذا أن کلام ابن خلدون لم یکن خطأ . ۱ مقدمه صحیح الترمذی: ۸۱ و .۸۲
۲ شرح النووی علی صحیح مسلم ۱/ .۱۵
۳ علم الحدیث للاستاذ کاظم شانه چی: ۴۷ ملخصا.
44

قال البخاری: خرجت کتابی هذا من زهاء ستمائه ألف حدیث. و قال مسلم: صنّفت کتابی هذا من ثلاثمائه ألف حدیث مسموعه. . و عدد ما فیه أربعه آلاف حدیث. و هذه من دون المکرّرات و أما معها فعددها ۷۲۷۵ سبعه آلاف و مائتان و خمسه و سبعون حدیثا و التکرار فیه أقل من البخاری. و عدد أحادیث کتاب الترمذی فوق خمسه آلاف حدیث. و أما أبو داود فقال: کتبت عن رسول صلّی اللّه علیه و آله و سلّم خمسمائه ألف حدیث، فانتخبت منها أربعه آلاف و ثمانمائه ضمنتها هذا الکتاب، ذکرت فیه الصحیح و ما یشبهه و یقاربه. .
و أما سنن ابن ماجه فرقم أحادیث المسلسله بلغ ۴۳۴۱ حدیثا فی الطبعه التی قام محمد فؤاد عبد الباقی بتصحیحها و ترقیمها. و قال هذا الأستاذ فی خاتمهالسنن: من هذه الأحادیث ۳۰۰۲ ثلاثه آلاف و حدیثین