خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل رفتارشناسی جنسی در اندیشه دینی

دانلود و استفاده از فایل پاورپوینت کامل رفتارشناسی جنسی در اندیشه دینی – تجربه‌ای بی‌نظیر در ارائه!

پاورپوینتی شیک و استاندارد:

فایل فایل پاورپوینت کامل رفتارشناسی جنسی در اندیشه دینی شامل 120 اسلاید طراحی‌شده با دقت بالا است که کاملاً آماده برای ارائه یا چاپ در PowerPoint می‌باشد.

چرا فایل فایل پاورپوینت کامل رفتارشناسی جنسی در اندیشه دینی گزینه‌ای عالی است؟

• گرافیک حرفه‌ای و جذاب: اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل رفتارشناسی جنسی در اندیشه دینی با طراحی مدرن و چشم‌نواز، پیام شما را به بهترین شکل منتقل می‌کنند.
• کاربری آسان: ساختار این پاورپوینت به‌گونه‌ای است که استفاده از آن بدون نیاز به تغییرات پیچیده ممکن باشد.
• آماده استفاده: تمامی اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل رفتارشناسی جنسی در اندیشه دینی از قبل تنظیم‌شده و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.

تضمین کیفیت و دقت بالا:

این مجموعه بر اساس بالاترین استانداردهای طراحی ساخته شده است و کاملاً منسجم و بدون اشکال، مناسب برای ارائه‌های حرفه‌ای می‌باشد.

نکته قابل توجه:

برخی نسخه‌های غیررسمی ممکن است تغییراتی داشته باشند. این نسخه اصلی فایل پاورپوینت کامل رفتارشناسی جنسی در اندیشه دینی با دقت و کیفیت بالا طراحی شده است.

همین حالا فایل فایل پاورپوینت کامل رفتارشناسی جنسی در اندیشه دینی را دریافت کنید و یک ارائه بی‌نظیر داشته باشید!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل رفتارشناسی جنسی در اندیشه دینی :

چکیده:

بررسی رفتار جنسی، به عنوان یکی از رفتارهای اساسی در زندگی انسان، به ویژه پس از ازدواج، از اهمیت بسیاری برخوردار است. اهمیت این موضوع به این جهت است که هویت جنسی انسان حدود سنین ۳-۲ سالگی شکل گرفته و به منظور بقای نوع بشر و ایجاد آرامش در زندگی تا مرگ تداوم می یابد. از آن جا که رفتار جنسی تا حدود زیادی اکتسابی و مبتنی بر یادگیری است، نیاز به آموزش و تربیت ویژه دارد. به این منظور، نوشتار حاضر در راستای شناخت رفتار جنسی مطلوب با الگوبرداری از اندیشه های اسلامی، به تبیین ضرورت تربیت جنسی و تعیین حدود و کیفیت آن می پردازد. در تألیف پیش رو، پس از معناشناسی رفتار جنسی، آموزش و تربیت جنسی پیش از ازدواج مطرح می شود و به منظور ارایه ی راهکارهای عملی جهت جلوگیری از بروز اختلالات و انحرافات جنسی، همراه با ذکر مصادیق، آموزش های مربوط به دوره ی بلوغ مورد تأکید قرار می گیرد و سرانجام در بحث رفتار جنسی در روابط زناشویی، به عوامل ایجاد روابط جنسی مطلوب، آداب آمیزش جنسی و آثار رفتار جنسی مطلوب در روابط زناشویی پرداخته می شود.

واژگان کلیدی:

غریزه جنسی، آموزش جنسی، روابط زناشویی، رفتار جنسی، بلوغ جنسی، انحرافات جنسی.

غریزه ی جنسی به عنوان یکی از مهم ترین غرایز بشر، عامل بقای نسل آدمی است. تاریخ بشر گویای آن است که انسان در جهت تولید مثل به آمیزش جنسی نیازمند بوده و به جنس مخالف تمایل دارد. غریزه جنسی در دوران بلوغ و نوجوانی با گرایش به جنس مخالف، بروز می کند و به معنای میل فطری، روانی و بالاخره فیزیکی است که به جهت خاصی فرد را به حرکت درمی آورد و به «رفتار جنسی» می انجامد.

بر اساس فرهنگ ها و دیدگاه های مختلف، مفهوم غریزه ی جنسی، متفاوت ارزیابی شده است. در قرن های گذشته، بشر اطلاعات خود را درباره رفتار جنسی از دین و ادبیات به دست آورده و بر اساس چنین آگاهی هایی از تمایلات جنسی خود بهره مند شده است. یونانیان باستان در افسانه های خود چنین ابراز داشته اند که انسان ها دارای خلقت دوگانه هستند؛ بعضی از انسان ها مؤنث دوگانه و برخی مذکر دوگانه اند؛ بنابراین علاقه به جنس مخالف ظاهراً ناشی از شکاف نیمی مذکر و نیمی مؤنث و تمایل به هم جنس ناشی از شکاف (مذکر مؤنث) دوگانه است (Hyde, 1986: 4).

نگرش دین یهود به مقوله فوق، بیشتر به منظور تولید مثل و داشتن وارث و جانشین بوده است. این دین، پسران را در سن ۱۳ تا ۱۸ سالگی و دختران را در سن ۱۲ سالگی به ازدواج توصیه می کند(Lindzy & Thompson, 1988: 421). در دین یهود، از یک سو، اعمال جنسی زن، گناه آلود و ناپاک معرفی شده و از سوی دیگر توصیه شده است که در پرتو ازدواج، ارضای تمایلات جنسی به درون خانواده منتقل شود و زن در خانواده مورد حمایت قرار گیرد. بر اساس چنین اعتقادی، دیدگاه یهود، نگرشی دوگانه و متضاد را در این زمینه ارائه می دهد.

در مسیحیت نیز، نسبت به زن نگرش یکسانی وجود ندارد؛ با وجود اینکه زنان را به رهبانیت دعوت می کند، آنان را به واسطه ی امکان برقراری روابط جنسی با مردان، دلفریب دانسته و در این صورت، سرکوب شهوت جنسی را به مردان سفارش نموده و خواسته است تا در این جهت به کلیسا روی آورند (همان).

با ظهور اسلام، دیدگاه گذشته نسبت به زنان و به طور کلی نسبت به غریزه جنسی، متحول شد؛ چنان که اسلام ارضای تمایل جنسی را در نظام خانواده و در پرتو ازدواج امری پسندیده به حساب آورد و بر آن تأکید ورزید و به انسان ها اجازه داد که تمایل جنسی خود را از طریق آمیزش با همسر خویش ارضا کنند. اسلام علاوه بر ازدواج دائم، امکان ازدواج موقت را تحت شرایطی خاص به منظور ارضای غریزه ی جنسی فراهم ساخته است. از این جهت است که در دین اسلام، ازدواج تنها راه ابراز و ارضای تمایل جنسی به شمار می آید و به هیچ وجه سرکوب غریزه ی جنسی جایز دانسته نشده است؛ بلکه هرگاه امکان ازدواج فراهم نباشد، به «استعفاف» امر می شود. قرآن کریم در سوره نور آیه ۳۳ می فرماید: «ولیستعفف الّذین لایجدون نکاحاً حتّی یغنیهم الله من فضله»، «و آنان که امکان ازدواج ندارند، باید عفت نفس پیشه کنند تا خدا آن ها را به لطف خود بی نیاز گرداند.» عفت نفس به معنی کنترل غریزه جنسی است. در این معنا، کسانی که از لحاظ مالی یا آمادگی روحی، امکان ازدواج ندارند، با شیوه های خاصی به کنترل غریزه ی جنسی توصیه شده اند که شرح آن در مباحث آتی خواهد آمد.

معناشناسی «رفتار جنسی»

علوم مختلف زیست شناسی، روان شناسی و مردم شناسی، رفتار جنسی را متفاوت معنا کرده اند. زیست شناسان رفتار جنسی را چنین تعریف می کنند: «به هر نوع رفتاری که احتمال ترکیب اسپرم و تخمک را افزایش دهد، رفتار جنسی گفته می شود.» (Hyde, 1986: 3) در این تعریف بر وظیفه ی تولید مثل تأکید شده است. تعریفی که زیست شناسان درباره ی رفتار جنسی مطرح کردند، با کشف اسپرم به وسیله ی «آنتون فن لیوون هوک»[۱] و همکارش «جان هام»[۲] آغاز شد؛ تا این که در سال ۱۸۷۵ برای اولین بار لقاح باروری بیضه به وسیله ی «اوسکار هرت وینگ»[۳] با استفاده از اسپرم در خارپوست دریایی صورت گرفت. اگر چه سلول تخم ماده در انسان به طور مستقیم تا قبل از قرن ۱۹ مشاهده نشده بود، لیکن زیست شناسان ترجیح دادند که رفتار جنسی را بر اساس لقاح و تولید مثل تعریف کنند.

روان شناسان نیز رفتار جنسی را چنین تعریف کرده اند: «رفتاری که برانگیختگی جنسی ایجاد نموده و احتمال رسیدن به اوج لذت جنسی را افزایش می دهد.» (همان)

بررسی مردم شناسان و روان شناسان اجتماعی نشان می دهد که در فرهنگ های مختلف روش های ارضای میل جنسی و به عبارت دیگر رفتارهای جنسی، به صورت های مختلفی تحقق می پذیرد.

با رشد و پیشرفت علوم رفتاری، مطالعه رفتار جنسی بشر ضروری به نظر می رسد. گزارش های کینزی[۴] (۱۹۵۳) درمورد رفتار جنسی مردان و زنان، از جمله پژوهش های مهمی است که در این زمینه صورت گرفته است. وی در یک مطالعه ی تاریخی با ۵۳۰۰ مرد و ۵۹۰۰ زن مصاحبه کرد. نتیجه این مصاحبه ها علاوه بر کسب اطلاعاتی مهم، معیار مقایسه ای را نیز در این زمینه به دست داد. کینزی معتقد بود که بهترین شاخص نگرش یک شخص، رفتار ظاهری اوست (Bancroft, 1983: 108). بر اساس چنین اعتقادی، کینزی درباره ی نگرش ها و واکنش های هیجانی زنان بررسی هایی به عمل آورده و نتایج حاصل را گزارش کرده است.

هانت[۵] نیز نتایج تحقیق خود را درباره ی رفتار جنسی در مردان و زنان در مقایسه با بررسی های کینزی، در خلال سال ۱۹۶۹ در کتابی به نام «رفتار جنسی» نگاشت و در اوایل دهه ی ۱۹۷۰، آن را منتشر کرد. حاصل مقایسه پژوهش های هانت و کینزی بیانگر آن است که در آمریکا، در دهه های اخیر آمیزش جنسی قبل از ازدواج رواج یافته، از تفاوت های نقش جنسی زنان و مردان کاسته شده و تفاوت ارضای تمایل جنسی در طبقه های اجتماعی مختلف از میان رفته است.

هانت در ۲۴ ایالت از ایالات متحده ی امریکا تحقیق کرده است که در آن ۹۸۲ مرد و ۱۰۴۴ زن شرکت داشتند. از این عده،۹۰ درصد سفید پوست،۱۰ درصد سیاه پوست،

۷۱ درصد متأهل، ۲۵ درصد مجرد و ۴ درصد، مدت ها قبل ازدواج کرده بودند (همان: ص۲۷۶). در نتایج حاصل از تحقیق هانت، افزایش آمیزش جنسی قبل از ازدواج در آمریکا، بیانگر آن است که جامعه ی آن زمان امریکا تا حدودی نسبت به گذشته، از آزادی رفتارهای جنسی بیشتری برخوردار بوده است.

مفاهیم بنیادین در رفتارشناسی جنسی

مهمترین مفاهیمی که در بررسی رفتار جنسی قابل بحث و بررسی است، شامل موارد ذیل می شود:

الف جنسیت یا تمایل جنسی[۶]

این مفهوم به دو معنی به کار می رود؛ اولین معنی آن فعالیت شهوانی است که به لذت یا تولید مثل منجر شود و دومین معنای آن مفهوم زیست شناسی جنسی را دربر می گیرد. وجود کروموزم های زنانه، تخمدان ها و مهبل برای تعیین جنسیت زن، اهمیت زیادی دارد؛ اگرچه برخورداری از احساس زنانه برای زن بودن اهمیت بیشتری دارد. همان گونه که وجود کروموزم های مردانه و آلت جنسی مردانه و بیضه ها برای تشخیص جنسیت مرد ضروری است؛ اما وجود این ویژگی ها به طور ضروری احساس مرد بودن را نشان نمی دهند(Lindzy & Thompson, 1988: 417). داشتن ویژگی های روانی مردانه، احساس مردانگی را روشن می سازد و به تمایز احساس مردانه و زنانه منجر می شود.

ب هویت جنسی[۷]

مفهوم فوق، بیان کننده ی آن است که فرد خود را مذکر یا مؤنث بشناسد. هویت جنسی بر اساس زیست شناسی افراد بنا می شود و به تجربه های اجتماعی فرد بستگی دارد و برای این که ثبات و دوام یابد، به گذشت زمان نیاز دارد (همان).

هر کودکی تا سن ۳-۲ سالگی، تقریباً با قاطعیت می تواند بگوید: «من یک پسرم» یا «من یک دخترم.» به عقیده ی رابرت استولر[۸]، هویت جنسی به طور ضمنی به جنبه های روانی مردانگی و زنانگی اشاره دارد و مفهوم جنس، جنبه ی اجتماعی و جنسیت، بُعد زیست شناختی هویت جنسی را نشان می دهد. غالباً بین این دو مفهوم هماهنگی وجود دارد؛ یعنی مردها مردانه و زن ها زنانه رفتار می کنند؛ اما گاهی ممکن است، بین جنس و جنسیت به صورت متضاد یا متعارض نیز رشد کنند (کاپلان، ۱۳۶۸: ص۸۰).

در زمینه ی عوامل تشکیل دهنده ی هویت جنسی، علاوه بر جنبه های زیست شناختی و ژنتیکی، می توان به نگرش های والدین و گرایش های فرهنگی نیز اشاره کرد؛ به عبارت دیگر، آموزش های خانوادگی و اجتماعی علاوه بر جنبه های زیست شناختی و ژنتیکی، هویت جنسی شخص را پی می ریزد.

ج نقش جنسی[۹]

«نقش جنسی» نوعی انتظار فرهنگی است که چگونگی ارتباط مردان و زنان را با یکدیگر تعیین نموده و هم چنین فعالیت افراد را بر اساس ارزش ها و علاقه آن ها مشخص می کند (Lindzy & Thompson, 1988: 418).

نقش جنسی با هویت جنسی ارتباط دارد. عامل عمده در کسب نقش مناسب جنسی، یادگیری های فرد است. گاهی نقش جنسی با هویت جنسی تضاد دارد. ممکن است شخصی با یک فرد هم جنس همانندسازی کند؛ اما با این وجود، لباس، آرایش مو، یا سایر ویژگی های غیر هم جنس را برگزیند. حتی ممکن است شخصی با جنس مخالف خود همانندسازی نموده و به اقتضای موقعیت، ویژگی های رفتاری فرد هم جنس را برگزیند.

نقش جنسی را جان مانی[۱۰] چنین تعریف می کند: به هر آن چه فرد برای شناساندن خود به عنوان یک پسر یا مرد یا یک دختر یا زن انجام می دهد و انتظارات اجتماعی را برآورده می سازد، نقش جنسی گفته می شود. نقش جنسی، به تدریج از طریق تجاربی که شخص در تعامل با محیط به دست می آورد و با این وجود، از طریق دستورها و تلقین های آشکار، شکل می گیرد (کاپلان، ۱۳۶۸: ص۱۴).

آموزش و تربیت جنسی

الف- ضرورت ابتنای رفتار جنسی بر تربیت جنسی

آموزش و تربیت جنسی در مراحل مختلف رشد انسان، به منظور پیشگیری از بروز انحرافات جنسی و اخلاقی ضروری است. در اهمیت تربیت جنسی کافی است گفته شود که پایه و اساس بسیاری از انحرافات بعدی تا پایان دوران جوانی، بر آموزش و پرورش جنسی استوار است. بر اساس دیدگاه های آسیب شناسان جرم و جنایت، بخش زیادی از جرایم که تا سنین بیست و نه سالگی انجام می شود یا جنسی است یا دارای رنگ و هوای جنسی؛ مثل برخی موارد سرقت که جوانان برای تأمین خواسته های جنسی بدان دست می زنند (رک. کی نیا، ۱۳۶۲: مقدمه).

به دلیل اهمیت تربیت جنسی، دستورالعمل های دینی بسیاری در مراقبت از کودکان و نوجوانان، به جهت پیشگیری از لغزش ها و صیانت آنان از خطرات و عوارض ناشی از تمایلات جنسی ارائه شده است که می توان به برخی از آن ها اشاره کرد:

سفارش به تقویت مبانی مذهبی و اخلاقی، آموزش راه و رسم صیانت از خود و دفاع از شرافت انسانی خویش، رعایت ضوابط در معاشرت ها، ایجاد شرایط مناسب در خواب و استراحت، تفکیک بستر فرزندان، مراقبت در دفع و تخلیه ی کودک، مراعات لازم در نحوه ی پوشش، آموزش مقدمات لازم برای ورود به دنیای بلوغ و نوجوانی، آشنایی با تغییرات جسمانی و روانی دوره بلوغ، توجه دادن به خطرها و عوارض آسیب زا، کنترل غیرمستقیم در عرصه ی حالات، مواضع و آمد و شدها، آموزش تکالیف شرعی و سعی در واداشتن به انجام وظیفه ی دینی بر اساس شناخت و باور.

والدین به این نکته باید توجه داشته باشند که فرزندان از ادراک و فهم لازم در زمینه های مختلف متناسب با سن خویش برخوردارند؛ بنابراین لازم است مراقب روابط خود با همسر خویش بوده و چه بسا شوخی ها، کنایات، اشارات و مطایباتی که والدین در حضور فرزندان با یکدیگر دارند، در شکل گیری رفتارهای نامناسب در آن ها مؤثر باشد. کودکان و نوجوانان در زمینه روابط جنسی و مقدمات آن، کنجکاوی زیادی از خود نشان می دهند. آن ها در نحوه ی روابط والدین، کیفیت پوشش آن ها و … دقت کرده و می خواهند از آن آگاه شوند. دختران و پسران در دوره کودکی و حدود ۷-۶ سالگی و نوجوانان در حدود ۱۴-۱۳ سالگی از نقش خود به عنوان مادر و پدر اطلاع دارند؛ اگرچه از چگونگی نقش خود آگاهی ندارند و در برخی موارد نوعی تقلید و همانندسازی از زندگی یک زن و شوهر را نشان می دهند که مبیّن اهمیت آموزش و تربیت جنسی است. لازم است پدران و مادران، فرزندان را در مورد مسایل جنسی به صورت تدریجی از حسن و قبح، منع و جوازها آگاه نمایند.

ب- حدود و ثغور آموزش و تربیت جنسی

تربیت جنسی در دوره کودکی و نوجوانی، آمادگی لازم را برای آموزش های جنسی پیش از ازدواج فراهم می سازد. این نکته حائز اهمیت است که کیفیت آموزش و تربیت جنسی بر حسب مراحل سه گانه (پیش از ازدواج، حین ازدواج و پس از ازدواج) متغیر و متفاوت است.

بر اساس گزارش «الدرمن»[۱۱] رئیس انجمن دفاع از کودکان، از هر بیست نوجوان آمریکایی، ده نفر از لحاظ جنسی فعال هستند و چهار نفر از وسایل ضدبارداری استفاده می کنند؛ دو نفر حامله می شوند و یک نفر متولد می شود. در مطالعه ای که «جان هاپکینز»[۱۲] انجام داد، دریافت که یک نفر از هر ۵ نفر پانزده ساله ها و یک نفر از هر ۳ نفر شانزده ساله ها و ۴۳ درصد از هفده ساله ها، از لحاظ جنسی فعال هستند. «لوئیس هریس پل»[۱۳] دریافت که ۵۷ درصد از هفده ساله ها، ۴۶ درصد از شانزده ساله ها و ۲۹ درصد از پانزده ساله ها، از لحاظ جنسی فعال هستند و هشتاد درصد از دخترانی که وارد دانشگاه می شوند، حداقل یکبار رابطه جنسی داشته اند (Shahid Athar, 1990: 7).

با توجه به پژوهش های فوق، اهمیت تربیت جنسی پیش از ازدواج آشکار می شود؛ اگرچه این تحقیقات در امریکا صورت گرفته است، اما احتمال بروز چنین مسایلی در کشورهای دیگر از جمله ایران نیز وجود دارد؛ بنابراین لازم است ضمن تدارک آموزش های لازم و ضروری برای جوانان و نوجوانان، حفظ حریم ها و تناسب آموزش های مذکور را با سنین افراد در نظر داشت. یک دوره آموزش مسایل جنسی می تواند دربرگیرنده ی موضوعاتی از قبیل عناوین ذیل باشد:

۱- آموزش جنسی پیش از ازدواج

۱-۱- رشد و تحول جنسی

۱-۱-۱- الگوی زمانی مربوط به نوجوانی

۲-۱-۱- تغییرات فیزیکی در نوجوانی

۳-۱-۱- نیاز به زندگی خانوادگی

۲-۱- فیزیولوژی سیستم تولید مثل

۱-۲-۱- اندام ها، قاعدگی، اختلالات جنسی برای دختران

۲-۲-۱- اندام ها، احتلام، انحرافات جنسی برای پسران

۳-۱- مفاهیم مربوط به رشد جنین و تولد

۴-۱- بیماری های آمیزشی انتقالی (سرایت کننده و واگیردار)

۵-۱- جنبه های ذهنی، هیجانی و اجتماعی نوجوانان و جوانان

۶-۱- جنبه های اخلاقی، مذهبی و اجتماعی جوانان و میانسالان

۲- آموزش جنسی حین ازدواج

۳- آموزش جنسی پس از ازدواج

ج- تربیت جنسی پیش از ازدواج

والدین و مربیان آموزشی، هم چنین رسانه های گروهی، عهده دار تربیت و آموزش های ضروری جنسی جوانان و نوجوانان اند. متولیان تربیتی جامعه باید با تمهیدات آموزشی و تربیتی لازم و پاسخ گویی های مناسب، از پیش رسی بلوغ جنسی قبل از بلوغ فکری جوانان جلوگیری کنند. آموزش و تربیت جنسی پیش از ازدواج باید به وسیله مربیانی انجام شود که آموزش و تجربه ی لازم را کسب کرده باشند و در زمان و مکان مناسب و با بیان روشن در حد نیاز مخاطبین مسایل جنسی را تبیین کنند. مربیان، به خصوص والدین به عنوان الگوهای عملی، باید مراقب رفتارهایی که توجه فرزندان را به مسایل جنسی معطوف ساخته و باعث پیش رسی بلوغ جنسی در آن ها می شود، باشند. آرایش و نحوه ی پوشش مادران، تعویض لباس والدین دور از نگاه نوجوانان، روابط محرم و نامحرم و مسایلی از این قبیل باید مورد توجه قرار گیرد.

۱- رشد و تحول میل جنسی

در آموزش پیش از ازدواج، توجه به رشد و تحول میل جنسی از دیدگاه اسلام، لازم و ضروری است. با بررسی آیات قرآن و احادیث معصومین (ع)، سیر تحول غریزه ی جنسی، طی سه مرحله قابل تبیین است:

تولد تا ۶ سالگی

در اصطلاح قرآن، فرد از هنگام تولد تا بلوغ، طفل نامیده شده است؛ آن جا که می فرماید: «و اذا بلغ الاطفال منکم الحلم فلیستأذنوا…» (نور، ۵۹)، «هنگامی که اطفال شما بالغ شدند، (باید برای ورود به خانه نامحرمان) اجازه بخواهند…». در برخی احادیث، از واژه صبی و صبیه نیز استفاده شده و قرآن این اصطلاح را برای کودکی هم که در گهواره باشد، به کار می برد؛ چنان که می فرماید: «کیف نکلّم من کان فی المهد صبیاً» (مریم، ۲۹)، «ما چگونه با طفل در گهواره سخن گوییم.»

با توجه به آیات فوق، طفولیت و صبی واژه هایی است که ماقبل بلوغ را نشان می دهد. بر این اساس دوره ی تولد تا بلوغ را می توان به دو مرحله ی تولد تا ۶ سالگی و ۶ سالگی تا بلوغ تقسیم کرد.

سفارش ها و توصیه های گرانقدر پیامبر گرامی اسلام(ص) و ائمه معصومین(ع) در تربیت جنسی کودکان بیانگر آن است که مرحله ای از تمایلات جنسی در آغاز دوره ی کودکی وجود دارد؛ گرچه کودک هوشیارانه از آن آگاه نیست؛ اما عوامل بیرونی ناهوشیار بر رفتار جنسی تأثیرگذار است. پیامبر اسلام(ص) درباره ی رابطه جنسی والدین و چگونگی آن به دور از چشم و گوش کودک می فرماید: «قسم به آن که جانم در دست اوست، اگر مردی با زن خویش نزدیکی کند، در حالی که در آن خانه کودکی بیدار باشد که آن دو را ببیند و کلام یا صدای تنفس آن ها را بشنود، هرگز رستگار نخواهد شد؛ خواه پسر باشد و خواه دختر، زناکار خواهد شد.» (حر عاملی، ۱۴۰۳ق: ج۱۴، باب ۶۷، ح۱، ۷) امام محمد باقر(ع) نیز می فرماید: «زنهار از آمیزش در جایی که کودکی تو را می بیند که قادر است به خوبی آن حال را برای دیگران توصیف کند.» (همان: ح۸)

با توجه به احادیث فوق روشن است که کودک هر عمل یا سخنی را از والدین به عنوان الگو یاد می گیرد و آن را تکرار می کند. در این سن، کودکان بسیاری از اعمال و گفتار را تقلید می کنند و با والدین خود همانندسازی می نمایند. در این سن، کودکان با آلت جنسی خود بازی می کنند و می خواهند جنسیت خود را شناخته، از تفاوت های جنسی مذکر و مؤنث آگاه شوند. در این مرحله، هر پسر یا دختری از جنسیت خود آگاه می شود و در پایان این مرحله، نقش جنسی خود را به خوبی ایفا می نماید.

6 سالگی تا بلوغ

در این مرحله، پسران و دختران نقش جنسی خود را به خوبی دریافته، انتظاری را که دیگری از آن ها در اجرای نقش مردانه یا زنانه دارد، برآورده می سازند.

یکی از موارد مهم در آموزش و تربیت جنسی، جلوگیری از پیش رسی بلوغ است تا بدین وسیله از ایجاد فاصله میان بلوغ جنسی و بلوغ فکری جلوگیری شود. از این رو اولین گام، شناخت علل و عوامل پیش رسی بلوغ است. برخی از این عوامل عبارتند از:

۱- عوامل ارثی یا ژنتیکی که از گذشتگان و نسل های قبل به فرزندان انتقال یافته و از کنترل انسان خارج است؛ چنان که علامه طباطبایی در تفسیر المیزان ذیل تفسیر آیه «قل کلّ یعمل علی شاکلته»، «بگو هر کسی بر اساس شخصیت و شاکله خود عمل می کند»، معنای شاکله را به عوامل ارثی و محیطی خلق و خوی انسان نسبت داده و می فرماید: «بعضی مزاج ها زودتر فوران کرده و تمایل به جفت جنسی پیدا می کنند…» (طباطبایی، ۱۳۹۷ق: ج۱۳، ص۲۰۳)

۲- عامل تغذیه؛ به ویژه غذاهای هورمون دار و مصرف زیاد مواد پروتئینی از قبیل گوشت، تخم مرغ و … .

۳- عوامل اجتماعی و فرهنگی؛ مثل تماشای فیلم های مهیج و تحریک کننده، مشاهده صحنه های شهوانی، شنیدن برخی از داستان های جنسی یا ذکر مشاهدات برخی صحنه ها، تصویرها، طنزها، کنایات و استعارات.

۴- عوامل حسی از قبیل لمس، اختلاط زیاد دوجنس مخالف و نوازش های بی مورد.

۵- عوامل مؤثر پوستی؛ مثل وجود اگزما در اطراف دستگاه تناسلی، وجود و بروز انگل های معدی، وضع لباس از نظر چسبندگی به بدن، زبری و نرمی آن و … .

با توجه به موارد فوق، والدین و مربیان باید نوجوانان را راهنمایی و هدایت نمایند و به طور کلی در مورد انواع غذاها، نوع لباس پوشیدن، استحمام و شیوه نظافت، وضعیت خواب و بیداری، روابط و معاشرت ها، دیدن و شنیدن ها و … مراقبت زیادی داشته باشند.

اسلام به منظور پیشگیری از بروز انحراف های جنسی، برنامه ها و توصیه های خاصی ارائه کرده است تا با بهره گیری از آن ها، تمایلات جنسی به طور طبیعی و فطری رشد نماید و از بروز اختلال ها، انحراف های جنسی و بلوغ زودرس جلوگیری کند. برخی از این توصیه ها عبارتند از:

عدم بوسیدن دختر و پسر ۶ سال به بالا؛ بر طبق نظر اسلام بوسیدن پسر و دختر در چنین سنینی برای مرد و زن نامحرم جایز نیست. در حدیثی از امام علی(ع) روایت شده که فرمود: «اذا اتت علی الجاریه ستّ سنین لم یجز ان یقبلها رجل لیست هی بمحرم له و لا یضّمها الیه»، «هنگامی که دختر بچه ای به سن ۶ سالگی رسید، جایز نیست مرد نامحرم او را ببوسد یا او را در آغوش بگیرد و به خود بچسباند.» (همان: ص۲۸)

عدم جواز بوسیدن دختران و پسران توسط یکدیگر؛ پیامبر اسلام (ص) می فرماید:

«اذا بلغت الجاریه ستّ سنین فلا یقبلها الغلام و الغلام لا تقبله المرأه اذا جاوز سبع سنین»، «هنگامی که دختربچه ای به سن ۶ سالگی رسید، پسربچه او را نبوسد و هنگامی که پسربچه از سن ۷ سالگی گذشت، زن او را نبوسد.» (همان)

جاریه و غلام دو واژه ای هستند که در قرآن و روایات به کودکانی گفته می شود که به حد بلوغ نرسیده اند (نک. مریم، ۷ ؛ مریم، ۲۰؛ صفات، ۱۰۱؛ ذاریات، ۲۸).

جدا کردن بستر خواب کودکان؛ در احادیث مختلف، جداسازی بستر خواب دختر و پسر از یکدیگر و از هم جنس خود و همچنین جدا کردن بستر آن ها از پدر و مادر خویش در سنین مختلف و حتی پیش از بلوغ توصیه شده است. این جداسازی را برخی در ده سالگی و برخی زودتر از آن توصیه نموده اند و در مجموع در دیدگاه های روان شناسی حتی در سنین ۶-۵ سالگی و گاهی زودتر از آن نیز مطرح شده است. پیامبر اسلام (ص) در این زمینه می فرماید: «در سن ده سالگی بستر خواب کودکان، اعم از پسر و پسر، پسر و دختر، دختر و دختر را از یکدیگر جدا سازید.» (حرعاملی، ۱۴۰۳ق: ج۱۴، ص۲۸)

قرآن کریم نیز به مرحله قبل از بلوغ کودکان، توجه خاصی مبذول داشته و خطاب به مؤمنان می فرماید: «ای مؤمنان باید کنیزان شما و کودکانی که به حد بلوغ نرسیده اند (در شبانه روز) سه بار از شما اجازه بخواهند: پیش از نماز صبح، هنگام ظهر که جامه ها از تن برمی گیرید و پس از نماز عشا، این سه وقت هنگام خلوت شماست.» (نک. نور، ۵۸)

از آیه و روایت فوق چنین نتیجه می شود که اگر کودکان بدون اجازه وارد اتاق والدین شوند، چه بسا والدین را در حال آمیزش دیده و بر اثر آن رشد طبیعی جنسی آن ها آسیب ببیند و به بلوغ زودرس یا به اختلال های جنسی دیگر مبتلا شوند. به همین دلیل، روابط جنسی والدین باید به دور از نگاه کودک صورت گیرد و کودکان یاد بگیرند که هنگام ورود به اتاق خواب والدین با اجازه وارد شوند. بنابراین باید در مرحله اول و دوم عوامل بروز دهنده، تشدیدکننده و مخرب را از بین برد.

بلوغ

موریس دبس در کتاب مراحل تربیت، درباره بلوغ چنین می گوید: «اثر حیات جنسی در رفتارهای گوناگون نوجوان دیده می شود؛ وقتی این امر را از سایر جنبه های فعالیت او جدا می کنیم، خطر این است که افکار وسواسی و وحشت های دوره ی بلوغ در او پرورش یابد. حتی کودک هم نوعی فعالیت جنسی از خود نشان می دهد که هنوز رنگ تناسلی ندارد و نادیده انگاشتن آن با خطرات جدی همراه است.» (دبس، ۱۳۶۲: صص۱۶۳-۱۶۲)

در این مرحله وظایف والدین و مربیان را می توان به صورت زیر برشمرد: اول این که باید نوجوان را از وقوع تغییرات غافلگیر کننده آگاه ساخت. دوم این که باید از ظهور برخی انحراف های جنسی جلوگیری کرد و هرگاه با چنین انحراف هایی روبه رو شد، آن ها را هدایت نمود. نادانی و شتاب زدگی در امور جنسی، در واقع دو خطر بزرگ در این مرحله از رشد آدمی است. در این دوران وظیفه ی آگاه کردن نوجوان در درجه ی اول به عهده ی والدین است و والدین می توانند در صورت لزوم شخص دیگری را به عنوان نماینده خود مأمور این کار کنند؛ به عنوان مثال دختران، باید پیش از وقوع عادت ماهانه از آن مطلع شوند تا وقتی چنین شد، بدون این که به وحشت بیافتند یا احساس شرم کنند، بدانند که این امر کاملاً طبیعی است و چه احتیاط هایی را باید انجام دهند (همان: ص۱۶۴).

بلوغ جنسی در دختران

در دختران، تغییرات جسمی مربوط به بلوغ جنسی تقریباً با علایم و خصوصیات زیر آشکار می شوند:

۱- بزرگ شدن سینه

۲- روئیدن و رشد موهای زهاری صاف و کم رنگ

۳- حداکثر رشد سریع بدن

۴- ظهور موهای زهاری مجعد

۵- شروع قاعدگی

۶- رشد موهای زیر بغل

حدود سنی قاعدگی از ده تا هفده سالگی و متوسط آن در سن ۱۳ سالگی است. اولین قاعدگی قبل از ۹ سالگی و پس از ۱۸ سالگی بسیار به ندرت اتفاق می افتد؛ چنان که در هفتاد و پنج درصد از دختران، اولین قاعدگی در سنین ۱۲ تا ۱۴ سالگی روی می دهد. قاعدگی نشانه ی کاملی از بلوغ جنسی نیست؛ ممکن است پس از اولین قاعدگی در دوره های بعدی، بی نظمی هایی مشاهده شود و به نظر می رسد که قاعدگی بسیاری از دختران قبل از این که تخمدان ها قادر به تولید تخمک های قابل باروری باشد و نیز قبل از این که رحم آن ها آمادگی بارداری داشته باشد، شروع می شود. فورد[۱۴] و بیچ[۱۵] شواهدی به دست می دهند، مبنی بر این که تعداد بسیار کمی از دختران قبل از سن ۱۵ سالگی قادر به تولید مثل هستند؛ حتی احتمال باروری آن ها در مقایسه با سال های بعد بسیار کمتر است (گروه نویسندگان، ۱۳۶۷: صص۴۴۳-۴۴۲).

بلوغ جنسی در پسران

تغییرات ظاهریِ بلوغ جنسی پسران با خصوصیات زیر آشکار می شود:

۱- رشد سریع و به حداکثر رسیدن اندازه ی بیضه و آلت جنسی

۲- ظهور موهای بلند و نرم در قسمت زهاری

۳- تیره تر و بلندتر شدن موهای نرم پشت لب به خصوص در دو طرف انتهایی

۴- آشکار شدن و رشد موهای نرم در دو طرف صورت در جلوی گوش ها

۵- بم شدن صدا

۶- حداکثر رشد موهای کلیه ی قسمت های بدن

در مطالعه ای که توسط هدلی دیموک (۱۹۷۰) صورت گرفت، معلوم شد که ۶۵ درصد پسران بین سنین ۱۴ و ۱۵ سالگی به مرحله بلوغ جنسی می رسند (همان: ص۴۴۳).

بانکرافت می گوید: «این فرضیه تقریباً به اثبات رسیده است که در سنین بلوغ به خصوص در پسران، پاسخ های جنسی افزایش می یابد. سرچشمه ی این تغییرات را به عوامل هورمونی نسبت می دهند. در پسرانی که تجربه های خودارضایی و رسیدن به اوج لذت جنسی را کسب کرده اند، تنها تغییر مشاهده شده در بلوغ، انزال است که رخ می دهد. تغییر عمده در مرحله ی بلوغ ممکن است واکنش هیجانی به محرک های جنسی باشد.» (Bancroft, 1983: 21)

همان طور که اشاره شد، ویژگی اصلی بلوغ در پسران، احتلام و انزال و در دختران، عادت ماهیانه است. دو نشانه ی دیگر نیز، در فتاوای مشهور شیعه علامت بلوغ دانسته شده است که عبارت از: برآمدن موی اطراف عورت و رسیدن به پایان پانزده سالگی (سال قمری) برای پسران و پایان سن نه سالگی (سال قمری) برای دختران است.

بعضی از فقها مانند فیض کاشانی، بلوغ دختران را بنابر پاره ای از روایات سیزده سالگی دانسته اند. بسیاری از فقهای اهل سنت، بلوغ پسران را در سن هجده سالگی و در دختران همین سن یا اندکی کمتر از آن دانسته اند.

با توجه به اختلاف آب و هوای مناطق مختلف، سن بلوغ متفاوت است. موریس دبس می گوید: «سنی که در آن اولین عادت ماهیانه ظهور می نماید، با شرایط مختلف تغییر می کند. عادت ماهیانه در ممالک گرمسیر زودتر از مناطق سردسیر شروع می شود. در لاپونی، هجده سالگی و در حبشه، ۹ تا ۱۰ سالگی آغاز بلوغ شناخته شده است.» (دبس، ۱۳۶۲: ص۳۰)

قرآن کریم، احتلام را نشانه ی بلوغ جنسی می داند و از بلوغ جنسی به بلوغ نکاح یاد می کند؛ ولی بلوغ عقلی را، داشتن رشد و توان تدبیر امور اجتماعی و اقتصادی و تشخیص مصلحت از فساد معرفی کرده و می فرماید: «یتیمان را آزمایش کنید تا هنگامی که به سن زناشویی برسند؛ در آن هنگام اگر از آن ها رشدی دیدید، اموالشان را به ایشان بدهید.» (نساء، ۶)

۲- کنترل و تسلط بر میل جنسی

یکی از مباحث مهم و ضروری در تربیت جنسی پیش از ازدواج، شیوه های کنترل و تسلط بر غریزه ی جنسی است؛ ضمن تأکید بر اهمیت موضوع فوق، به مهمترین روش های کنترل میل جنسی اشاره می شود:

روزه داری

پیامبر اسلام (ص) می فرماید: «ای گروه جوانان هر کدام از شما که قدرت ازدواج دارد، ازدواج کند و اگر برای وی مقدور نیست، روزه بگیرد؛ زیرا روزه شهوت جنسی را کنترل می کند» (صبور اردوبادی، ۱۳۶۷: ص۱۰۸).

ورزش های بدنی

ورزش های بدنی نظیر کوهنوردی، شنا و … نیز می توانند انسان را در مراقبت و تسلط بر این غریزه کمک کنند.

رعایت حدود شرعی

رعایت قوانین شرعی، از جمله طریقه ی سخن گفتن زنان با مردان است که باید از جانب زنان مراعات شود؛ یعنی در تکلم و سخن گویی با مردان از خود نرمی و عشوه گری نشان ندهند و توجه مردان را به خود جلب نکنند؛ بلکه چنان با جدیت و قاطعیت سخن گویند که هیچ علامت دلربایی دیده نشود (کجباف، ۱۳۸۱: ص۱۶۰). امام خمینی در تحریرالوسیله می فرماید: مکالمه زنان با مردان در صورتی که تهییج کننده باشد (با نرمی گفتار و نیکویی صدا) حرام است (خمینی، ۱۳۶۰: ص۲۳۶).

مسأله ی دیگر، توقف نکردن زن و مرد نامحرم در محل خلوت است. امام خمینی در رساله احکام می فرمایند: اگر مرد و زن نامحرم در محل خلوتی باشند که کسی در آن جا نباشد و دیگری هم نتواند وارد شود، چنان چه بترسند که به حرام بیفتند، باید از آن جا بیرون بروند.

از مجموع آن چه به طور مختصر در بررسی کنترل میل جنسی مطرح شد، این نتیجه به دست می آید که کنترل نگاه و چشم، کنترل خیال و فکر، روزه داری، ورزش و در نهایت حفظ حریم زن و مرد و رعایت حدود شرعی، انسان را بر طغیان میل جنسی مسلط خواهد ساخت (کجباف، ۱۳۸۱: ص۱۰۶).

انحرافات جنسی

همان طور که پیش از این بیان شد، در دوره بلوغ، هویت جنسی از طریق تمایل به جنس مخالف شکل می گیرد و آمادگی برای ازدواج به وجود می آید؛ در صورتی که از طریق ازدواج به شیوه های صحیحی که بعد از این بیان خواهد شد، تمایلات جنسی ارضا شود، سلامت روانی پدید می آید؛ در غیر این صورت ممکن است به اختلال جنسی- روانی و در نهایت به انحراف جنسی بیانجامد.

روش های مختلفی در بررسی معیارها و تعریف «انحراف» یا «غیرعادی بودن» رفتار جنسی وجود دارد:

روش آماری: بر اساس این معیار، رفتاری را که اکثریت جامعه انجام می دهند و مورد قبول آن ها است، رفتار عادی تلقی می شود و هر رفتار جنسی که کمیاب و نادر تحقق می پذیرد، انحراف جنسی محسوب می شود (Hyde, 1986: 458). روشن است که این معیار از انحراف نمی تواند صحیح و درست باشد؛ زیر