خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل سوسوی قداست ها ؛ آزادی خواهان مقدس و زمانه غیرمقدس

راهی که اندیشه ی سیاسی علمای شیعه پیموده است تا از دولت قدر مقدور، به حکومت اسلامی برسد و به تاسیس نظام جمهوری اسلامی منجر شود، از حیث نظری چندان طولانی نیست؛ چرا که نظریه دولت قدر مقدور خود نشانگر وجود اندیشه کامل تر و بنیادین تری است که به حسب شرایط روزگار، از تحقق بدور می نماید. اما از حیث تحقق عملی راهی بس دراز و پرماجرا و بشدت حسرت بار پشت سر گذاشته است.

عصر مشروطه زمینه ای برای تبیین نوین اندیشه سیاسی روحانیت شیعه گردید و تئوریهای انسجام یافته ای از علما در باب سلک و سیاق حکومت مطرح گردید که باب آن در حوزه های علمیه مسدود مانده بود. به ویژه دو رساله مقیم و مسافر اثر مرحوم حاج آقانورالله اصفهانی(ره) و تنبیه الامه اثر مرحوم میرزامحمدحسین نایینی(ره) و لوایح شیخ فضل الله نوری (ره) در این عرصه کاملا ممتاز و اصولی اند.

اما برداشتهای عصری و امروزی از اینگونه متون اندیشه سیاسی احتیاط ها و ملاحظات زیادی را می طلبد.

به هر حال متون اندیشه سیاسی را باید در ظرف زمانی خویش بررسی کرد و دانست که رسایل سیاسی علمای شیعه دارای خصیصه اجتهادی می باشد و در پاسخ به نیازهای زمان نگاشته شده اند. متن زیر قسمت دوم سخنرانی از استاد محقق دکتر موسی نجفی می باشد، در شماره قبل به فرازی از متن رساله تنبیه الامه اشاره شد در دنباله مطلب این موضوع را به اجمال مورد بحث قرار داده است که شما علاقمندان عزیز را به مطالعه آن دعوت می کنیم.

میرزا حسین نایینی بعد از هشدار در مورد بیداری اسلامی نسبت به نفوذ اجانب در ممالک اسلامی و برخورد دوگانه آنان با ملت خودشان و با سایر ملل معتقدند: «و نسبت به اسرا و اذلاء هندوستان و غیرها از ممالک اسلامیه که به واسطه بی حسی و خواب گران دچار چنین اسارت و خوابند، استبدادیه و استبعادیه است.» آنها از بیداری و جنبش اصلاح طلبی، آزادی و رهایی از استعمار را می خواهند و هیچ گاه نمی گویند؛ منافع ما و منافع دولت انگلستان در یک جا به یکدیگر پیوند می خورد. در تنبیه الامه یا مقیم و مسافر هرگاه سخن از حکومت و استبداد است، نظر به شاه پرستی دارد، در صورتی که امروز، وقتی تنبیه الامه را ملاک قرار می دهند و از استدلال آن صحبت می کنند، می گویند؛ نظر به ولایت فقیه دارد. این، دیگر خیلی عجیب است و به هیچ وجه با تاریخ تطبیق نمی کند. مرحوم نایینی آشکارا می گوید که امروز، یک روح شاه پرستی و طاغوت گرایی در جامعه وجود دارد و ما باید با آن مقابله کنیم. شاه پرستی را معادل «رذیله خبیثه»، «قوه ملعونه» و «سلطنت مستبدانه» می داند. نکته دیگر آن است که ما در تاریخ خود نظام مدنی و حکومت مدنی رایک سده قبل پشت سر گذاشتیم. یعنی از نظر مقیم و مسافر، تنبیه الامه و دیگر کتابهای علمای آزادیخواه، نظام مدنی، مشروطه و قدرمقدور، متعلق به زمانی می باشد که دست ما از حکومت دینی کوتاه بوده است. در صورتی که آنچه امروز از جامعه مدنی و نظام مدنی مطرح می شود، برای بعد از حکومت دینی است. ما چگونه می توانیم تنبیه الامه و رساله های دینی علمای آزادیخواه را به عنوان یک نظام مدنی در عصر حکومت دینی مطرح کنیم؟ خود این یک اشکال تاریخی پیش می آورد. از نقطه نظر تحولات تاریخی، ما تحول حکومت قدر مقدور را پشت سر گذاشتیم و به همین دلیل هم امام(ره) از تجربه مشروطه صحبت کرده و معتقد بودند، نظام مشروطه از آن جهت شکست خورد و نتوانست در ایران پا بگیرد که نظام کاملی نبود، هر چند محاسن زیادی داشت. ما تحول نظام قدر مقدور به طرف نظام دینی و حکومت دینی را در کشور پشت سر گذاشته ایم. در تنبیه الامه و دیگر کتابهای دینی علمای آزادیخواه آمده است که دست ما از آن حکومت ایده ال کوتاه می باشد برای همین هم به این حد بسنده می کنیم. بنابراین، طرح نظام مدنی در حکومت دینی به وسیله این کتاب، تطبیق دقیقی نیست. در حقیقت، فضای آن کتاب و فضای اصلاح طلبان امروزی در یک زاویه نبوده و در یک بحث نمی گنجد. نکته دیگری که باید مورد بررسی قرار گیرد، این است که آیا آنها می خواستند با طرح حکومت مشروطه، آزادی و نظام مدنی، بین اسلام و دمکراسی رابطه و هماهنگی ایجاد کنند؟ یا درصدد برپایی دمکراسی اسلامی بودند؟ و یا اینکه می خواستند، نظریه شیعه را راجع به آزادی بگویند؟

متاسفانه امروز، برخی می خواهند قدر مشترکها را بگیرند و یک تفسیر دمکراتیک از اسلام ارایه کنند. یک نظر راجع به تنبیه الامه همین است که به یک دمکراسی می پردازد. نوع دیگری که می توانیم در رسایل سیاسی علمای شیعه پیدا کنیم؛ اجتهاد شیعه است. آنها می خواهند تکلیف و نسبت خود را با این مفاهیم مشخص کنند. چنین به نظر می رسد که تنبیه الامه و مقیم و مسافر در این زمینه قرار بگیرند؛ یعنی نوع اخیر به این نکته جواب می دهد. نکته ای درباره این کتابها که یادآوری آن ضروری است، این مطلب می باشد که این کتابها نصف حرف علمای آزادیخواه هستند و باقی برای زمانی است که مشروعه خواه ها کنار می روند. این دو کتاب، زمانی نوشته شده که مشروعه خواه ها در حال غلبه و استیلا بودند. استبداد محمدعلی شاه هم به خاطر حفظ منافع خود درصدد سرکوبی آنها برآمد؛ زیرا نمی خواست رقیبی در قدرت داشته باشد. در این صورت از دیدگاه نظری، مشروطه پنبه استبداد را زده بود. در برابر ایده مشروطه یا مشروعه متشرعین قرار داشتند، وقتی جبهه متشرعین سرنگون شد و مشروعه خواه ها نیز بعد از فتح تهران در مشروطه دوم از بین رفتند، تنها جبهه علمای آزادیخواه و متجددین باقی ماند. اختلاف بین آنها شروع شد و این اختلاف هم جدی است. وقتی مرحوم نایینی نسخه های کتاب تنبیه الامه را جمع آوری می کند و حاج آقانورالله اصفهانی نویسنده کتاب مقیم و مسافر علیه نظام مشروطه رضاخانی قیام کرده و کشته می شود، بیانگر آن است که اینها تنها نصف قضیه می باشد و ما نمی توانیم همه قضیه را از منظر این کتابها ببینیم. مرحوم نایینی هر نسخه ای از این کتاب را که پیدا می کرد؛ به یک سکه طلا می خرید و می گفت: «نمی خواهم بین مردم باشد.» استاد مطهری معتقد هستند، جوّ عوامزده مردم نجف باعث شد که مرحوم نایینی این کتاب را جمع آوری کند. عده ای هم می گویند که اگر این کتاب در بین مردم مطرح بود مرجعیتش به خطر می افتاد. من تصور می کنم، مرحوم نایینی به لحاظ نظری از آرای خودش برنگشته بود. وقتی انسان تاریخ مشروطه را نگاه می کند، نوشته های بعضی از نویسندگان مانند ابتدای انقلاب خودمان، عبارات تند و احساسی دارد. گویا فضای تند انقلاب، آنها را دچار هیجان کرده بود. تنبیه الامه و مقیم و مسافر پاسخ به آن فضای احساسی هستند. تنبیه الامه هیجانها و افراطهایی دارد که آن را تا حدی از یک نظریه پخته سیاسی دور کرده است. هر نویسنده ای که می خواهد کتابش را برای مرتبه دوم تجدید چاپ کند؛ یک مقدار جملاتش را کم و زیاد می نماید. چنین حالتی هم برای دوره بعد از مشروطه پیش آمد، فضای افراط، در این کتاب به چشم می خورد و حرکت تندی که فضای کتاب آن را نشان می دهد. شاید مرحوم نایینی می خواسته