خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل اسطوره های جنبش دانشجویی ؛ مروری بر عوامل و پیامدهای تعامل دانشگاهیان و روحانیان نوگرا در سالهای ۱۳۴۰ ۱۳۴۳

با فایل فایل پاورپوینت کامل اسطوره های جنبش دانشجویی ؛ مروری بر عوامل و پیامدهای تعامل دانشگاهیان و روحانیان نوگرا در سالهای ۱۳۴۰ ۱۳۴۳ یک ارائه‌ی بی‌نقص بسازید!

پاورپوینتی زیبا و کاربردی:

فایل فایل پاورپوینت کامل اسطوره های جنبش دانشجویی ؛ مروری بر عوامل و پیامدهای تعامل دانشگاهیان و روحانیان نوگرا در سالهای ۱۳۴۰ ۱۳۴۳ شامل 120 اسلاید کاملاً حرفه‌ای و چشم‌نواز است که برای ارائه‌ی مستقیم یا چاپ آماده شده‌اند.

آنچه فایل فایل پاورپوینت کامل اسطوره های جنبش دانشجویی ؛ مروری بر عوامل و پیامدهای تعامل دانشگاهیان و روحانیان نوگرا در سالهای ۱۳۴۰ ۱۳۴۳ را متمایز می‌کند:

• طراحی مدرن و هدفمند: فایل پاورپوینت کامل اسطوره های جنبش دانشجویی ؛ مروری بر عوامل و پیامدهای تعامل دانشگاهیان و روحانیان نوگرا در سالهای ۱۳۴۰ ۱۳۴۳ با ترکیب رنگ‌ها و چیدمان هوشمندانه، به انتقال بهتر مفاهیم کمک می‌کند.
• کاربری راحت و سریع:فایل پاورپوینت کامل اسطوره های جنبش دانشجویی ؛ مروری بر عوامل و پیامدهای تعامل دانشگاهیان و روحانیان نوگرا در سالهای ۱۳۴۰ ۱۳۴۳ بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، فقط فایل را باز کنید و ارائه دهید.
• کیفیت بالا برای نمایش: همه‌ی اسلایدها با رزولوشن مناسب و ساختاری منظم آماده ارائه هستند.

ساخته‌شده با دقت و استانداردهای بالا:

فایل پاورپوینت کامل اسطوره های جنبش دانشجویی ؛ مروری بر عوامل و پیامدهای تعامل دانشگاهیان و روحانیان نوگرا در سالهای ۱۳۴۰ ۱۳۴۳ با رعایت جزئیات طراحی شده تا در هر محیطی بدون مشکل نمایش داده شود. هیچ‌گونه بهم‌ریختگی یا ایرادی در اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل اسطوره های جنبش دانشجویی ؛ مروری بر عوامل و پیامدهای تعامل دانشگاهیان و روحانیان نوگرا در سالهای ۱۳۴۰ ۱۳۴۳ وجود ندارد.

تذکر:

در صورت مشاهده‌ی تفاوت در کیفیت، احتمال استفاده از نسخه‌های غیراصلی وجود دارد. نسخه معتبر فایل پاورپوینت کامل اسطوره های جنبش دانشجویی ؛ مروری بر عوامل و پیامدهای تعامل دانشگاهیان و روحانیان نوگرا در سالهای ۱۳۴۰ ۱۳۴۳ با دقت توسط تیم طراحی آماده شده است.

همین حالا دانلود کن و با فایل پاورپوینت کامل اسطوره های جنبش دانشجویی ؛ مروری بر عوامل و پیامدهای تعامل دانشگاهیان و روحانیان نوگرا در سالهای ۱۳۴۰ ۱۳۴۳ مخاطب‌هات رو تحت تاثیر قرار بده!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل اسطوره های جنبش دانشجویی ؛ مروری بر عوامل و پیامدهای تعامل دانشگاهیان و روحانیان نوگرا در سالهای ۱۳۴۰ ۱۳۴۳ :

هرچند طی چند دهه فعالیت ضددینی و غربگرای پهلوی اول و دوم، ابتدا حرکتهای دینی در میان دانشجویان کمرنگ جلوه می کرد، لکن دغدغه مشترک روحانی و دانشجو برای سقوط رژیم استبدادی و وابسته شاه از یک سو و تبیین تعالیم اسلامی بر اساس مقتضیات و نیازهای نوپیدای زمانه از سوی متفکرانی چون استاد شهید مطهری، به تدریج رویکرد دانشجویان به اسلام سیاسی را در دستیابی به آرمانهای خود تغییر داد.

تعالیم رهایی بخش اسلامی به قوه محرکه جنبش دانشجویی به زعامت روحانیت پیشرو بدل شد و مبارزات دانشجویی رنگی اسلامی به خود گرفت. بی تردید دانشجوی پیرو خط امام که منحصر در هیچ گروه یا اشخاص نیست در کشور به صورت فراگیر در پیروزی انقلاب اسلامی نقشی موثر ایفا نمود. مقاله حاضر زوایایی از گرایش جنبش دانشجویی ایران به اسلام انقلابی را روشن ساخته که تقدیم علاقمندان می گردد.

«رژیم شاه سعی داشت، روحانیت را به عنوان قشری عقب مانده از مسائل سیاسی و بی ارتباط با دانشگاهیان … جلوه دهد.»۱

سوال بنیادین مقاله این است که دانشگاهیان نزدیک یک دهه بعد از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ در مواجهه با نهضت روحانیت، چه موضعی در پیش گرفتند؟ در آن سالها مبانی مبارزات سیاسی آنها و همچنین، ظرفیتهای بالقوه و بالفعل این نهاد بر چه اصولی استوار بود؟ و نهایت، اینکه چگونه زمینه ها، علل و پیامدهای رویکرد آنان به نهضت مذکور، فراهم شد؟

در پاسخ به این سوالات لازم است، ابتدا ماهیت جنبش دانشجویی و نیز، زمینه های رویکرد مذهبی دانشجویان مورد بررسی قرارگیرد، سپس چرایی و چگونگی دو نوع نگاه متفاوت دانشگاهیان نسبت به نقش مرجعیت در عرصه سیاست و اجتماع در فاصله زمانی دهه

‎

های ۳۰ ۴۰ بازکاوی شود. در این صورت، این مقاله از دو سطح تحلیل بهره می

‎

برد: نخست آنکه علاقه دانشجویان به سیاست متاثر از جو تفکر انتقادی محیط دانشگاه است، این محیط پرورش دهنده خلاقیت، تفکر و دانش می باشد. ماهیت ساختار و توزیع قدرت در دانشگاه

‎

ها مورد بحث و نقد قرارمی گیرد.

دهه ۳۰ تاریخ معاصر ایران با جنبش بزرگ ملی شدن صنعت نفت و سپس شکست آن در پی کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ آغاز می گردد. در خصوص اهمیت و نقش اقشار و طبقات مختلف و از جمله دانشگاهیان، احزاب و گروه های سیاسی در این جنبش در منابع سخن گفته شده است. بیشتر، نقش جنبش دانشجویی در این مرحله را از نخستین فعالیتهای آن جنبش، در حد مبارزاتی نوپا و ضعیف قلمداد می کنند که آن هم تحت سیطره فکری جریان چپ قراردارد؛ اما همزمان و حتی سالهای بعد از آن، گرایش ناسیونالیستی در قالب جبهه ملی بود که جریان غالب را در این جنبش شکل می داد. در همین ادوار و به

‎

خصوص در آستانه دهه ۴۰ به تدریج رگه

‎

هایی از رویکرد مذهبی هم در این جنبش به

‎

وجود آمد. از همین جاست که باید به سطح تحلیل دوم در جنبش دانشجویی پرداخت. برخی از صاحب نظران از این دوره، راه سومی را برای جنبش دانشجویی قائل شده اند؛۲ اما سوال اساسی این است که چگونه این گرایش در محیط دانشگاهی شکل گرفت؟ کانالهای ارتباطی، عوامل و عناصر تاثیرگذار در آن کدامند؟

بدون تردید، جواب این سوالات را باید در تحولات جنبش دانشجویی دهه ۳۰ جست وجو کرد. در این دهه، به تدریج تغییراتی در نوع نگاه دانشجویان به مذهب و نقش سیاسی و اجتماعی آن به

‎

وجود آمد. پس، بایسته است که ابتدا عوامل این تحول را بررسی کنیم. نهاد اصل دین یعنی مرجعیت در این دوره در اختیار آیت الله العظمی سید محمدحسین بروجردی قرارداشت. نگاه ایشان به سیاست و دانشگاهیان نگاهی متفاوت بود و به تبع، جامعه سنتی و مقلدین ایشان نیز از همین زاویه به حوزه حکومت و سیاست نظرمی کردند. وانگهی، خطر نفوذ کمونیسم در کشور نیز بر این دیدگاه دامن می زد.

شاید بتوان این عوامل را در دو بخش عوامل درونی دانشگاه و عناصر بیرون از آن تقسیم کرد. در این دوره، برخی از اساتید روحانی و فاضل وارد دانشگاه شده و تعریف نوینی از دین برای دانشجویان ارائه دادند. مهم

‎

ترین حوزه های حضور دین در جامعه تا این دوره یکی، حوزه های علمیه و نهادهای پیرامونی آن بود و دیگر، مومنین مذهبی جامعه بودند که زندگی خود را بر اساس آموزه

‎

های شریعت سامان می دادند؛ بنابراین، دین در سطح جامعه کارکردی نداشت و از بحثهایی با عنوان حکومت اسلامی، اقتصاد اسلامی و غیره خبری نبود تا اینکه به تدریج، برخی از اندیشمندان متدین و صاحب نظر از جمله استاد مرتضی مطهری، دکتر محمد مفتح و نظیر آنان وارد دانشگاه

‎

ها شدند و بر کرسی تعلیم و تدریس تکیه زدند. این طیف از اساتید، معرفت و رویکرد جدیدی نسبت به شریعت داشتند. آنان می گفتند: «دین فقط برای آن دنیا نیامده و اتفاقا برای این دنیا آمده است. اسلام برای سیاست، حکومت، اقتصاد، علم، زنان و غیره حرف دارد.»۵ این اندیشه، دامنه خود را گستراند و از میان دانشجویان مذهبی یارگیری کرد. به طوری که در مدت کوتاهی تبدیل به یک جریان در دانشگاه شد.

ناگفته نماند، مهم

‎

ترین عامل تقویت این جریان در درون دانشگاه

‎

ها، انجمن اسلامی دانشجویی بود. صرف نظر از «انجمن اسلامی دانشجویان» به عنوان نخستین تشکل دانشجویی در دانشگاه تهران که در سال ۱۳۲۱ ش تاسیس شد، انجمنهای اسلامی برخی از شهرهای بزرگ دانشگاهی دیگر نظیر شیراز، اصفهان، مشهد و تبریز در اواخر دهه ۳۰ شکل گرفت. شاید بتوان تشکیل آنها را برای مقابله با اندیشه های رو به رشد چپی در دانشگاه

‎

ها قلمداد کرد. شاکله این انجمنهای اسلامی را در اصل، جمعی از دانشجویان مسلمان با افکار مشترک بر حول محور دفاع از مذهب و فعالیتهای فرهنگی که کم

‎

وبیش جنبه سیاسی نیز به خود می گرفت، تشکیل می داد۶. اهم این انجمنها و فعالیتهای آنها در دهه ۳۰ و به ویژه در آستانه نهضت روحانیت به شرح ذیل است:

۱ انجمن اسلامی دانشجویان (تهران):

در اساسنامه انجمن اسلامی دانشجویان، مرام آن انجمن در چهار ماده بدین شرح اعلام شده است:

الف اصلاح جامعه بر طبق دستورات اسلامی.

ب کوشش در ایجاد دوستی و اتحاد بین افراد مسلمان، به خصوص جوانان روشنفکر.

ج انتشار حقایق اسلامی به

‎

وسیله ایجاد موسسات تبلیغاتی و نشر مطبوعات.

د مبارزه با خرافات.۷

فعالیتهای انجمن اسلامی دانشجویان که هسته نخستین آن در دانشکده پزشکی شکل گرفت، به زودی به همه دانشکده های دانشگاه تهران سرایت کرد. این انجمنها برای جلسات هفتگی خود و همچنین در اعیاد و مناسبتهای مذهبی به دعوت از وعاظ و روشنفکران مذهبی از جمله آیت الله طالقانی، دکتر یدالله سحابی، مهندس مهدی بازرگان، حسینعلی راشد، محمدتقی فلسفی، و افرادی از این قبیل برای ایراد سخنرانی روی آوردند و حتی در یک گام دیگر، به انتشار مقالات فکری در نشریه انجمن اسلامی دانشجویان و سایر مجلات همت گماشتند۸.

اعضا وطرفداران انجمنهای اسلامی دانشجویان نقش عمده ای در دفاع از ملی شدن صنعت نفت ایفاکردند. آنان در این دوره همراه با دیگر تشکلهای مدافع جبهه ملی در مقابله با حزب توده فعالیت می کردند. پس از کودتای ۲۸ مرداد این انجمنها، نقش عمده ای در ادامه مبارزات در همسویی با نهضت مقاومت ملی و به خصوص فعالیت گسترده فارغ التحصیلان آنان در تشکیل انجمنهای اسلامی مهندسین، پزشکان و معلمان به ترتیب در سالهای ۱۳۳۶، ۱۳۳۷ و ۱۳۳۸ و نیز تاسیس شاخه انجمنهای اسلامی دانشجویی در آمریکا و اروپا داشتند.۹

یکی از اعضای انجمن اسلامی دانشجویان که از سال ۱۳۳۸ به جرگه دانشجویان دانشگاه تهران پیوسته است، در خاطرات خود به طور تفصیلی از فعالیتهای آن انجمن چنین یاد کرده است: «هنوز، چند ماهی ازآغاز سال تحصیلی نگذشته بود که با دوستانم به انجمن اسلامی دانشجویان رفتم. آن زمان، انجمن در خیابان امیریه، کوچه شیبانی واقع بود. انجمن در منزلی دو طبقه قرارداشت که طبقه بالای آن کتابخانه و محل تشکیل جلسات انجمن بود. در شب نخست، دکتر شیبانی و دکتر سامی سخنرانی کردند. سخنرانی دکتر سامی در خصوص نقش جمال عبدالناصر و مقایسه او با دکتر مصدق بود. دانشجویان به این جلسات اشتیاق زیادی نشان می دادند؛ اما با ترس و لرز در آنها شرکت می کردند.» وی در ادامه خاطراتش می افزاید: «پس از مدتی به سایر جلسات انجمنهای اسلامی مهندسین، پزشکان و معلمین راه پیداکردم. جلسات، مباحث و دیدارهای مکرر اعضای این انجمنها به تدریج نسل و جریان جدیدی در بین دانشجویان ایجادکرد. این جریان ارتباط مستقیمی با فعالیتها و جلسات روحانیون نوگرا و نواندیش داشت. اعضای این انجمنها غالبا در جلسات منازل و مساجد روحانیونی از قبیل: علامه محمدتقی جعفری یزدی، سید مرتضی جزایری، آیت الله محمود طالقانی، آیت الله زنجانی، حجت الاسلام شاهچراغی، شبستری و غفوری شرکت می کردند. این اولین باری بود که از روحانیون به شکل سازماندهی شده در محافل دانشجویی و آموزشی استفاده می

‎

شد و روحانیون روشنفکر با دانشجویان پیوند می

‎

خوردند. این تکاپوها تا زمان رحلت آیت الله بروجردی تداوم یافت تا اینکه بعد از آن، وارد فاز سیاسی شد.»۱۰ یکی دیگر از اعضای دیگر این انجمن در خاطراتش به نکته دیگری اشاره کرده که دارای اهمیت است. وی نقل می کند که انجمن، جلسات سخنرانی هفتگی خود را در کتابخانه دکتر شیبانی برگزار می

‎

کرد تا این فعالیتها به نام انجمن رقم نخورد و افراد مبارز بتوانند خارج از انجمن، فعالیت سیاسی خود را سامان بخشند؛ زیرا، خطر انحلال انجمن وجودداشت۱۱.

در همین راستا، جلال الدین فارسی نیز در خاطراتش از برگزاری جلساتی برای انجمنها در آستانه دوره جدید و بنا بر دعوت آیت الله طالقانی یادکرده است. وی چنین نقل می کند: «در کلاس بزرگی با شرکت چهل نفر از بهترین اعضای انجمنها در یک سلسله بحث درباره شیوه مبارزه پیروزمند برای استقلال و آزادی ایران، بی ثمربودن مبارزات سیاسی را جز به عنوان مقدمه و ابزار مبارزه مسلحانه، یا مکمل آن، به اثبات رساندم.»۱۲

۲ انجمن اسلامی دانشجویان (مشهد): این انجمن در سال ۱۳۳۹ تشکیل شد. جلسات آن بیشتر در منازل اعضا و گهگاه در یکی از تالارهای دانشگاه تشکیل می گردید. استاد محمدتقی شریعتی و فخرالدین حجازی از سخنرانان اصلی آن بودند. اعضا و خود انجمن ارتباط تنگاتنگی با کانون نشر حقایق اسلامی استاد شریعتی داشتند. به علاوه، این انجمن با دیگر انجمنها و نهادهای مذهبی مشهد همکاری می کرد و برای برگزاری مراسم اعیاد و یادمانهای دینی، برنامه

‎

ها را بین خود تقسیم می

‎

کردند. هر کدام، مراسم یک روز خاص را عهده دار می شدند. آنچه در مشهد، محور فعالیتهای روشنفکری مذهبی تلقی می شد، کانون نشر حقایق اسلامی بود. این مرکز، فعالیتهای خود را با سرپرستی استاد محمدتقی شریعتی از سال ۱۳۲۰ شروع کرد. هدف وی جلوگیری از پیوستن جوانان به اندیشه

‎

های کسروی و حزب توده بود.۱۴ او و همکارانش در طول بیست سال فعالیت، توانستند یک جریان مقتدر روشنفکری دینی در مشهد ایجاد کنند. فعالیتهای آنان در دوران ملی شدن صنعت نفت اوج گرفت. این کانون، به همراه انجمن اسلامی دانشجویان ارتباط عمیقی با آیت الله العظمی میلانی، مرجع نواندیش خراسان داشت. ایشان در جریان مبارزه با اقدامات اصلاحی مورد نظر نظام حاکم، رهبری روشنفکران مذهبی و طلاب نوگرا را بر عهده داشت. انقلابیون، تنها با بیت ایشان ارتباط داشتند.۱۵ در دوره پیشگامی روحانیت علیه مبارزه با لایحه انجمنهای ایالتی و ولایتی، برخی از همین تشکلهای روشنفکری، با صدور اعلامیه ای خطاب به آن مرحوم، از ایشان تقاضا کردند: «… مراتب عدم رضایت مجامع دینی را به اولیا[ی] امور ابلاغ و لغو این تصویبنامه را جدا از دولت بخواهند…»۱۶ بر اساس اسناد ساواک، روحانی یکی از اعضای انجمن اسلامی دانشجویان درباره علت صدور و امضای آن اعلامیه از سوی انجمن مذکور خاطرنشان ساخته: «… ما برای از بین بردن دولتها با هر دسته مخالف هماهنگی خواهیم کرد و به این جهت چون علما با دولت [علم] مخالفند، ما هم آن را امضا کرده

‎

ایم».۱۷ مدتی بعد، آیت الله میلانی با صدور اعلامیه ای از انجمنها و مجامع دینی خراسان به

‎

خاطر هماهنگی آنان با مراجع روحانی در مبارزه علیه لایحه انجمنها قدردانی به

‎

عمل آورد۱۸.

۳ انجمن اسلامی دانشجویان (شیراز): این انجمن در سال ۱۳۳۸ تاسیس گردید. بنیانگذاران آن عبارت بودند از: دکتر محمدحسن طاهری (دانشجوی پزشکی دانشگاه شیراز)، سید محمدمهدی جعفری (از دانشکده ادبیات)، دکتر طاهری، دکتر هاشمی و دکتر مرتضوی (از دانشکده پزشکی) و مهندس روحانی (از دانشکده کشاورزی). بعدها، نیروهای مذهبی بسیاری به این انجمن پیوستند. محور اصلی فعالیتهای آن فرهنگی و برگزاری کلاسهای مذهبی بود. از سخنرانان اصلی انجمن می توان به حجت الاسلام مجدالدین محلاتی و دکتر علی شریعتمداری اشاره کرد. برخی، این انجمن را جزو فعال

‎

ترین انجمنها در سالهای قبل از پیروزی انقلاب در ترویج فرهنگ مذهبی و مبارزه سیاسی علیه شاه می دانند.۱۹ در یکی از گزارشهای استانداری فارس به نخست وزیر از برگزاری مراسمی به تاریخ ۲۸/۸/۱۳۴۰ در دانشگاه از سوی دانشجویان شیراز در حمایت از انقلاب الجزایر سخن به میان آمده که در این مراسم، سخنرانان استاد و دانشجوشامل: غنچه نیکخواه، شهسواری، دکتر شریعتمداری، دکتر فرهمندفر در خصوص الجزایر و قیام مردم آنجا به ایراد سخن پرداخته و در پایان قطعنامه ای در این مورد صادرکردند.۲۰

دکتر علی شریعتمداری که در آن سالها به تازگی از تحصیل در آمریکا و اخذ دکترا برگشته بود، در دو منبع، یادمانده های خود را در خصوص فعالیتهای سیاسی و ایراد سخنرانی در دانشگاه شیراز به

‎

جا گذاشته است. وی که یک دهه قبل در دوران تحصیل در تهران تجاربی از مبارزات سیاسی را در همکاری با نهضت خداپرستان سوسیالیست و دیگر فعالیتهای حزبی، به دست آورده بود، در این دوره، پیشگام مبارزات دانشجویی در انجمن اسلامی دانشجویان در شیراز گردید. وی در خاطراتش نقل می

‎

کند که در فضای باز سیاسی سال ۱۳۴۰ در یکی از جشنهای ولادت امام زمان(عج) در دانشگاه شیراز سخنرانی می کرده که خبر کشته شدن هشت دانشجو در تظاهرات دانشجویی تهران را به وی دادند و او نیز بلافاصله، دانشجویان رابه تحصن فراخواند. این تحصن، دو روز ادامه یافت تا اینکه با صلاحدید آیت الله العظمی شیخ بهاالدین محلاتی خاتمه پیدامی کند. همین تکاپوها منجر به اخراج وی از کرسی تدریس از دانشگاه شیراز گردید.۲۱ در اسناد ساواک درباره ارتباط دکتر شریعتمداری با آیت الله محلاتی خاطرنشان گردیده: «آیت الله محلاتی یکی از متهمین به اخلال و ایجاد تشنج را به نام دکتر شریعتمداری که محرک اصل حوادث دانشگاه شیراز است، در منزل خود پناه داده و تهدید کرده، چنانچه دانشجویان بازداشتی [دانشگاه شیراز] آزاد نشوند و یا مزاحمتهایی برای دکتر شریعتمداری فراهم گردد، در مقابل اقدامات احتمالی وی، جای هیچ

‎

گونه اعتراض برای مقامات دولتی نیست» در حاشیه این گزارش دکتر علی امینی نخست

‎

وزیر به شریف العلما مشاور مذهبی خود دستور داده: «به هر ترتیبی، ولو نوشتن کاغذ به طور سربسته به آقای شیخ بهاالدین محلاتی جریان را توجه بفرمایید و همین که آلت اجرای مقاصد این دسته ها قرارنگیرد.»۲۲

نکته قابل تذکر درباره خبر جعلی کشته شدن هشت دانشجوی دانشگاه تهران این است که این ماجرا در ارتباط با واقعه اول بهمن ۱۳۴۰ می باشد که در جریان آن، نیروهای امنیتی به داخل دانشگاه تهران حمله کرده و ضمن ضرب و شتم دانشجویان، بسیاری از وسایل آزمایشگاه

‎

ها و اداری را از بین بردند. این واقعه، در پی اعتراض سازمان دانشجویان دانشگاه تهران به دولت امینی و منع انتخابات رخ داد.

۴ انجمن اسلامی دانشجویان (تبریز): دانشگاه تبریز بعد از دانشگاه تهران، قدیمی

‎

ترین دانشگاه کشور تلقی می شود که در سال ۱۳۲۵ تاسیس گردید. نفوذ اندیشه های کمونیستی حزب توده و به ویژه، عملیات تجزیه

‎

طلبانه حزب دمکراتیک آذربایجان، روحانیون و فعالان مذهبی شهر تبریز را به واکنش واداشت. از این

‎

رو، در این شهر شکل گیری تشکلهای مذهبی ارتباط مستقیمی با وقایع مذکورداشت. می توان به برخی از فعالان و نخستین اعضای آن انجمن بدین شرح اشاره کرد: دکتر سید محمد میلانی، شهید دکتر هاشم معیری، دکتر قهرمانی، دکتر جهانی، دکتر کوکانی، سید حسین کهنموئی و دکتر بهروزیه. نخستین جلسه انجمن در منزل حاج احمد آقای طهماسبی برگزارشد. وی فردی متدین بود و در ارتباط با روحانیون شهر فعالیت می کرد. سخنگوی جلسات دکتر معیری و مدیر آن سید حسین کهنمویی بود.

مدتی بعد، انجمن اسلامی دانشجویان دانشکده پزشکی تشکیل گردید. این انجمن در مدت کوتاهی، نمازخانه ای در دانشکده مذکور ایجادکرد. نخستین فراخوان عمومی برای شرکت مردم در مراسم جشن نیمه شعبان از سوی این انجمن به

‎

عمل آمد. این مراسم در مسجد شعبان برگزارشد و در تغییر دید مردم نسبت به دانشجویان و فعالیتهای انجمن تاثیر بسزایی داشت. پس از مدتی، این تکاپوها توجه روحانیان نوگرای تبریز را به خود جلب کرد.۲۳ الهی طباطبایی یکی از اعضای آن انجمن در خاطراتش نقل می کند، زمانی

‎

که فعالیتهای سیاسی و فکری دانشگاه تبریز در دست چپی ها بود، دکتر میلانی، دانشجویان را به جلسات آیت الله قاضی طباطبایی می

‎

برد و از این طریق، دانشجویان با نهضت روحانیت آشنا شدند.۲۴ در همین دوره، انجمن در صدد برآمد که از روحانیان نواندیش قم برای سخنرانی دعوت به عمل آورد و برای این منظور از آیت

‎

الله ناصر مکارم شیرازی دعوت کردند. آیت الله مکارم در سخنرانیهای خود در دو مسجد تبریز، مردم را به انتظار برای رسیدن دستورات جدید از حوزه علمیه قم فراخواند.۲۵

۵ انجمن اسلامی دانشجویان (اصفهان): درباره سال تاسیس و نخستین بنیانگذاران آن در منابع سخنی به میان نیامده است؛ ولی از آنجا که از این انجمن نیز نماینده کافی برای شرکت در نخستین کنگره سراسری انجمنهای اسلامی در شهریور ۱۳۴۰ در تهران حضور داشتند، می توان ادعا کرد که در یکی دو سال قبل از آن انجمن مذکور تاسیس یافته باشد. دکتر شریعتمداری که پس از اخراج از دانشگاه شیراز، در دانشگاه اصفهان مشغول به کار شده بود، در خاطرات خود بدون اشاره به تشکیل این انجمن اسلامی، به نقش سیاسی برخی از دانشگاهیان اصفهان در تاسیس مراکز مذهبی برای فعالیتهای دینی و سیاسی اشاره کرده و خاطرنشان می سازد که در اصفهان آقایان علی اکبر پرورش، زهتاب، فضل الله صلواتی، برادران اژه ای، مهندس مصحفه و مهندس عبودیت با حمایت روحانیونی از قبیل آیت الله خادمی و شمس آبادی فعالیتهایی از این نوع به عمل می

‎

آوردند.۲۶ همچنین، در همین ارتباط، لطف الله منجی از همکاری روشنفکران مذهبی با روحانیون و علمای آن شهر یاد کرده است. این گروه، حتی اعلامیه های تندی علیه شاه می

‎

نوشتند.۲۷ در یکی از گزارشهای نخست وزیری از فعالیتهای مخالفان نظام در دانشگاه اصفهان آمده است: «دانشجویان دانشکده ادبیات هر یک ایدئولوژی خاصی برای خود دارند … انتشار بیانیه ها و اعلامیه های مخالف، چه از طرف روحانیون مرتجع و چه از طرف سرسپردگان جبهه ملی … شایع است. از جمله دکتر شریعتمداری … غالبا بیانیه

‎

های روحانیون مرتجع را بین دانشجویان توزیع می نمایند.»۲۸

چنین به نظر می رسد، تکاپوهایی از این نوع، دستاوردهای مهمی در اصفهان به دنبال داشته است. نقش مبارزاتی و جایگاه امام خمینی در اصفهان بیشتر از شهرهای دیگر مطرح شده بود. در دوره نهضت روحانیت در اصفهان، تشکلهای مختلفی اقدام به تکثیر اعلامیه ها و نوارهای امام و توزیع آنها می

‎

نمودند.۲۹ در اسناد ساواک نیز به صدور اعلامیه هایی از سوی دانشجویان اصفهان مبنی بر تحریم انتخابات دوره ۲۱ مجلس شورای ملی در اعتراض به «قانون شکنیها و اعمال وحشیانه دستگاه جبار به ویژه ادامه محاصره آیت

‎

الله خمینی و سایر آیات و رجال» اشاره شده است.۳۰

کنگره

‎

های سراسری انجمنهای اسلامی

همینطور که روشن شد، فعالیتهای انجمنهای اسلامی دانشجویان بیشتر در تعامل و ارتباط با روحانیون و علمای نوگرای شهرها صورت می

‎

گرفت. ناگفته پیداست که این علما، پس از مدت کوتاهی، به دنبال شروع نهضت روحانیت، رهبری مبارزات را در شهرهای خود به

‎

دست گرفتند. آیت

‎

الله میلانی در مشهد، آیت الله محلاتی در شیراز، آیت الله قاضی طباطبایی و برخی از علما و وعاظ مبارز در تبریز، آیت الله خادمی، شمس آبادی و بعضی دیگر از علمای نوگرا در اصفهان از این جمله

‎

اند. به

‎

دلیل زمینه و سابقه همکاری و همفکری مبارزاتی آنان با دانشگاهیان درهر یک از این شهرها، زمینه جذب و یارگیری از اقشار تحصیلکرده و دانشگاهی در این نهضت فراهم گردید. واضح است که این فعالیتها در ارتباط با مرجعیت و ثقل قیام یعنی قم به

‎

عمل می آمد. از همین

‎

روست که می

‎

توان از پدیده ای به

‎

نام «چند شهری شدن نهضت امام خمینی»۳۰ سخن به میان آورد.

اما دستاورد دیگر این فعالیتها در آستانه نهضت روحانیت، تشکیل دو کنگره سراسری انجمنهای اسلامی در سالهای ۱۳۴۰ و ۱۳۴۱ در تهران بود. در نخستین کنگره سراسری که در شهریور ۴۰ تشکیل شد، سیزده گروه و انجمن اسلامی از سراسر کشور شرکت کردند. در این کنگره، شخصیتهای روحانی برجسته ای نظیر علامه طباطبایی، استاد مطهری، آیت الله طالقانی، سید مرتضی جزایری و دکتر شهاب پور حضور داشتند. انجمنهای اسلامی دانشجویان دانشگاه

‎

های تهران، مشهد، شیراز و اصفهان نقش فعالی در این کنگره، ایفا کردند. از انجمنهای اسلامی فعال تهران می توان به انجمن اسلامی مهندسین، انجمن اسلامی پزشکان و کانون توحید اشاره کرد. ساواک در گزارشی از این تجمع به

‎

عنوان «تشکیل مجمع اسلامی» نام برده و حضور این تشکلها را نیز تایید کرده است۳۲. از آنجا که تشکیل این کنگره از نظر زمانی نزدیک پنج ماه بعد از رحلت آیت الله العظمی بروجردی بود، در موضوعات مطروحه آن، بحث زیادی درباره مرجعیت و چگونگی انتخاب آن شده بود. در واقع، این برنامه از تدابیر اتخاذشده از سوی انجمن اسلامی دانشجویان به شمار می رفت. برای این منظور، آنان نه تن از صاحب

‎

نظران را دعوت کرده بودند که درباره انتخاب مرجع بحث کنند. این مباحث، عرصه های جدیدی را در خصوص نقش وعملکرد اجتماعی و سیاسی مراجع گشود.

نتایج مباحث و سخنرانیهای این کنگره در کتابی با عنوان بحثی درباره مرجعیت و روحانیت چاپ شد و در دسترس همگان قرارگرفت. در مقدمه کتاب با طرح اهمیت مرجعیت و تقلید به ویژه پس از ارتحال آیت الله بروجردی به تشکیل جلساتی به اهتمام عده ای از بانیان انجمنهای اسلامی تهران و شهرستانها و وابستگان به دبیرخ