خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل کنگره (امام خمینی و اندیشه حکومت) مروری دوباره

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل کنگره (امام خمینی و اندیشه حکومت) مروری دوباره :

به مناسبت یکصدمین سال تولد امام خمینی, کنگره (امام خمینی و اندیشه حکومت اسلامی) در روز ۶ بهمن ماه سال ۱۳۷۸ به مدت سه روز در تالار شیخ مفید دانشگاه قم و با حضور گروهی از محققان, اساتید, صاحب نظران حوزه و دانشگاه و شخصیتهای سیاسی و مذهبی برگزار شد و جمعی از علما و محققین به ایراد سخنرانی و ارائه مقاله پرداختند. آنچه می خوانید گزارشی کوتاه است از مباحث مطرح شده در سه روز کنگره که با توجه به انتشار مقالات ارائه شده در هشت جلد, عمدتاً به سخنرانی ها و میزگردها پرداخته شده است.
در ابتدای جلسه, آیه اللّه معرفت, دبیر کنگره, بیانات حضرت آیه اللّه خامنه ای, مقام معظّم رهبری در دیدار با اعضای هیأت علمی کنگره را قرائت نمود, که متن کامل آن در این شماره مجله آمده است.
پس از قرائت بیانات مقام معظم رهبری, حجت الاسلام قاضی زاده, مسؤول کمیته علمی کنگره, گزارشی از فعالیت های یک ساله کمیته در جذب مقالات, مصاحبه های علمی, مأخذ شناسی اندیشه سیاسی امام ارائه نمود.
در ادامه اولین جلسه کنگره, آیه اللّه هاشمی رفسنجانی سخنان مبسوطی پیرامون روند شکل گیری تفکر حکومت اسلامی در امام خمینی ایراد نمود و ضمن تشکر از برپایی همایش برای طرح اندیشه های امام راحل, گفت: (قطعه بسیار مهم تاریخی بر دنیای اسلام و به خصوص ایران می گذرد و چنین قطعه تاریخی در گذشته نداشتیم. و عصر ما به رهبری امام راحل وارد نقطه متحول کننده ای شد که از ابتدای تاریخ اسلام منتظر آن بودند و برای تحقق آن خیلی ها فکر کردند اما راهی پیدا نکردند.)
ایشان در ادامه علل و انگیزه هایی که موجب عدم طرح بحث جدی ولایت فقیه و حکومت اسلامی در ادوار گذشته پرداخت و خاطر نشان ساخت: (چطور شد, شخصیتی مثل امام, طلسم را شکستند و این قطعه تاریخی را به وجود آوردند؟ واقعاً قابل بحث است و حتماً نیاز کار بزرگتری دارد و من در فهرست مقالات کنگره, اشاراتی دیدم اما تحلیل تاریخی جامع در آنها نبود چطور این اتفاق تاریخی پس از این مدت طولانی اتفاق افتاد و شرایط عینی و تاریخی و عواملش بیشتر بررسی شود.)
وی, امام خمینی را متأثر از شکست حرکت انقلابی مشروطه و ناجوانمردی های در حق علما و مردم دانست و آن را انگیزه برای ورود به مسائل سیاسی و طرح حکومت اسلامی ذکر نمود و در ادامه با اشاره به ویژگی های تفکر امام در رابطه با حکومت اسلامی گفت: (امام با دیدن حضور مردم و آمادگی آنان و پس از تبعید, با دیدن مبارزه پس از خود و محوریت حرکت حوزه و مردم, رهبری مبارزه را خود عهده دار بودند و در عین حال تصمیمشان به تدریج تقویت شد و فکرشان را به صورت بحث های ولایت فقیه تشریح کردند و امروز تز حاکمیت اسلام به این صورت در مذهب تشیع درآمد.)
رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام افزود: (نتیجه من از سیر بحث این است که حضور مردم و حضور (ناصر) که تنها ابزار این نوع حکومت است برای حضرت امام یک شرط مهم بود که به این نقطه رسیدند و تا آخر هم روی مردم حساب باز کردند.)
وی, اهتمام امام به حضور مردم در دوران نهضت و دور اندیشی ایشان در نهادینه کردن مردم در تشکیل حکومت اسلامی و حضور مردم در انتخابات متعدد را یادآور شد و گفت: (چند روز پس از پیروزی انقلاب امام فکر رفراندم را مطرح کردند و برای کلمه (جمهوری اسلامی) چه مقاومتی کردند و ایشان هم (جمهوری) را مهم می دانستند و هم (اسلامی) را. در رفراندم با تدبیر ایشان حدود ۹۹% رأی به جمهوری اسلامی دادند. بعد قانون اساسی را به رفراندم می گذارند.)
ایشان ضمن انتقاد از کسانی که حرکت مردم را ناآگاهانه قلمداد می کنند, گفت: (کسانی که می گویند مردم را گله وار آوردند خیانت می کنند و به مردم اهانت می کنند, مردمی که با آگاهی شاه را سرنگون کردند و قدرت عظیم استعماری را بیرون کردند این مردم چطور ناآگاه به میدان آمدند؟ این چه تعبیر و برداشتی است.) وی افزود: (حالا پس از گذشت ۲۰ سال, ناسپاسی هایی از ناحیه بعضی دیده می شود که چگونه به یمن انقلاب و در سایه حرکت عظیم مردم و در سایه خون های شهدا و فداکاری ها و گذشت و مبارزه با استبکار به اینجا رسیدند؟ و به این فکر بیفتند که چیز دیگری را جایگزین افکار نورانی امام کنند.)
آقای هاشمی رفسنجانی همچنین گفت: (افرادی از خط امام شروع کردند و جان گرفتند و امروز خط آتاتورک را بر خط امام ترجیح می دهند.)
آیت اللّه سبحانی یکی دیگر از سخنرانان جلسه صبح در اولین روز اجلاس بود که به طرح مبانی اصولی امام خمینی در باب حکومت اسلامی پرداخت و ضمن تشریح افکار و مباحث امام خمینی در باب حکومت اسلامی از سال ۱۳۲۹ به بعد و توضیح برخی مبانی اصولی ایشان گفت: (حضرت امام در مباحث اصولی غالباً مبتکر و مؤسس بوده اند; برای مثال می توان به نظرهای ایشان درباره مسأله تعبدی و توصلی, حجیت خبر واحد, تقدم اصل سببی و مسببی و خطابات شخصی و قانونی اشاره کرد.)
استاد حوزه علمیه قم در تبیین ولایت فقیه از دیدگاه امام خمینی اظهار داشت: (فقیه ولایتش را از مردم نمی گیرد و مردم مشرّع نیستند و اصل اولیه عدم حجیت رأی و حکم فردی بر فرد دیگر است حتّی رأی عادلانه هم حجّت نیست, پس اگر کسی حاکم است و در نفوس و اموال تصرف می کند, این تصرّف ولایت می خواهد و چون چنین ولایتی را مردم ندارند باید خداوند که صاحب ولایت کبراست یا از جهت نصیب یا قدر متیقن اعطاء کند.)
وی افزود: (اگر مردم در محضر امام حاضر شدند و اعلام آمادگی کردند بر امام لازم است با آنها همراهی کند. مسلماً مردم و آمادگی آنها شرط است اما مشروعیت ولایت از مردم نیست بلکه تحقق پذیری است, این حتی در اولیا و انبیا هم همین طور است. بنابراین حکومت اسلامی حکومتی الهی مردمی است که (الهی) اشاره به اسلامی بودن و (مردمی) اشاره به جمهوری بودن آن است.)
در ادامه جلسات کنگره جمعی از محققان به ارائه مقالات خود پیرامون موضوعات مختلف در زمینه (امام خمینی و اندیشه حکومت اسلامی) پرداختند.
آیه اللّه محی الدین حائری شیرازی از سخنرانان عصر روز اول اجلاس بود که پیرامون (معیار مصلحت در نظام اسلامی) به ایراد سخن پرداخت.
ایشان ضمن توجه دادن به دو موضوع (واقع گرایی) و (حقیقت گرایی) و پرهیز از گرایشات افراطی و تفریطی, گفت: (بسیاری از افراد به بهانه حقیقت جویی, واقعیت های موجود را بی اهمیت قرار داده و در نتیجه بزرگترین ضربه برای دفاع از حق و زمینه به وجود آمدن حکومت های لائیک را فراهم نمودند.)
وی افزود: (ریشه جنبش لائیک در تعصبات مذهبی است و هر کجا تعصبات خام تحت عنوان اطاعت محض از دین مطرح شد, عکس العمل آن گرایش به عالم لائیک است, و همچنین شرق و غرب مولود افراط و تفریط ها است. امام خمینی شخصیتی بود که بدون باج دادن به قدرت ها و شریک قرار دادن غیر خدا, واقعیت های اجتماعی را رعایت می کردند. و هر کس خواست های مردم را نادیده بگیرد, توجه درست به مسائل ندارد. و فقیه در تشخیص مصلحت, آمادگی و پذیرش مردم را در نظر می گیرد, البته انفعال دائم ندارد و رسالت فقیه این است که زمینه ای در مردم به وجود آورد تا اشتهای حکومت اللّه پیدا کنند.)
در پایان نخستین روز اجلاس میزگردی با عنوان (ولایت فقیه و آزادی های سیاسی) با حضور حجت الاسلام والمسلمین محمدمهدی آصفی, حجت الاسلام و المسلمین سید محمد موسوی خوئینی ها, حجت الاسلام والمسلمین عباسعلی عمید زنجانی و دکتر حاتم قادری برگزار شد.
آقای موسوی خوئینی ها در ابتدا, لزوم مشخص نمودن قرائت خود از ولایت فقیه برای تبیین نسبت آن با آزادی را یادآور شد و گفت: (برطبق نظریه ولایت انتصابی مطلقه فقیه, آزادی ها در چارچوب مصلحتی است که ولی فقیه تشخیص می دهد, اما طبق نظریات دیگر, نتیجه فرق می کند.)
در ادامه آقای عمید زنجانی, ضمن پذیرش اصل نسبت, گفت: (چنین نظریه ای می تواند آثار مثبتی نیز داشته باشد و آن اینکه توسعه سیاسی را به هر نحو که جامعه طلب نماید, ایجاد کند.)
آقای آصفی ضمن نفی وجود واژه آزادی در قرآن و سنت, ابهام موجود در مورد آزادی و ولایت فقیه را در اثر جابه جایی اصطلاحات برشمرد و گفت: (اسلام از حق مردم بسیار سخن گفته است و بر این اساس حقوق سیاسی مردم عبارتند از: ۱ شورا ۲ مشارکت ۳ مراقبت و نظارت, که هر سه مورد در عرض ولایت فقیه قرار دارند. بر این اساس, نقش مردم از نظر اسلام نقش بسیار وسیعی است و بنابر همه قرائت ما از نظریه ولایت فقیه با آن سازگار است.)
آقای خوئینی ها در ادامه, آزادی را از دیدگاه امام و قانون اساسی یک (حق) دانست که این تلقی با نظریه ولایت انتصابی ناسازگار است.
آقای عمید زنجانی در پاسخ, با استناد به اصل دوم قانون اساسی, آزادی مورد مقبول را توأم با مسؤولیت دانست و گفت: (در اسلام آزادی در چار چوب تکلیف است و همه ادله شرعی گواه بر آن است.)
در ادامه آقای دکتر قادری در شرح نظر خود گفت: (پرسش مهم این است که آزادی مقدم است یا مسؤولیت؟ آیا به ایشان آزادی داده اند که ایمان بیاورد و بعد مسؤولیت بپذیرد یا اینکه از اول مقید بوده الزاماتی را بپذیرد؟ تصور من این است که به ایشان آزادی داده شده ایمان بورزد تا بعد مسؤول واقع شود.)
وی درباره نسبت ولایت فقیه و آزادی گفت: (اگر منظور از ولایت فقیه, مطلقه بودن آن باشد, آزادی ها به حداقل خود می رسد.)
سپس آقای خوئینی ها ضمن تناقض آمیز خواندن سخنان آقای عمید زنجانی, گفت: (برطبق مبنای نصب همه قدرت ها در ولی فقیه متمرکز می شود و با توجه به این امر چگونه بستری برای توسعه سیاسی که معنای توزیع قدرت تعریف شده, می باشد.)
آقای عمید زنجانی در پاسخ گفت: (آزادی و مسؤولیت دو مقوله اند, صحبت این نیست که مردم حق دارند ولی فقیه را انتخاب کنند, اینها آزادی نیست و تکلیف است, چرا این همه درباره آزادی صحبت می شود اما یک هزارم آن درباره تکلیف صحبت نمی شود.)
وی با استناد به بخشی از کتاب تحریر الوسیله گفت: (از نظر امام قیام فقیه برای تشکیل حکومت واجب است و بر مردم نیز واجب است که فقیه را در این کار یاری دهند.)
در ادامه دکتر قادری درباره جایگاه آزادی در قانون اساسی گفت: (در قانون اساسی در بسیاری موارد از آزادی به عنوان حق یاد شده است ولی باید روشن کنیم که معنای حق چیست؟ و آیا معنا به معنای لغوی است یا مشارکت؟ و من که به عنوان یک شهروند به قانون اساسی رأی دادم چنین برداشتی نداشتم که حق در واقع به معنای فضیلت است.)
وی در جمع بندی دیدگاه خود در مورد نظر امام در این مقوله گفت: (امام تکلیف است و از دیدگاه ایشان نمی توان آزادی های گسترده استنباط کرد و آزادی از دیدگاه ایشان مبتنی بر پیش فرض متدین بودن مردم است و در ولایت مطلقه فقیه آزادی ها خیلی محدود می شود.)

دومین روز اجلاس با بررسی موضوع (ولایت فقیه, نهادهای سیاسی و اصول مدنی) آغاز شد و در ابتدای جلسه, حجت الاسلام رحیم نوبهار مقاله خود را با عنوان (ولایت فقیه, فراقانونی یا در چارچوب قانون؟) ارائه کرد. وی با استناد به مجموع مذاکرات شورای بازنگری قانون اساسی, گفت: (از نگاه قانونگذاران اصل بر این است که اصول و راهکارهای قانون اساسی ملاک اداره امور نظام است, ولی با توجه به بار معنای (ولایت مطلقه) هرگاه معضلات از طریق مجمع تشخیص مصلحت قابل حل نباشد ولی فقیه می تواند اقدام به حل معضل نماید, اما این امر تنها در شرایط فوق العاده و استثنایی امکان تحقق را دارد. و با قطع نظر از این مذاکرات, ملاحظه اصولی از قانون اساسی, ولایت مطلقه به معنای کاملاً فراقانونی را بر نمی تابد با توجه به تصریح قانون اساسی بر غیر قابل تغییر بودن اصولی از آن.) وی افزود: (براساس قانون اساسی (رهبر در برابر قوانین با سایر افراد کشور مساوی است.) آیا ولی فقیه می تواند با تکیه بر ولایت مطلقه خویش, مفاد این اصل را نادیده انگارد.)
وی چنین نتیجه گیری کرد: (عمل به اصول و چارچوب قانون اساسی اصل است و تحت هیچ شرایطی, به منظور نیل به راه حلی برای رهایی از بحران ها, نمی توان اقدام به نقض قانون اساسی کرد. و به نظر می رسد حتی معتقدان به فراقانونی بودن ولایت مطلقه فقیه نباید به طور مطلق قایل به آن باشند.)
در ادامه جلسه آیه اللّه سیدجعفر کریمی یکی از اعضای هیأت رئیسه کنگره طی سخنان کوتاهی ضمن تجلیل از مباحث مطرح شده, طرح شجاعانه نظریات مختلف را ناشی از اجتهاد فقه شیعی دانست, و در پاسخ به دیدگاه مقاله یاد شده, ضمن اشاره به موضوع رابطه ولی فقیه و قانون اساسی گفت: (ولایت فقیه از قانون اساسی اقتباس نشده است تا پرسیده شود که قانون اساسی, چه میزان اختیارات به ولی فقیه داده است, اگر ولایت فقیه از قانون و مردم گرفته شده بود, بایستی به قانون و نظر مردم رجوع می شد.)
ایشان در تبیین مفهوم ولایت مطلقه فقیه, (مطلقه) را به معنای لغوی و بدون هیچ قید و شرط و عدم محدودیت به قانون اساسی ذکر کرد و پذیرش قانون از سوی امام را به منظور پرهیز از هرج و مرج دانست.
آیه اللّه جوادی آملی یکی از سخنرانان روز دوم اجلاس بود. ایشان امام خمینی را به عنوان شخصیتی معرفی نمود که هم دارای اندیشه حکومت اسلامی بود و در عمل نیز, صاحب انگیزه حکومت اسلامی. امام به تبعیت از پیامبران و امامان, اندیشه خود را به تدریج بیان کرد و وجود عبارت های مختلف در آثار امام به همین علت است.
استاد حوزه علمیه قم در ادامه به دو برداشت از ولایت فقیه اشاره کرد و توضیح داد: (یکی نظر عموم فقیهان و دیگر نظری است که برخی مطرح می کنند که فقه جزو علوم انسانی نیست و بر این اساس, آموختگان آن, عالم نیستند. اینان معتقدند حتی اگر فقه, علم باشد, حکومت از دین جداست.)
وی در ادامه بحث خود, ضرورت تبیین اندیشه و انگیزه امام را متذکّر شد و گفت: (امام حرف تازه ای مطرح کرد و گفت رابطه فقیه با مردم, رابطه امام و امت است نه مرجع با مردم, و من آن فقیه هستم و این حرف را نه از باب شخص (روح اللّه موسوی) گفت بلکه از باب اینکه فقاهت و عدالت حاکم است و لذا اگر حکمی بدهد و بر او نیز عمل به آن واجب است و اگر حکمی می داد و خود را استثنا می کرد حکومت استبدادی می شد.)
ایشان در بخش دیگری از سخنان خود, ضرورت مطالعه مجلات علمی و شبهه شناسی و پاسخگویی به آنها را یادآور شد و فتنه هایی که پس از رحلت امام به وجود آمد را چنین بیان کرد: (ابتدا بحث انکار مبدأ و سپس تفکر جدایی دین از سیاست و در مراحل بعدی بحث سکولار و پلورالیسم مطرح شد که این فتنه ها با پاسخگویی دانشگاهیان و حوزویان کم شد و در ادامه تهاجم و شبیخون به ولایت فقیه آغاز شد که دین حکومت دارد اما ولایت ندارد و بعد هم در مصداق ولایت شبهه ایجاد کردند.)
آیه اللّه جوادی آملی در پایان, ش