خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل اوضاع اقتصادی در عصر عباسی دوم

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل اوضاع اقتصادی در عصر عباسی دوم :

پیش از این درباره زراعت شمه ای بگفتم، بدوران عباسیان در کار زراعت و آبیاری بهبودها بود و در مصر و عراق و یمن و شمال شرقی ایران و ما وراء النهر و هند کار آبیاری نسق یافت و چنان دقیق بود که فرنگان از آن تقلید کردند، دولت عباسی به نگهداری سدها و حفر ترعه ها علاقه بسیار داشت، و این کار موظفان خاص داشت که رخنه کوچکی در یک سد میتوانست ویرانی بسیار پدید آرد.

در مرو برای نسق آب دیوانی خاص بود بنام «دیوان آب» و برای نظارت رئیسی عالیمقام داشت که چند هزار کس دستیار وی بودند.در سجلات دیوان آب خراج زمینها را بتفاوت روش آبیاری ثبت کرده بودند که اگر از آب باران سیراب میشد نیم عشر و اگر نه، یک عشر خراج میداد، بر نهرها نیز مقیاسها نهاده بودند تا خراج زمین را بحساب مقدار آب دریافت کنند.

وسیله عادی زراعت گاو بود.در اردبیل هشت گاو را بیک خیش می بستند و هر دو گاو را یکی میراند، تقویت زمین با کود که رسمی بسیار قدیم است بدقت رعایت میشد، برای حفظ حاصل از دستبرد پرندگان و حیوانات از کودکان استفاده میکردند.تربیت حیوانات رایج بود، گاو را برای شیر نگه میداشتند، گاومیش از هند آورده بودند و بقرن چهارم و بعد که مردابها در ناحیه عراق وسعت یافت اهمیت گاومیش بیشتر شد، پنداشتند گوشت گاو زیان آور است و گوشت گاومیش را بر آن ترجیح میدادند.مصر حیوانات گوشتی را از برقه میخرید که مراتع بسیار داشت و هنوز نیز دارد، شتر در جزیره العرب فراوان بود اما شتر دو کوهان که بختی نام داشت از بلخ بود، اسبان خوب از عربستان و خاصه ناحیه احسا ببغداد میرسید.در نجد و ایران نیز اسبهای خوب پرورش مییافت، در مصر مرغداری رواج داشت و کبوتران را در برجهای بلند نگه میداشتند تا مار آزارشان ندهد، بعضی نواحی به سگداری رغبتی داشتند.قرمطیان سگان را چاق میکردند و گوشت آن را میخوردند.

گندم حاصل عمومی بود که در عراق و خوزستان و مصر و همه ولایتهای دیگر فراوان کشت میشد، ذرت از جنوب عربستان و نوبه و کرمان و برنج از خوزستان و مازندران بدست میآمد، بلوط در مصر و فلسطین و آسیای صغیر بسیار بود، در عراق و یمن و مصر و بلخ و شام موستانهای بارور بود.

از میوه جات نویاب نارنج و ترنج بود که بگفته مسعودی از پس قرن سوم از هند آوردند و در عمان کاشتند و از آنجا ببصره و عراق و شام بردند و در بیشتر خانه های طرسوس و انطاکیه و دیگر شهرهای شام و فلسطین و مصر فراوان کشتند که از آن پیش ساخته نبود اما عطر و رنگی را که در هند داشت و از آب و خاک و اقلیم آندیار بود، نداشت.مصر بکشت لیمو معروف بود از اقسام آن یکی «لیموی بهی» بود که بی شکر توانستند خورد که کمتر ترش بود و مزه ای خوش داشت و نیز در مصر خربزه های خوب بود که همه جا خریدار داشت.یک نوع خربزه ممتاز منسوب به عبد الله طاهر حاکم مصر در ایام مأمون عبدلاوی نام داشت که عبد الله بذر آن را از خراسان آورده بود، در شام به نکوئی معروف بود.در عراق، بخصوص بصره، و کرمان و شمال آفریقا خرما فراوان بود که ببازارهای دور میرفت، در شام و شمال افریقا زیتون بسیار بود، نابلس و حلب به روغن کشی معروف بود و روغن زیتون خوب آنجا میگرفتند.کشت نیشکر در بعضی نقاطافغانستان و شام و مصر و خوزستان و عراق و اندلس معمول بود، هند قرنقل و فلفل و صندل و دارچین داشت و توت بسیار برای خوراک کرم ابریشم میکاشت.در اصفهان به و گلابی و امرود فراوان بود، بروزگار فاطمیان در مصر گندم و جو و باقلا و قصب و بلوط بسیار بدست می آمد.

صناعت

بدوران دوم عباسی صناعت رایج بود و هر ولایت صنایع خاص داشت.پارچه بافی که چون روزگار قدیمی است رونق بیشتر یافته بود.کشت و بافت کتان در مصر معمول بود و شهر فیوم و اطراف دریاچه تنیس و دمیاط و شطا و دبیق، معتبرترین مراکز کتانکاری و کتانبافی بشمار بود، دبیق یکقسم پارچه دیگر داشت که بنام دبیقی شهره بود، شهر تنیس سالانه ۰۰۰/۲۰۰ تا ۰۰۰/۳۰۰ دینار کتان بعراق میفروخت، در دبیق پارچه های سنگین و عمامه های شرابه دار رنگین میبافتند .طول پارچه عمامه یکصد ذرع بود و علامتهائی از طلا در آن میبافتند بسا میشد که یک عمامه تنها/۵۰۰ دینار طلا برده بود و قیمت ابریشم و مزد بافت از این رقم جدا بود.

بکازرون پارچه های زیبا میبافتند تا آنجا که اینشهر را دمیاط عجم نامیدند، پنبه کاری و پنبه بافی در ناحیه شرقی یعنی خراسان رواج داشت، ثعالبی گوید: «پنبه از خراسان است و کتان از مصر» کشت و بافت پنبه از هند نخست بخراسان و فارس آمده بود و از آنجا بولایتهای غربی اسلام نفوذ کرد، در کابل پارچه های پنبه ای نیکو میبافتند و بچین میفرستادند، در ماوراء النهر نیز پنبه کاری و پنبه بافی رواج داشت، حمدانیان زراعت و صنعت پنبه را بعراق آوردند، در افریقا و اندلس نیز این زراعت و صنعت رواج یافت، مهمترین مراکز پنبه بافی، مرو و نیشابور بود در آنجا پارچه پنبه ای ارزان و کتانی گران و مرغوب بود.اسماعیل بن احمد سامانی (۲۷۹ ۲۹۵) بهر یک از سرداران خود جامه ای از کتان بخشید و این هدیه ای گرانبها بود.بروزگار فاطمیان قاهره مرکز صناعت بود: بافت پارچه های گلدار پیشرفت بسیار کرد و نیز ابریشم بافی بنهایت ظرافت رسید.مهارت و دقت مصریان را در پارچه بافی از وصف پوششی که بفرمان معز برای کعبه بافته بودند توان دریافت، معز «پوششخانه» ای پدید آورد که در آنجا برای دولتیان جامه میبافتند، اخلاف معز بصنعت بافندگی توجه بسیار داشتند و در پوششخانه پارچه بسیار برای ایشان و هم برای درباریان مهیا میشد.

در آنروزگار پارچه های ممتاز فراوان بود از جمله پارچه کم نظیری بود منسوب بیکی از محلات بغداد بنام عتایی و پارچه ابریشمی ظریف دیگر که منسوب به خسروان ایران به «خسروانی» معروف بود.قلمونی پارچه ای الوان و براق بود که در نور آفتاب میدرخشید و بافت آن را مصریان از یونان آموخته بودند و در دمیاط و تنیس میبافتند، یک قسم پارچه ابریشمین در ششتر معروف ترین شهر خوزستان بافته میشد که ششتری نام داشت.قرقی نوعی پارچه زیبا بود که از یونان بمصر آمده بود و رنگهای براق آن در نور خورشید پیوسته تغییر مییافت.نصفی پارچه ای بود که از مخلوط ابریشم و پنبه میبافتند.

مقریزی گوید: «بسال ۳۵۳ معز بفرمود تا نقشه ای از ابریشم کبود ششتری و قرقوتی زربفت آماده کردند و همه اقطار جهان را با همه کوه و دریا و رود و راه و شهر بطلا بر آن نمودند و مکه و مدینه را نمودارتر نقش کردند که همه کس در نظر اول آنرا میدید،» و هم او گوید : «با آن گنجها که مستنصر بجا گذاشت پنجاه هزار جامه حریر خسروانی بود که بیشتر زربفت بود و تشکی از قلمونی که ۲۴۰۰ دینار بفروش رفت.»

مرو بولایت طبرستان به ابریشمبافی شهره بود در ارمنستان از ابریشم بندها برای جامه زیر میبافتند که از یک تا ده دینار قیمت داشت ایران و ارمنستان و ماوراء النهر بپارچه و فرش بافی شهرت داشت و فرش بافت اصفهان از روزگار قدیم بخوبی شهره بود.در قرن چهارم هجری صنعت فرش در ارمنستان رواج یافت و از آنجا به آسیای صغیر رفت و فرش ازمیر در اروپا مرغوب شد، غرناطه نیز فرش نکو میبافت و در این هنر از مشرق جلوتر رفته بود.بگفته جاحظ نکوترین پارچه ابریشم از مصر بود سپس از خوزستان.در شاپور و کوفه و گور که در جنوب فارس بود از بنفشه و نیلوفر و سوسن و زنبق و نارنج عطرهای ممتاز میکشیدند: گلاب اعلا خاص گور بود که تا چین و هند و یمن و مصر و آفریقا و اندلس میرفت.

کاغذ سازی بدوران دوم عباسی رواج یافت، تا اوایل این دوران اوراق بردی مصر که برگ یک قسم