خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل استانداران امیرمؤمنان علیه السلام در مصر (۷)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل استانداران امیرمؤمنان علیه السلام در مصر (۷) :

فرمانی مبارک

گرچه عهدنامه ی مالک اشتر در ظاهر خطاب به مالک اشتر و برنامه ی کشورداری او در مصر است، اما این عهدنامه برنامه ی جامع و مترقی و جاویدی برای اداره ی کشور و ملت است و از جهات مختلفی نسبت به منشور حقوق بشر که پس از جنگ جهانی دوم، طی چهار سال، توسط صدها متفکر بزرگ جهان تدوین گردید، برتری دارد .

نامه ی نورانی حضرت علی علیه السلام به مالک اشتر از مهم ترین و طولانی ترین عهدنامه های آن پیشوای پرهیزکاران می باشد . امام در این مکتوب مفصل آنچه را که یک حاکم و کارگزار در زمینه های گوناگون نیاز دارد، بیان کرده است . محتوای آن، جهانی از علم، اخلاق و سیاست و دستورالعملی کامل و جامع برای جامعه ی برین است و اعصار و قرون نتوانسته است غبار کهنگی و هولت بر سیمای پرصلابت آن بپاشد .

عهدنامه ی مالک اشتر و اعلامیه ی حقوق بشر

بعد از جنگ جهانی دوم و در دهم دسامبر ۱۹۳۸میلادی (۱۹ آذر ۱۳۲۷ه ش) اعلامیه ی حقوق بشر به وسیله ی سازمان ملل تدوین گردید . در شرایط آن روز که دو جنگ متوالی جهانی دنیا را به خاک و خون کشید و بخش اعظم کره ی خاکی را به تلی از خاکستر تبدیل کرد، برای مردم جنگ زده ی آن روز این قانون بسیار جذاب و دل انگیز جلوه کرد و آن را نقطه ی عطفی در تاریخ تمدن بشری قلمداد نمودند اما چند دهه از تصویب این اعلامیه نگذشت که جهانیان متوجه شدند جز دامی نوین برای کشورهای محروم و ستمدیده نمی باشد و گردانندگان و اجراکنندگان آن اولین کسانی بودند که مفاد و مواد آن را با بی شرمی زیر پا نهادند . به علاوه اگر نکات مثبتی در آن وجود دارد، پدیده ای تازه و نوظهور نمی باشد و ارمغان تعالیم پیامبران مخصوصا واپسین آنها حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله می باشد .

«جرج جرداق » نویسنده و متفکر مسیحی بین عهدنامه ی حضرت علی علیه السلام و این اعلامیه، مقایسه ی جالبی به عمل آورده و می گوید:

«فرمان حضرت علی علیه السلام بسیار جامع تر و کامل تر است به علاوه با وجود آن که اعلامیه ی حقوق بشر دارای یک مقدمه و سی ماده است در عرض چهار سال، توسط هزاران متفکر و حقوقدان برجسته ی جهان تدوین شده و حال آن که عهدنامه ی مالک در مدتی کوتاه توسط یک نفر (حضرت علی علیه السلام) تهیه شده است، اعلامیه ی مزبور در قرن بیستم نوشته شده، حال آن که عهدنامه ی مزبور حدود چهارده قرن قبل پدید آمده است، همچنین نویسندگان این متن خودشان نخستین کسانی بودند که حقوق انسان ها را سلب کردند و مفاد آن را زیر پا نهادند و به آتش افروزی در کشورها و تضییع حق مسلم مردمان جهان مبادرت ورزیدند اما حضرت علی علیه السلام قبل از آن که نامه به مالک اشتر بنویسد، خود به محتوای آن عمل می کرد . و اصولا دلیل آنهمه فشار و ایجاد مشکلات برای آن بزرگوار به خاطر این بود که چرا از عدالت، مساوات و رعایت حقوق آدمیان دفاع می کرد و سه جنگ بزرگ جمل، صفین و نهروان را بر علیه وی تدارک دیدند و در پایان، قربانی دفاع از حق گردید» ^(۱) .

آری عهدنامه ی مالک اشتر کلام کسی است که باب «مدینه العلم » گردید و استاد کرسی «سلونی قبل ان تفقدونی » بود و چون دم مسیحیایی نسیم حقایق از دریای بی انتهای سخنش بر جان ها وزید و درهای درخشان در اعماق اقیانوس مفاهیم بلندش مستور گشت که غواصان فکر و اندیشه باید بکاوند و آنها را به جهانیان عرضه کنند . به علاوه سخنان مزبور حاوی پیام های معنوی است که عارفان و سالکان وادی معرفت از روح مضامین پرجاذبه ی آن به قله ی رفیع حضور و شهود رسیده اند .

اهمیت سرزمین مصر در آن زمان

شاید این سؤال به ذهن برسد که چرا در میان استانداران و کارگزاران مناطق گوناگون قلمرو اسلامی حضرت علی علیه السلام تنها برای والی مصر چنین نامه ی مفصل و مهمی را تنظیم کرده است . در پاسخ به این پرسش باید گفت:

مصر سرزمین استراتژیک مهمی بوده که در همسایگی دشمنی آتش افروز قرار داشته است و اداره ی چنین کشوری بخصوص در آن زمان که دچار آشفتگی شده و کارگزار قبلی را در تنگنا قرار داده بود، امر چندان سهلی نبود و این عهدنامه رهنمودهای مهمی را در خصوص مدیریت سیاسی، اجتماعی ارائه می نماید و در مسایل گوناگونی که برای استاندار پیش می آید، نکاتی را به عنوان دستورالعمل یادآور شده که بکار بستن آنها در تعمیق ارزشهای دینی و تقویت ایمان مردم و استحکام رابطه ی والی با افراد بسیار مؤثر است . و با استمرار این وضع ثبات سیاسی و درجه ی امنیت مصر که در آستانه ی سقوط قرار داشته، رو به فزونی می رود و دشمن را به عقب نشینی و استیصال وا می دارد . اما متاسفانه معاندان حتی اجازه ندادند استاندار حضرت به مقر حکومت برسد و او را به شهادت رسانیدند .

اگرچه مالک رخت از دنیا بربست، ولی فرمانی که امام بر مبنای شایستگی وی برای اجرای آن صادر نمود، برای ابد پایدار ماند .

سفارش های آسمانی

در طلیعه ی این نامه آمده است:

«این; فرمان بنده ی خدا علی امیرمؤمنان است به «مالک » پسر «حارث اشتر» در فرمانش به وی، آن هنگام که او را برای فراهم آوردن خراج و جهاد با دشمنان و شایسته سازی مردم و آبادانی شهرها به امیری مصر گمارد» .

در ادامه; امام، مالک را به پرهیزگاری و تملک نفس فرامی خواند و خطاب به وی می فرماید:

«اینک ای مالک بدان: تو را با کشوری مواجه ساخته ام که پیش از تو زمامدارانی دادگر و ستمگر بر آن فرمانروایی کرده اند و همچنان که تو به کار زمامداران قبلی (مصر) نگاه می کنی، مردم نیز به کار تو می نگرند و همانگونه که در خصوص خوبی و بدی حکومتهای پیشین سخن می گویی، آنها هم درباره ی نحوه ی حکومت تو داوری می کنند و تنها استدلال مردم به شایستگی افراد، همان چیزی است که خداوند بر زبان بندگان جاری می نماید پس باید محبوبترین اندوخته نزدت کردار نیک و عمل صالح باشد» .

پس از این که امام، مالک را به سخت گیری بر نفس تذکر می دهد و آن را عین انصاف می داند، از وی می خواهد دلش را از رحمت، محبت و نرمش با مردم لبریز کند و اگر مردم; که یا برادر دینی او هستند و یا در آفرینش با او برابرند، هر خطایی مرتکب شدند، آنان را مورد عفو قرار ده و در خشم شتاب مکن .

در فراز دیگر نامه، حضرت خواستار آن است که مالک از گردنکشی و تندی احتراز کند و از ستم اعراض نماید و تاکید می فرماید:

«(ای مالک) باید محبوب ترین کارها نزدت سازگارترین آنها با حق; و گسترده ترین آنها در عدالت و فراگیرترین آنها در جلب رضایت مردم باشد، زیرا نارضایی عموم افراد، رضایت خواص را خنثی می کند درحالی که از نارضایی خواص در مقابل رضایت عموم، می توان چشم پوشید» .

امام; مالک را از عیب جویی برحذر می دارد و از وی می خواهد پاکان خوش سابقه را یار و وزیر خویش بگیرد و به وی توصیه می کند اشرار و گناهکاران نباید با تو همکاری داشته باشند و سپس در فرازی از نامه می فرمایند:

«به جای ایشان جانشین های بهتری خواهی یافت کسانی که اندیشه و نیرو، منهای وزر و وبال و بزهکاری ایشان را دارند و با هیچ ستمگری در ستم و با هیچ بزهکاری در بزه کاری همکاری نداشته اند . چنین افرادی بر دوشت سبکبارتر و در یاوریت بهتر و نیکوتر و در دوستاری تو صمیمی تر و الفتشان با غیر تو کمتر است پس چنین کسانی را انیس خلوت و جلوت خود کن . اما گزیده ترین برگزیدگانت باید آن باشد که در بیان تلخ حق گویاتر باشد و در کاری که از هوای دل تو سر می زند و خدا آن را برای اولیای خود نمی پسندد، از همه کمتر همراهی کند . با زاهدان صادق بپیوند، اما آنان را عادت ده که در مدح تو نکوشند و تو را به کار نکرده بیجا نستایند چرا که افراط در مدح; خود پستی آرد و به سرکشی وا دارد . مبادا نیکوکار و بدکار را جایگاهی مساوی دهی که این کار، نیکوکاران را به دلسردی سوق می دهد و بدان را به خلافکاری دلگرم می نماید» .

حضرت به مالک اشتر یادآور می شود که:

«باید با نیکی به مردم و سبک گردانیدن هزینه ی زندگیشان و وادار ننمودن آنان به امور دشوار، خوش گمانی افراد جامعه را سبت به خود تقویت کند و به اشخاصی اعتماد کند که از آزمون او سرافراز بیرون آمده اند . و همچنین از مالک می خواهد: نت شایسته ای را که بزرگان این امت بدان عمل کرده اند و بر اساس آن اتفاق نظر به وجود آمده و کار مردم بدان سامان یافته است، برهم مزن و بدعتی مگذار که به رسوم گذشته لطمه زند که در نتیجه، پاداش از آن بنیان گذاران سنت نیکو، و وبال و گناهش بر گردن تو خواهد بود . هرچه بیشتر با فرزانگان و دانشمندان الفت داشته باش تا موجبات سامان یابی کشور فراهم آید» .

در ادامه، امام به دسته بندی توده های مردم می پردازد و خاطرنشان می نماید:

«دژ استوار ملت، قوای نظامی هستند و مردم جز بدانها برپا نمی توانند بود» .

آنگاه نکاتی را در خصوص نیروهای تحت امر والی گوشزد می نماید و تاکید می فرماید:

«بی شک برترین مایه ی خشنودی زمامداران برپا داشتن عدالت در کشور و آشکار شدن محبت میان مردم است و این علاقه جلوه نمی کند مگر وقتی که سینه های آنان از نارضایی و نفرت خالی باشد . خیرشان دوام نمی گیرد مگر با نگهداری زمامدارانشان و حکومتی که بر دوش مردم سنگینی نکند و پایان روزگارش را انتظار نبرند، ای مالک آرزوهای مردم را برآور و به آرم