خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل تاریخچه بست و بست نشینی در مشهد مقدس

با فایل فایل پاورپوینت کامل تاریخچه بست و بست نشینی در مشهد مقدس یک ارائه‌ی بی‌نقص بسازید!

پاورپوینتی زیبا و کاربردی:

فایل فایل پاورپوینت کامل تاریخچه بست و بست نشینی در مشهد مقدس شامل 100 اسلاید کاملاً حرفه‌ای و چشم‌نواز است که برای ارائه‌ی مستقیم یا چاپ آماده شده‌اند.

آنچه فایل فایل پاورپوینت کامل تاریخچه بست و بست نشینی در مشهد مقدس را متمایز می‌کند:

• طراحی مدرن و هدفمند: فایل پاورپوینت کامل تاریخچه بست و بست نشینی در مشهد مقدس با ترکیب رنگ‌ها و چیدمان هوشمندانه، به انتقال بهتر مفاهیم کمک می‌کند.
• کاربری راحت و سریع:فایل پاورپوینت کامل تاریخچه بست و بست نشینی در مشهد مقدس بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، فقط فایل را باز کنید و ارائه دهید.
• کیفیت بالا برای نمایش: همه‌ی اسلایدها با رزولوشن مناسب و ساختاری منظم آماده ارائه هستند.

ساخته‌شده با دقت و استانداردهای بالا:

فایل پاورپوینت کامل تاریخچه بست و بست نشینی در مشهد مقدس با رعایت جزئیات طراحی شده تا در هر محیطی بدون مشکل نمایش داده شود. هیچ‌گونه بهم‌ریختگی یا ایرادی در اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل تاریخچه بست و بست نشینی در مشهد مقدس وجود ندارد.

تذکر:

در صورت مشاهده‌ی تفاوت در کیفیت، احتمال استفاده از نسخه‌های غیراصلی وجود دارد. نسخه معتبر فایل پاورپوینت کامل تاریخچه بست و بست نشینی در مشهد مقدس با دقت توسط تیم طراحی آماده شده است.

همین حالا دانلود کن و با فایل پاورپوینت کامل تاریخچه بست و بست نشینی در مشهد مقدس مخاطب‌هات رو تحت تاثیر قرار بده!

---

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل تاریخچه بست و بست نشینی در مشهد مقدس :

گروه جغرافیای ممالک اسلامی

پیشینه بست نشینی

اصطلاح «بست نشینی » که امروزه مفهوم تاریخی خود را از دست داده است و به محلهایی خاص در اماکن متبرکه مشهد

مقدس اطلاق می گردد، در گذشته به معنی پناه جستن و متحصن شدن در مامن مورد احترام همگان گفته می شد و

بست اصطلاحا به معنی مکان مقدس و امن بود

.

«

این سنت در دیگر نقاط جهان و از دیرباز در میان پیروان ادیان گوناگون و ملل مختلف رایج بوده است و وجود اصطلاح

«

قدس » در زبان عبری و «حرم » و «حرام » در عربی به همین معنی می باشد و ممنوعیت صید در ایام حج، در واقع سنتی

زنده و دیرپا و نوعی از رعایت حرمت بست و حرم است

. ^(۱)

علی رغم نامشخص بودن زمان پیدایش این پدیده اجتماعی بست نشینی در جهان پیشینه ای طولانی دارد و براساس

مستندات تاریخی این سنت در ایران نیز از گذشته های دور وجود داشته است، اما در قالب و شیوه خاص، در عهد صفویه

رونق یافته و با این عنوان در دوران قاجاریه با روشنی بیشتری ملاحظه می گردد

.

درباره چگونگی پیدایش بست نشینی و انگیزه های اولیه آن، برخی بر این نظرند که این رسم از دورانهای بسیار دور تاریخ

و در اثر گرایش انسان به پرستش ایجاد شده است; چرا که انسان در همه اعصار همواره خدایانی را می جسته است تا مورد

پرستش قرار دهد و آنان را حامی خود بداند و در هنگام ابتلا به بلایا و بروز گرفتاری و بیماری به آنان توسل جوید و طلب

نجات کند. لذا با پیدایش ادیان آسمانی، همه پیامبران و رهبران دینی و حتی افراد و اشیای منتسب به آنان در نزد جوامع

مقدس و محترم شناخته شدند و پس از آن که در پرتو پیشرفت علم و دانش، شناخت منطقی و علمی بشر عمق و

گسترش یافت و عوامل و علل رویدادها کشف گردید، ترس و نگرانی انسان از پدیده های طبیعی رو به کاهش گذاشت و

خرافه پرستی تضعیف شد و با تصفیه اذهان، گرایشهای یگانه پرستی در مسیری یگانه و درست به جریان افتاد و همه

مقدس ات مذهب از جمله متولیان دین و رهبران و رهروان، مقدس و محترم شمرده شدند و پس از وفات نیز قبرهای

آنان یادگاری مقدس شد که مردم با توسل به آنان و طلب شفاعت از خداوند خواستار دفع گرفتاریها و دردها می شدند و

بدین ترتیب مقبره ها و مزارها و سایر مکانهای مقدس، محل اعتکاف بیماران و التجای گناهکاران شد که به منظور

شفاخواهی و یا دادخواهی و گاهی به جهت حق طلبی و اعتراض و نظایر آن در این مکانها متحصن می شدند و یا به

اصطلاح بست می نشستند

. ^(۲)

پیشینه بست نشینی در ایران مؤید آن است که بقعه و بارگاه ائمه اطهارعلیهم السلام و

امامزادگان، و برخی عالمان و اماکن منسوب به آنان و نیز مساجد و تکایا و بناهای متبرکه و خانقاههای مشایخ، همواره

مورد احترام مردم بود و گاه به نشانه مصونیت و تشخیص مرز و محدوده بست، زنجیری نیز بر آستانه مدخل ورودی آن

آویخته می شد

.

به شهادت تاریخ، بست نشینی که وسیله ای بود برای استشفا و طلب شفاعت و رهایی از آتش قهر الهی، بتدریج و بنا به نیاز

جامعه در برخی از دورانها، دامنه آن از امور اخروی و معنوی به مسایل اجتماعی تسری یافت، به گونه ای که پناه جستن

در این مکان های مقدس گاه به جهت احقاق حق و تقاضای حمایت در برابر شر و ظلم حاکمان و قدرتمندان بود که

مرجعی قانونی برای پاسخگویی آن وجود نداشت یا بدان امیدی نبود

.

به شهادت تاریخ، حرمت این مکانهای مقدس تا بدان حد بوده است که سلاطین و حکام به سبب عقیده و باور قلبی، و یا

از سر اجبار و به تاسی از باور عمومی جامعه به رعایت این سنت و حفظ و احترام حریم این گونه مکانهای مقدس و امن

پایبند بوده اند

. ^(۳)

بنابراین بدون شک بست ها در دوران حکومتهای سلطه طلب مکانهایی بوده است که بی گناهان به جهت محفوظ ماندن از

خشم جباران و فرمانهای ظالمانه آنان بدانها پناه می برده اند، و طلب یاری و بخشش می کرده اند

.

البته باید یادآوری کرد که دامنه و قلمرو مکانهای موردنظر برای تحصن و پناه جویی به سرای بزرگان قوم و حریم مراجع

بزرگ و اشخاص صاحب نفوذ دیگر نیز کشیده شد

.

بدین ترتیب در دورانهای بعد بست نشینی به صورت حرکتی اجتماعی تکرار شد و مورد قبول عام و خاص قرار گرفت تا

آنجا که شکل سنتی نافذ به خود گرفت

.

اگر چه بست نشینی در ایران، بیشتر در دوران اسلامی معمول بوده است، اما به استناد برخی منابع این رسم دارای

قدمت بیشتری است

.

کریستین سن می نویسد

:

«

روایات دیگری در دست داریم که هر چند افسانه آمیز است لکن از این حیث که انعکاسی از روایات قدیم راجع به

دالت خسرو انوشیروان به شمار می رود، کاشف حقیقتی تواند بود. در سیاستنامه نظام الملک مسطور است که کسری

زنجیر جرسی را به قصر خود متصل نمود تا هر کسی که ظلمی بر او وارد آمده باشد. زنجیر را بکشد و توجه شاه را به خود

معطوف کند

.» ^(۴)

اصطلاح بست نشینی در فرهنگهای لغت به معنی حریم امن که انسان در پناه آن از تعرض مصون می ماند آمده است و در

لغت نامه دهخدا با معانی مختلفی. همچون پناه جستن مردی به مرقد امام زاده، و یا پناهگاهی که مردم در آن متحصن

می شوند و نیز محوطه ای که اگر مقصری وارد شود حکومت به او دست نمی یابد نوشته شده است و مکانهای بست نشینی

بقاع متبرکه و مشاهد مشرفه مکه معظمه و روضه رسول خداصلی الله علیه وآله، مزارات امامزادگان، جزء مکانهایی

به شمار آمده است که ضابطین و عمال و حکام حکومت عادتا به آن تعرض نتوانند کرد و از آن جا بیرون نتوانند آورد

. ^(۵)

ترکیب بست نشینی در دائره المعارف تشیع به معنی حرم و مامن و قرق و در اصطلاح به معنی مکان واجب الاحترامی

آمده است که اگر متهم و مجرمی بدان پناه برد از مجازات و تعقیب مصون است و اگر جنایتی کرده باشد با پرداخت فدیه

از قصاص معاف می شود

. ^(۶)

در فرهنگ آنندراج آمده است که بر دور مزارات حضرات به فاصله یک کروه

Koruh]

واحد مسافت معادل ثلث فرسنگ

]

کمابیش از جهت منع درآمدن دواب چوب بست کنند و بر گنهکاری یا دادخواهی که در آن بست درآید کسی مزاحم

حال او نمی تواند شد و خدمه مزارات مقدس ه به حمایت دادخواه فراهم آمده داد او را از بیدادگر ستانند و به جای

چوب بست زنجیربست هم کنند

. ^(۷)

در فرهنگ نفیسی، بست، پناهگاه و جایی که مردم به آن پناه آورند و متحصن شوند معنی شده است

. ^(۸)

و مؤلف

مجمل التواریخ گلستانه، در تعریف بست می نویسد: امکنه مقدس و بقاع متبرکه، چون مکه یا روضه رسول و مقبره امامان

و امامزادگان و… محل پناه گناهکاران است تا از تعقیب مصون بمانند

. ^(۹)

در فرهنگ نظام، «بست » در اصطلاح محوطه ای معنی شده است که در آن حکومت به مقصران پناهنده دست نمی یابد و

مؤلف لفظ مذکور را ماخوذ از بستن دانسته است. که دربست، شخص بست نشین محفوظ و راه مخالفان بر او بسته

می شود

.

درباره تاریخ بست نشینی در دوران اسلامی در منابع مختلف آمده است که از صدر اسلام این پدیده وجود داشته و رسول

اکرم صلی الله علیه وآله پس از فتح مکه، خانه کعبه و اطراف آن را بست قرار دادند و در دوران بعد نیز مصونیت در جوار

مکانهای مقدس اسلامی به عنوان یکی از سنتها در میان مسلمانان رایج و مورد احترام بوده است. این سنت در ایران

اسلامی نیز معمول شده است. چنان که تیمور گورکانی در۸۰۶ ه. ق. مزار شیخ صفی الدین اردبیلی را بست اعلام کرد

. ^(۱۰)

مستندات تاریخی حاکی از آن است که پیدایش و گسترش این سنت در پاسخ به نیاز جامعه و در واقع نشانه ای از تمایل

جامعه برای اجتناب از واکنشها و تنشهای شدید اجتماعی و ایجاد جو صلح و آرامش و دوری از اضطراب و درگیری های

اجتماعی بوده است

. ^(۱۱)

در عهد صفویه بست نشینی به دلیل رشد شعایر مذهبی از رونق بیشتری برخوردار شد; به طوری که اگر گنهکاری موفق

می شد که در کاخ پادشاهی بست بنشیند، به نوشته نصرالله فلسفی حتی شاه نیز حق اخراج او را نداشت

. ^(۱۲)

فدت کاتف، بازرگان روسی که در دوران شاه عباس صفوی از ایران دیدن کرده است، منظور از بست نشینی را پناه بردن

دزدان و دیگران به مقابر بزرگان صفوی در اردبیل می داند و می نویسد که این عمل نوعی حمایت در برابر مجازات

خطاکاران است

. ^(۱۳)

به قول شاردن فرانسوی، در عهد صفویه دروازه عالی قاپو در اصفهان بست به شمار می آمده است و در دوران قاجار دو محل

دیگر یعنی تلگرافخانه ها و سفارتخانه ها نیز به مکانهای بست نشینی افزوده گردیده است. در واقع در آن زمان دو نوع

بست نشینی مذهبی و غیرمذهبی وجود داشته است. بستهای عمده مذهبی عبارت بوده اند از: حرم مطهر امام

رضاعلیه السلام، حرم حضرت معصومه علیهاالسلام، حرم حضرت عبدالعظیم، مزار شاه چراغ، مسجد شاه تهران، برخی از

تکیه ها و خانه تعدادی از علمای معتبر از جمله امام جمعه تهران

.

تاریخچه بست نشینی حاکی از آن است که علی رغم اهمیت و قداست بست و بست نشینی، گاهی بست شکسته می شد. از

جمله نوشته اند که امیرکبیر، سالار را که در خراسان سر به شورش برداشته بود و پس از شکست از حسام السلطنه با

یارانش در حرم حضرت رضاعلیه السلام بست نشسته بود از بست بیرون کشید و به مجازات رسانید و یا این که عمال

ناصرالدین شاه سید جمال الدین اسدآبادی را از بست حرم عبدالعظیم خارج کرده و به دیار عثمانی تبعید نمودند و یا به

نوشته ادوارد پولاک حاج میرزا آقاسی کلیه بستها را تعطیل کرد

. ^(۱۴)

با این حال سنت بست نشینی همچنان پایدار ماند و بویژه در انقلاب مشروطیت اهمیت چشمگیری یافت و در مهاجرت

صغری و کبرای آزادیخواهان و پس از آن به گونه ای دیگر و بیشتر با عنوان تحصن تا سالهای سال این سنت همچنان

برجای ماند

. ^(۱۵)

در اوایل دوره پهلوی نیز این رسم وجود داشت و جوانان شهری و روستایی برای گریز از خدمت نظام وظیفه (که به تازگی

برقرار و اجباری شده بود) در بازار و قهوه خانه های مجاور حرم عبدالعظیم به حالت بست و تحصن قرار می گرفتند

. ^(۱۶)

بست و بست نشینی بتدریج موقعیت و کارکرد خویش را از دست داد. به گونه ای که در حال حاضر فقط از این سنت قدیم

تنها نام «بست » به یادگار مانده و به بخشی از بنای حرم مطهر حضرت رضاعلیه السلام اطلاق می گردد که در چهار

قسمت غرب و شرق و جنوب غربی و شمال اماکن متبرکه قرار دارد و دو بست شرقی و غربی به همان بستهای قدیم گفته

می شود که بازسازی شده است

.

در سفرنامه ها، بویژه سفرنامه های جهانگردان غربی اطلاعات زیادی درباره بست نشینی به چشم می خورد. که گاه با

تحسین و احترام و یا تعجب از آن یاد کرده اند و گاه به دلیل عدم اطلاع به ذکر مطالبی قابل تامل پرداخته اند

.

ادوارد پولاک می نویسد: امامزاده شاهزاده عبدالعظیم نزدیک تهران و بقعه امام رضاعلیه السلام واقع در مشهد، دو

موضعی است که شخصا دیدار کرده ام. وی درباره بست های مشهد مقدس مطلب را چنین ادامه می دهد

.

«…

سراسر مشهد برای کسانی که از نظر دزدی، اختلاس و حتی ضربه منجر به مرگ تحت تعقیب اند بست محسوب

می شود و پناهندگان در اینجا خود مهاجرنشینی را تشکیل داده اند و بدون هیچ رادع و مانعی به کسب و کار مشغولند و

حتی کسی نمی تواند آنها را به استرداد مال مسروقه وادارد. اما آدمکشان سرشناس و خیانتکاران و وطن فروشان یعنی

کسانی که شاه به ثروت آنان چشمداشت دارد، فقط در صحن می توانند پناه بجویند. ولی هر گاه در نقطه ای دورتر مثلا در

داخل حوزه دیده شوند فقط به فرمان (متولی باشی) می توان آنها را دستگیر و خارج کرد نه به دستور دولت، و در داخل

بقعه هیچ کسی را نمی توان دستگیر کرد. حداکثر کاری که می توان کرد این است که متولی باشی مانع از رساندن مواد

غذایی به فرد جنایتکار گردد تا جایی که گرسنگی او را ناگزیر به خارج شدن از آن مکان مقدس کند. مع هذا بست چنان

مورد احترام خاص مردم است که با وجود نهی متولی باشی باز مردم متدین یافت می شوند که پنهان به این پناهنده غذا

برسانند. عفو گرفتن برای پناهندگان یا بازخریدن کیفر آنان کاری است که در نظر مردم صواب دارد

…» ^(۱۷)

کلنل ییت می نویسد

:

«…

بست نشستن در حرم مطهر حضرت رضا که حریم آن باید محترم دانسته شده و شکسته نشود یکی از طرق فرار از

دست عواقب خیانت و دزدی است و همواره تعداد زیادی از افراد که کارهای خلاف از آنها سر می زند برای فرار از مجازات

این کار را می کنند

.» ^(۱۸)

این نویسنده می افزاید: «کسی که بست می نشیند دیگر از هر گزندی مصون است و می تواند آن قدر در آنجا بماند که به

نتیجه مطلوبی در مورد جوابگویی طرف های خود برسد. حتی شاه نمی تواند کسی را که به حرم پناهنده شده است از آن

جا بیرون بیاورد. او در پناه نفوذ و قدرت روحانیون قرار می گیرد و از اذیت و آزار مصون می ماند. و اضافه می نماید: این امر

در مورد قاتلان و کسانی که دستشان به خون آلوده است صدق نمی کند موردی را به خاطر دارم که قاتل به حرم امام

رضاعلیه السلام پناهنده شد و در آن جا بست نشست اما پس از این که انجام قتل به دست وی محرز گردید. روحانیون وی

را لایق ماندن در آن مکان مقدس ندانسته و او را بیرون راندند و او بلافاصله در نزدیکی دروازه آستانه دستگیر شد و به امر

حاکم به قتل رسید

…» ^(۱۹)

بارنز، عضو انجمن سلطنتی بریتانیا و مامور عالی رتبه کمپانی هند شرقی که در فاصله سالهای (۱۸۳۳-۱۸۳۱ م) از ایران

دیدار نموده است می نویسد: «بست یعنی جایی که در آن هیچ مجرمی قابل تعقیب نیست

. ^(۲۰)

او در توصیف مشهد به

مساله بست اشاره می کند و می نویسد که در فاصله صد یاردی حرم (مطهر) زنجیری در عرض خیابانها کشیده شده که

بازار و بخشهای ثروتمند شهر را در میان می گیرد و حیوانات و احشام را از مکان مقدس دور نگه می دارد. و اضافه

می نماید که زایری که به زیارت می آید باید ابتدا از بازار عبور کند از زنجیر بگذرد تا وارد بست شود

.» ^(۲۱)

کلود انه که در یادداشتهای خود تحت عنوان خاطرات کلود انه که در آغاز مشروطیت منتشر ساخته است در مورد بست

می نویسد

:

«…

محله آرامگاه را بست یعنی پناهگاه می نامند و گرداگرد آن را زنجیر کشی کرده اند و عده ای نگهبان شبانه روز از آن

مراقبت می کنند و کسی جز همکیشان شیعی مذهب خود را بدان راه نمی دهند

.. ^(۲۲) »

اعتمادالسلطنه نیز بستهای مشهد را توصیف می کند و وضعیت دو بست قدیمی مشهد در عهد قاجار را چنین ارائه

می دهد

:

«..

بست بالاخیابان و پایین خیابان، به عرض ۲۲ ذرع و امتداد ۹۰ ذرع که نهر بزرگ چشمه گیلاس (گلسپ) از وسط آن

می گذرد. و رفتن حیوانات به آنجا ممنوع است جایی است که در قدیم مقصران در آنجا بست می نشستند

. ^(۲۳)

خانیکوف اماکن متبرکه را محله مقدس می داند و در توصیف جایگاه محترم و مقدس حرم مطهر و بست می نویسد

:

«..

محله مقدس نوعی حکومت در حکومت است. این محله سازمان اداری و پلیس و دادگاههای ویژه خود را دارد. به

طوری که حیطه نفوذ ماموران دولتی در پای حصار این منطقه قطع می شود، حتی افراد مجرم، دزد و یا قاتل، پس از راه

یافتن به این مکان مقدس دیگر هیچ ترسی از تعقیب قانونی ندارند

.» ^(۲۴)

بست و بست نشینی در مشهد

اصطلاح بست اکنون به مکانهای خاصی در اماکن متبرکه حرم امام رضاعلیه السلام اطلاق می شود و شامل مکانی

محدود بین صحن ها و ابنیه حرم ثامن الائمه علیه السلام است که محدوده دایره مانند حریم حرم را از طریق چهار

محوطه مستطیل شکل محصور بین دو نیم شعاع فرضی از چهار سمت شمال و غرب و شرق و جنوب غربی با روضه