خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل احکام بانوان در قرآن

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل احکام بانوان در قرآن :

سوره طلاق مدنی است و دوازده آیه دارد

بسم الله الرحمن الرحیم یا ایها النبی اذا طلقتم النساء فطلقوهن لعدتهن و احصوا العده و اتقوا الله ربکم لا تخرجوهن من بیوتهن و لا یخرجن الا ان یاتین بفاحشه مبینه و تلک حدود الله و من یتعد حدود الله فقد ظلم نفسه لا تدری لعل الله یحدث بعد ذلک امرا (۱)فاذا بلغن اجلهن فامسکوهن بمعروف او فارقوهن بمعروف و اشهدوا ذوی عدل منکم و اقیموا الشهاده لله ذلکم یوعظ به من کان یؤمن بالله و الیوم الآخر و من یتق الله یجعل له مخرجا (۲)و یرزقه من حیث لا یحتسب و من یتوکل علی الله فهو حسبه ان الله بالغ امره قد جعل الله لکل شی ء قدرا (۳)و اللائی یئسن من المحیض من نسائکم ان ارتبتم فعدتهن ثلاثه اشهر و اللائی لم یحضن و اولات الاحمال اجلهن ان یضعن حملهن و من یتق الله یجعل له من امره یسرا (۴)ذلک امر الله انزله الیکم و من یتق الله یکفر عنه سیئاته و یعظم له اجرا (۵)اسکنوهن من حیث سکنتم من وجدکم و لا تضآروهن لتضیقوا علیهن و ان کن اولات حمل فانفقوا علیهن حتی یضعن حملهن فان ارضعن لکم فآتوهن اجورهن و اتمروا بینکم بمعروف و ان تعاسرتم فسترضع له اخری(۶)لینفق ذو سعه من سعته و من قدر علیه رزقه فلینفق مما آتاه الله لا یکلف الله نفسا الا ما آتاها سیجعل الله بعد عسر یسرا (۷)

صفحه : ۵۲۳

ترجمه آیات

به نام خداوند بخشنده بخشایشگر.ای نبی اسلام!توو امتت وقتی زنان را طلاق می دهید در زمان عده طلاق دهید(زمانی که از عادت ماهانه پاک شده و با همسرشان نزدیکی نکرده باشند)و حساب عده رانگه دارید و از خدا، پروردگارتان بترسید، آنان را از خانه هایشان بیرون مکنید خودشان هم بیرون نشوندمگر اینکه گناهی علنی مرتکب شوند که در این صورت می توانید بیرونشان کنید.و اینها همه حدود خدااست و کسی که از حدود خدا تجاوز کند به نفس خود ستم کرده تو چه می دانی شایدخدا بعد از طلاق وقبل از سر آمدن عده حادثه ای پدید آورد و شوهر به همسرش برگردد(۱).

پس وقتی به اواخر عده رسیدند یا این است که به خوبی و خوشی آنان را نگاه می دارید و یا به خوبی و خوشی از آنان جدا می شوید و در هر حال دو نفر از مردم خود راکه معروف به عدالت باشند شاهدبگیرید و شاهد هم برای خدا اقامه شهادت کند، اینها که به شما گفته شد اندرزهایی است که افرادی ازآن موعظه می شوند که به خدا و روز جزا ایمان دارند و کسی که از خدا بترسد خدا برایش راه نجاتی ازگرفتاریها قرار می دهد(۲).

و از مسیری که خود او هم احتمالش را ندهد رزقش می دهدو کسی که بر خدا توکل کند خدا همه کاره اش می شود که خدادستور خود را به انجام می رساند و خدا برای هر چیزی اندازه ای قرار داده(۳).

و از زنان شما آن زنانی که حیض نمی بینند اگر به شک افتادید که از پیری است و یا به خاطرعارضه ای است که عده طلاقشان سه ماه است.و همچنین آنهایی که ازاول حیض ندیدند.و اما زنان آبستن عده طلاقشان این است که فرزند خود را بزایند.و هر کس از خدا بترسد خدا امور دنیا و آخرتش راآسان می سازد(۴).

این امر خدا است که خدا آن را به سویتان نازل کرده وکسی که از خدا بترسد خدا گناهانش راتکفیر و اجرش را عظیم می کند(۵).

زنان طلاقی خود را در همان منزلی که بر حسب توانایی خود می نشینیدسکنی دهید و به ایشان به منظور تنگنا نهادن ضرر نرسانید و اگر دارای حملند نفقه شان را بدهید تا حمل خود را بزایند حال اگر بچه شما را شیر دادند اجرتشان را بدهید و با یکدیگر به خوبی و خوشی مشورت کنید و اگر در باره اجرت سخت گیری کردید زنی دیگر آن کودک را شیر دهد(۶).

و باید مرد توانگر بقدر توانگریش و مرد فقیر بقدر توانائیش و خلاصه هر کس از آنچه خدایش داده انفاق کند که خدا هیچ کس را تکلیف نمی کند مگر به مقدار قدرتی که به او داده و خدا بعد از هر سختی

صفحه : ۵۲۴

گشایشی قرار می دهد(۷).

بیان آیات بیان آیات راجع به حکم طلاق، عده، رجوع و…

این سوره مشتمل بر بیان کلیاتی از احکام طلاق است، وبه دنبال آن مقداری اندرز وتهدید و بشارت، و این سوره به شهادت سیاقش در مدینه نازل شده.

یا ایها النبی اذا طلقتم النساء فطلقوهن لعدتهن و احصواالعده…در آغاز سوره نخست خطاب را متوجه رسول خدا(ص) می کند، چون او است که به سوی امت فرستاده شده و پیشوای امت است، پس می شود مطالب مربوطبه همه امت را به شخص او خطاب کرد، و این گونه خطابهادر استعمال شایع است، خطابی است مخصوص بزرگ قوم، و مقدم بر همه آنان، ولی منظور عموم پیروان و زیردستان او است، پس دیگر وجه و دلیلی ندارد که مثل بعضی از مفسرین بگوییم تقدیر آیهیا ایها النبی قل لامتک اذا طلقتم النساءاست، یعنی ای پیامبر به امتت بگو که وقتی زنان را طلاق دادیدچنین و چنان کنید.

و معنای اینکه فرموده: و چون زنان را طلاق دادید باعده طلاق دهیداین است که چون خواستید طلاق بدهید و نزدیک شد این کار را انجام دهید چنین و چنان کنید، چون معناندارد که بعد از طلاق دادن دوباره طلاق دهند، پس در حقیقت این تعبیر نظیر تعبیر در آیه زیراست که می فرماید: اذا قمتم الی الصلوه فاغسلوا ^(۱) ، یعنی چون خواستید به نماز بایستیدچنین کنید.

وعدهعبارت از این است که زن در آن مدت از ازدواج جدید،خودداری کند، تاآن مدت که شرع معین کرده تمام شود، و مراد ازطلاق دادن برای عدهطلاق دادن برای زمان عده است، به طوری که زمان عده را از روز وقوع طلاق حساب کنند، و این بدین صورت می شود که طلاق در طهری واقع شود که در آن طهر عمل جنسی انجام نشده باشد، از آن تاریخ حساب عده را نگه می دارد تا سه بار حیض دیدن و پاک شدن، که بعد از آن می تواند شوهرکند.

و احصوا العده – یعنی عدد حیض ها و پاک شدنها را که معیار عده است بشمارید و

…………………………………….. (۱)وچون به نماز ایستادید دست و صورت خود را بشویید.سوره مائده، آیه ۶.

صفحه : ۵۲۵

حسابش را داشته باشید.و منظور از این دستور نگه داری زن است، چون زن در این مدت حق نفقه و سکنی را دارد، و همسرش باید مخارجش را بدهد، و نمی توانداز خانه بیرونش کند، البته حقی هم شوهر به او دارد، و آن این است که می تواند به طلاق خود رجوع نموده، زندگی با او را از سر گیرد.

و اتقوا الله ربکم لا تخرجوهن من بیوتهن – ظاهر سیاق این است که جملهبیرونشان نکنید،بدل باشد از جملهاز خدا پروردگارتان بترسیدو خاصیت این بدل آوردن تاکیدنهی درجملهبیرونشان نکنیداست، و منظور ازمن بیوتهن – از خانه هایشانهمان خانه هایی است که زنان قبل از طلاق در آن سکنی داشتند، و به همین جهت فرموده: خانه هایشانبا اینکه خانه مال شوهر است.

و جملهو لا یخرجننهی از بیرون رفتن خود زنان از خانه است،همچنان که جمله قبلی نهی شوهران بود از بیرون کردن آنان.

الاان یاتین بفاحشه مبینه – یعنی مگر آنکه گناهی ظاهر و فاش از قبیل زنا و یاناسزا و یا اذیت اهل خانه مرتکب شوند، همچنان که در روایات وارده از ائمه اهل بیت(ع)وارد شده کهفاحشهعبارت از گناهان مذکور است.

و تلک حدود الله و من یتعد حدود الله فقد ظلم نفسه- یعنی هر کس از احکامی که برای طلاق ذکر شده که حدود خدا است تجاوز کند، چنین و چنان می شود، آری تمامی احکام الهی حدود اعمال بندگان است، و کسی که از آن احکام تجاوز کند در حقیقت ازحدود خدا تجاوز کرده و آن را رعایت ننموده، و کسی که چنین کند یعنی نافرمانی پروردگارخود کند، به خود ستم کرده است.

لا تدری لعل الله یحدث بعد ذلک امرا – یعنی تو نمی دانی،چه بسا خدای تعالی بعد از این امری پدید آورد، یعنی امری که وضع این زن و شوهر را عوض کند،و رای شوهر درطلاق همسرش عوض شده، به آشتی با وی متمایل گردد، چون زمام دلها به دست خداست،ممکن است محبت همسرش در دلش پیدا شود، و به زندگی قبلی خود برگردد.

فاذابلغن اجلهن فامسکوهن بمعروف او فارقوهن بمعروف…و الیوم الاخرمراد ازبلوغ اجل زناناین است که به آخر زمان عده نزدیک و مشرف شوند، نه اینکه به کلی عده شان سر آید، چون اگر عده سر بیاید دیگر جملهفامسکوهنمعنا نخواهدداشت، زیرا منظور از این جمله همان رجوع است که بعد از عده دیگر رجوعی نیست و منظور ازجملهفارقوهن این است که در این چند روزه آخر عده رجوع نکند، تا عده سر آید و جدایی به

صفحه : ۵۲۶

کلی حاصل گردد.

معنای جملات آیه شریفه: و من یتق الله یجعل له مخرجا…با توجه به سیاق و موضع آن و مراد از اینکه فرمود: امساک و نگهداری زن به طور معروف باشد، این است که اگر شوهر خواست برگردد، و از جدایی با زن صرفنظر کند، باید که از آن به بعد با او نیکوکاری نموده، حقوقی را که خدا برای زن بر مرد واجب کرده رعایت نماید.و مراد ازمفارقت به نحومعروف هم این است که حقوق شرعیه زن را احترام بگذارد.پس تقدیر کلام چنین می شودفامسکوهن بمعروف من الشرع او فارقوهن بمعروف من الشرع.

و اشهدوا ذوی عدل منکم – یعنی دو نفر مرد عادل از خودتان شاهد بر طلاق بگیرید.و توضیح معنای عدالت در تفسیر سوره بقره گذشت.

و اقیموا الشهاده لله – توضیح این جمله نیز در سوره بقره بیان شد.

ذلکم یوعظ به من کان یؤمن بالله و الیوم الاخر – کلمهذلکاشاره به مطالب قبل است، می فرماید: این امر به تقوا و پرهیز از خدا، و اقامه شهادت برای خدا، و این نهی ازتعدی در باره حدود الهی که گفتیم چنین و چنان است.ممکن هم هست بگوییم اشاره است به همه مطالب گذشته،چه احکامی که بیان شد، و چه امر به تقوی و به اخلاص در شهادت ونهی از تعدی در حدود خدا، می فرماید: همه اینها مطالبی است که مؤمنین به وسیله آنها موعظه می شوند، به حق رکون نموده از باطل دل کنده می شوند، و این تعبیردر عین حال اشاره ای هم به این معنا دارد که اعراض از این احکام، و یا تغییر دادن آن خارج شدن از ایمان است.

و من یتق الله یجعل له مخرجا و یرزقه من حیث لا یحتسب…قدرامی فرماید:و من یتق اللهو هر کس از محرمات الهی به خاطر خدا و ترس از اوبپرهیزد، و حدود اورا نشکند، و حرمت شرایعش را هتک ننموده، به آن عمل کندیجعل له مخرجاخدای تعالی برایش راه نجاتی ازتنگنای مشکلات زندگی فراهم می کند، چون شریعت او فطری است، و خدای تعالی بشر را به وسیله آن شرایع به چیزی دعوت می کند که فطرت خود او اقتضای آن را دارد، و حاجت فطرتش را بر می آورد، و سعادت دنیایی وآخرتیش را تامین می کند،و از همسر و مال و هر چیز دیگری که مایه خوشی زندگی او وپاکی حیاتش باشد، از راهی که خود او احتمالش را هم ندهد و توقعش را نداشته باشد روزی می فرماید، پس مؤمن این ترس را به خود راه ندهد که اگر از خدا بترسدو حدود او را محترم بشمارد و به این جهت از آن محرمات کام نگیرد، خوشی زندگیش تامین نشود، و به تنگی معیشت دچار گردد، نه، اینطور نیست، برای اینکه رزق از ناحیه خدای تعالی مانت شده وخدا قادر است که از عهده ضمانت خود بر آید.

صفحه : ۵۲۷

ومن یتوکل علی الله – و کسی که بر خدا توکل کند، از نفس وهواهای آن، وفرمانهایی که می دهد، خود را کنار بکشد و اراده خدای سبحان را بر اراده خود مقدم بدارد، وعملی را که خدا از او می خواهد بر عملی که خودش دوست دارد ترجیح بدهد، و به عبارتی دیگر به دین خدا متدین شود و به احکام او عمل کند.

فهو حسبه – چنین کسی خدا کافی و کفیل او خواهد بود، وآن وقت آنچه را که اوآرزو کند، خدای تعالی هم همان را برایش می خواهد، البته آنچه را که او به مقتضای فطرتش مایه خوشی زندگی و سعادت خود تشخیص می دهد، نه آنچه را که واهمه کاذبش سعادت وخوشی می داند.

و اینکه فرمود: خدا کافی و کفیل او است، علتش این است که خدای تعالی آخرین سبب است، که تمامی سبب ها بدو منتهی می شود، در نتیجه وقتی او چیزی را اراده کند بجامی آورد و به خواسته خود می رسد، بدون اینکه اراده اش دگرگونی پذیرد، او است که می گوید: ما یبدل القول لدی ^(۱) ، و چیزی بین او و خواسته اش حائل نمی گردد، چون اواست که می گوید: و الله یحکم لا معقب لحکمه ^(۲) ،و اما سایر اسباب که انسانها در رفع حوائج خود متوسل بدانها می شوند، سببیت خود را از ناحیه خدا مالکند، و آن مقداررا مالکندکه او به آنها داده، و هر صاحب قدرتی آن مقدار قدرت دارد که به آن داده، در نتیجه در مقام فعل آن مقدار می تواند عمل کند که او اجازه اش داده باشد.

پس تنها خدا برای هر کس که بر او توکل کند کافی است، و هیچ سبب دیگر چنین نیست، ان الله بالغ امرهخدا به هر چه بخواهدمی رسد، او است که فرموده: انما امره اذااراد شیئا ان یقول له کن فیکون ^(۳) ، و نیز فرموده: قد جعل الله لکل شی ء قدراپس هیچ چیز نیست مگر آنکه قدری معین و حدی محدود دارد، و خدای سبحان موجودی است که هیچ حدی او را تحدید نمی کند،و هیچ چیزی به او احاطه نمی یابد، و او خودش محیط به هر چیزاست.

این معنای آیه بود، از نظر اینکه در بین آیات طلاق واقع شده و با مورد طلاق منطبق می شود، و اما اگر از سیاق و مورد صرفنظر کنیم، و اطلاق خود آیه را در نظر بگیریم، جملهو

…………………………………….. (۱)نزد من سخن دگرگونه نمی شود.سوره ق، آیه ۲۹. (۲)خدای تعالی حکم می کند، و چیزی نمی تواند حکمش را عقب اندازد.سوره رعد، آیه ۴۱. (۳)امر او هنگامی که چیزی را اراده کرده باشد تنها این است که بگوید باش و آن چیز موجودشود.سوره یس، آیه ۸۲.

صفحه : ۵۲۸

شرح مفاد آیه کریمه فوق من یتق الله یجعل له مخرجا ویرزقه من حیث لا یحتسباین مفاد را به دست می دهد که هرکس از خدا بترسد و به حقیقت معنای کلمه پروا داشته باشد – که البته چنین تقوایی حاصل نمی شود مگر با معرفت نسبت به خدا و اسما و صفات او – و سپس به خاطر رعایت جانب اواز محرمات و ترک واجبات – که لازمه آن این است که اراده نکند مگر فعل و ترکی را که اواراده کرده باشد، و لازمه این هم آن است که اراده اش در اراده خدای تعالی مستهلک شده باشد – چنین کسی هیچ عملی انجام نمی دهد مگر از اراده ای از خدا.

لازمه این نیز آن است که خود را و متعلقات خود از مشخصات وافعالش را ملک خدای تعالی بداند، آن هم ملک طلق او، و او را مالک علی الاطلاق خود بداند، مالکی که به هر نحو بخواهد می تواند در ملکش تصرف کند، و این ملکیت همان ولایت خدایی است که خدا با آن ولایت متولی امر بنده اش می باشد، پس برای بنده از ملک حقیقی چیزی باقی نمی ماند مگر آنچه که خدای سبحان تملیکش کرده باشد،تازه همان را هم که او دارد باز به ملکیت خدا باقی است، و ملک همه اش از خدای عز و جل است.

اینجاست که خدای تعالی چنین بنده ای را به حکمو یجعل له مخرجااز تنگنای وهم و زندان شرک نجات می دهد، دیگر به اسباب ظاهری دلبسته نیست و به حکمو یرزقه من حیث لا یحتسباز جایی که او احتمالش را هم ندهد رزق مادی و معنویش را فراهم می کند، اما رزق مادیش رابدون پیش بینی خود او می رساند، برای اینکه او قبل از رسیدن به چنین توکلی رزق خود را حاصل دسترنج خودو اثر اسباب ظاهری می دانست، همان اسبابی که دل به آن بسته بود، و از آن اسباب هم که بسیار زیادند جز به اندکی اطلاع نداشت، و مثلش مثل کسی بود که در شبی بس ظلمانی نور بسیار ضعیفی پیش پایش را روشن کرده باشد،و ازماورای آن فضای اندک بی خبر باشد، و لیکن خدای سبحان از همه اسباب خبر دارد، و اواست که اسباب و مسببات راپشت سر هم می چیند، و هر طوری که بخواهد نظام می بخشد، وبه هر یک از آن اسباب بخواهداجازه تاثیر می دهد تاثیری که خود بنده چنان تاثیری برای آن سراغ نداشته.

و اما رزق معنویش را – که رزق حقیقی هم همانست، چون مایه حیات جان انسانی است، و رزقی است فنا ناپذیر – بدون پیش بینی خود او می رساند، دلیلش این است که انسان نه از چنین رزقی آگهی دارد و نه می داند که از چه راهی به وی می رسد.

و کوتاه سخن اینکه: خدای سبحان که ولی و عهده دارسرپرستی بنده متوکل خویش است، او را از پرتگاه هلاکت بیرون می کشد، و از طریقی که خود او پیش بینی آن را

صفحه : ۵۲۹

نمی کند، روزی می دهد، و چنین بنده ای به خاطر اینکه بر خدای تعالی توکل کرده، و همه امور خود را به او واگذار نموده، هیچ چیز از کمال و از نعمت هایی را که قدرت به دست آوردن آن را در خود می بیند از دست نمی دهد، خلاصه آنچه را که امیدوار بود به وسیله سعی وکوشش خود به دست آورد همان را خدای تعالی برایش فراهم می کند، برای اینکه او به وی توکل کرد، و کسی که بر خدا توکل کند،خدا همه کاره او می شود، و هیچ سبب از اسباب ظاهری اینطور نیست، برای اینکه هر سببی را که در نظر بگیری یکبار کارگر می افتدبار دیگرنمی افتد، ولی خدای تعالی این طور نیست، ان الله بالغ امره، چون خدا به کار خودمی رسد و تمامی امور درحیطه قدرت خدای تعالی استقد جعل الله لکل شی ء قدراووقتی حدود و اندازه هر موجودی را خدای تعالی معین می کند، بنده متوکل هم یکی ازموجودات است، او نیز از تحت قدرت خدا خارج نیست، پس اندازه ها و حدود او نیز به دست خدا است.

و چنین مقامی تنها نصیب صالحین از اولیای این امت می شود،و اما افراد پایین تریعنی افراد متوسط از اهل تقوی که درجات پایین تری از حیث معرفت و عمل دارند،از موهبت ولایت خدایی هم آن مقداری برخوردارند که با اخلاص ایمان و اعمال صالحشان مطابقت دارد، و چنان نیست که هیچ بهره ای از این موهبت نداشته باشند، چگونه محروم باشند با اینکه خدای عز و جل فرموده: و الله ولی المؤمنین^(۱) و جای دیگربه طور مطلق فرموده: و الله ولی المتقین ^(۲).

آری همین که به دین حق متدین هستند، و این سنت حیات را پذیرفته، ورود وخروجشان در امور ناشی از اراده خدای تعالی است، خود تقوی الله و توکل بر او است، برای اینکه این گونه افراد مؤمن و متقی اراده خدای تعالی را در جای اراده خودشان قرار داده اند، درنتیجه به همان مقدار از سعادت زندگی برخوردار می شوند، و خدای تعالی برایشان از هرناملایمی مخرجی قرار می دهد، و از جایی که خود آنان به فکرشان نرسد روزیشان می دهد، وپروردگارشان کافی ایشان است، و او به کار خود می رسد و اراده خود را به کرسی می نشاند، و چگونه چنین نباشد با اینکه او است که برای هر چیزی قدر و مقداری معین کرده است.

و این مؤمنین از محرومیت از سعادت هم آن مقدار سهم دارند که شرک در ایمان و

…………………………………….. (۱)و خداوند ولی و سرپرست مؤمنان است.سوره آل عمران، آیه ۶۸. (۲)خداوند یار و یاور پرهیزکاران است، سوره جاثیه، آیه ۱۹.

صفحه : ۵۳۰

مدت عده طلاق عملشان رخنه کرده باشد، و رخنه هم می کند،چون همانطور که در بالا گفتیم غیر از صالحان از اولیای خدا،آنها که از رتبه پایین ترند از شرک خالی نیستند، همچنان که فرمود:و مایؤمن اکثرهم بالله الا و هم مشرکون^(۱) و از سوی دیگر به طورمطلق فرموده: ان الله لا یغفر ان یشرک به ^(۲).

و نیز فرموده: وانی لغفار لمن تاب و امن و عمل صالحا ^(۳) ، یعنی هر کسی که ازشرک توبه کند، و باز به طور مطلق فرموده: و استغفروا الله ان الله غفور رحیم ^(۴).

پس مؤمن به هیچ درجه از درجات ولایت الله بالا نمی رودمگر با توبه از شرک خفی که هر مرحله از آن پایین تر از درجه ولایت آن مرحله است.

آیه مورد بحث از آیات برجسته قرآن است، و مفسرین در باره جمله جمله آن سخنانی پراکنده دارند، که از نقلش صرفنظر می کنیم.

و اللائی یئسن من المحیض من نسائکم ان ارتبتم فعدتهن ثلثه اشهر…کلمهارتیابکه مصدر فعلارتبتماست به معنای شک و تردید، و در خصوص آیه منظور شک در یائسه شدن است، چون ممکن است زنی حیض نبیند، ولی شک داشته باشدکه حیض ندیدنش به خاطرکبر سن است، یا به خاطر عارضه ای مزاجی است.پس معنای آیه این است که آن زنانی که از حیض یائسه می شوند، اگر درعلت یائسه شدنشان شک داشتید که آیا به خاطر رسیدن به حد یائسگی است، یا به خاطر عارضه مزاجی است در صورتی که طلاقشان دادید باید سه ماه عده نگه بدارند.

واللائی لم یحضن – این جمله عطف است بر جملهو اللائی یئسن…، ومعنایش این است که زنانی که در سن حیض دیدن حیض ندیدند نیز عده طلاقشان سه ماه است.

و اولات الاحمال اجلهن ان یضعن حملهن – یعنی منتهای زمان عده زنانی که آبستن هستند و طلاق گرفته اند، روزی است که وضع حمل کرده باشند.

و من یتق الله یجعل له من امره یسرا – یعنی کسی که از خدا بترسد، خدای تعالی

…………………………………….. (۱)بیشترشان به خداایمان نمی آورند، مگر آنکه در عین حال مشرکند.سوره یوسف، آیه ۱۰۶. (۲)خدااین گناه را که به وی شرک بورزند نمی آمرزد.سوره نساء، آیه ۴۸. (۳)و من به طور قطع آمرزنده هر کسی هستم که توبه کند، و ایمان آورده عمل صالح انجام دهد.

سوره طه، آیه ۸۲. (۴)ازخدا طلب مغفرت کنید که خدا آمرزنده مهربان است.سوره مزمل، آیه ۲۰.

صفحه : ۵۳۱

برایش آسانی قرار می دهد، یعنی شداید و مشقت هایی را که برایش پیش می آید آسان می سازد.و بعضی^(۱) گفته اند: معنایش این است که امور دنیا و آخرت را برایش آسان نموده، یافرجی دنیایی برایش می فرستد، و یا عوضی آخرتی به او می دهد.

ذلک امر الله انزله الیکم…یعنی آنچه خدای تعالی در آیات قبلی بیان کرد احکامی است که او به سوی شمانازل کرد، و در اینکه فرمود: و من یتق الله یکفر عنه سیئاته و یعظم له اجرادلالتی هست براینکه پیروی اوامر خدا خود مرحله ای است از تقوی، مانند اجتناب از محرمات که آن هم مرحله ای دیگر از تقوی است، و شاید این دلالت برای آن باشد که امتثال اوامر هم ملازم بااجتناب از حرام است، و آن حرام عبارت است از ترک امتثال.

ومعنایتکفیر سیئاتپوشاندن آن به وسیله مغفرت است، و مرادازسیئاتگناهان صغیره است، در نتیجه تقوی تنها برای گناهان کبیره باقی می ماند، و مجموع جملهو من یتق الله یکفر عنه سیئاته و یعظم له اجرادر معنای آیه شریفه زیر می باشد که فرموده: ان تجتنبوا کبائر ما تنهون عنه نکفر عنکم سیئاتکم و ندخلکم مدخلاکریما ^(۲) ، و از این دو