خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل بر کرانه جبل الطارق

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل بر کرانه جبل الطارق :

خاطرات سفر آیه الله سبحانی به کشور مغرب

غریبان تصور می کنند که فلسفه اسلامی با درگذشت ابن رشد (۵۲۰ – ۵۹۵ه)، فیلسوف نامدار مغربی، به پایان رسیده، و در نیمه راه تکامل، جان سپرده است و دیگر پس از او فیلسوفی در میان مسلمانان پدید نیامده و دوران رکود فلسفه اسلامی رسیده است . از آنجا که این باور به این صورت، بی پایه و اساس است، در سفر به مغرب، در دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه محمد خامس با عنوان «فلسفه پس از ابن رشد» این نظر را به چالش کشیدم و ادامه حیات و تکامل فلسفه را در محیط علمی پیرو اهل بیت به اثبات رساندم .

مسلمانان جهان، با همه تفاوتهای نژادی و قومی و زبانی و فرهنگی، همگی در اصول سه گانه (توحید، نبوت پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله، و ایمان به معاد و رستاخیز) متحدند، این سه اصل ارکان اسلام را تشکیل می دهند، و اعتقاد و یا عدم اعتقاد به آنها ملاک ایمان و کفر است . از این جهت معتقدان به این سه اصل در حقیقت با یکدیگر برادر ایمانی بوده و در سایه آیه «انما المؤمنون اخوه » ^(۱) قرار می گیرند .

در صدر اسلام، روابط مسلمانان جهان از گرمی بیشتری برخوردار بود و فاصله های فرقه ای، آنها را چندان از هم جدا نکرده بود، ولی به مرور زمان، خصوصا در این پنج قرن اخیر، تبلیغات داخلی و خارجی در راستای فرقه گرایی آنها را از یکدیگر جدا و به هم بدبین ساخته است .

راه تفاهم و تقریب بین مسلمانان، معرفی گروه ها به یکدیگر است تا بر اثر آگاهی از مشترکات، حجاب بی اطلاعی برطرف شده، و «تعارف » جای «تناکر» را بگیرد .

از این جهت در قرن چهاردهم، بزرگانی مانند مرحوم آیه الله کاشف الغطاء (۱۳۷۳م) و آیه الله سید عبدالحسین شرف الدین (۱۳۷۷م) و همچنین دیگر شخصیت های علمی ایرانی و عراقی برای معرفی شیعه به نقاط مختلف جهان سفر کرده و با ایراد سخنرانی ها و نشر کتاب ها و رساله ها، گامی در راه تقریب و شناساندن شیعه برداشته اند، تا آنجا که مرحوم کاشف الغطاء در «مؤتمرالقدس » که در سال ۱۳۵۰ هجری قمری در بیت المقدس منعقد گردید، در سایه خطابه های شیرین و نافذ خود، توانست قوب تمام طوایف را به خود متوجه سازد و امامت نماز در قدس به او واگذار گردد .

کتاب ارزشمند «المراجعات » ، یکی از رهاوردهای سفر مرحوم شرف الدین به مصر است . آن شخصیت بزرگ شیعی توانست در مدت اقامت کوتاه خود در قاهره، با شیخ الازهر یعنی شیخ سلیم بشری (متوفای ۱۳۳۵ ه . ق) مکاتباتی داشته باشد، و از این طریق حقایق را بر او روشن سازد، و تصدیق او را بر این که شیعه، پیرو ائمه اهل بیت علیهم السلام است، به دست آورد . کتاب «المراجعات » یکی از آن نادر کتاب هایی است که ده ها بار در ایران و عراق و لبنان و مصر چاپ شده و به زبان های مختلف ترجمه گردیده است . در متحول کردن یک سنی و گرایش او به تشیع کافی است که یک بار آن را بخواند .

شیخ عبدالکریم زنجانی که از تلامیذ مبرز شیخ الشریعه اصفهانی (۱۳۳۹م) بود، در سفر خود به مصر افکار مصریان را متوجه خود کرد، و فلسفه اسلامی را در سخنرانی های متعدد خود مطرح کرد که غالبا از آن آگاه نبودند، و سرگذشت سفر این مرد و اثرات آن در شخصیت های علمی الازهر، در کتابی به نام «رحله الامام الزنجانی » چاپ و متن سخنرانی های او نیز در آن آمده است .

استاد ادب و تاریخ مرحوم ابوعبدالله زنجانی (۱۳۰۹ – ۱۳۶۰ ه . ق) مؤلف کتاب تاریخ القرآن، در سفر خود به مصر در سال ۱۳۵۶ ه . ق، آن چنان سرسخت ترین انسان ها را نسبت به شیعه مانند احمد امین نرم کرد که وی تقریظی بر کتاب «تاریخ قرآن » مرحوم زنجانی نوشت و در مصر منتشر شد . و احمد امین مؤلف کتاب «فجرالاسلام » با آن هتاکی های دور از منطق، شیخ زنجانی را دوست خود خواند و بر معلومات و آگاهی های او ارج نهاد .

این نوع سفرها که در این عصر صورت گرفته، بازتاب گسترده ای در کشورهای جهان داشته و توانسته است در مجامع علمی از شیعه چهره زیبایی ترسیم کند . اگر سفرهایی که علما و دانشمندان شیعه به نقاط مختلف جهان کرده اند، مورد بازبینی قرار گیرد، تاثیر این سفرهای فرهنگی و علمی، کاملا آشکار می گردد .

اینجانب بر اثر آگاهی از آثار مثبت چنین سفرها، در بهمن ماه سال ۱۳۷۱ هجری شمسی سفری به ترکیه داشتم و در کنفرانسی که برای شناخت شیعه، و به امید محکوم کردن آن از سوی مخالفان شیعه منعقد شده بود، شرکت کردم و سخنرانی های متعدد، دوستان و اینجانب، نه تنها مانع از صدور قطعنامه ناپسند بر ضد شیعه شد، بلکه بر بسیاری از علمای ترکیه که حاضر در کنفرانس بودند، حقانیت مواضع شیعه روشن گشت .

چیزی نگذشت که در سال ۱۳۷۵هجری شمسی برابر با ۱۹۹۸ میلادی برای همین هدف، از طریق ترکیه سفری به اردن داشتم و در آنجا نیز با ایراد سخنرانی ها درباره مواضع مشترک، توفیق یافتم که چهره شیعه را به بهترین شکل نشان دهم و آنها را با این حقایق آشنا سازم . مجموع سرگذشت سفر دوم در کتابی به نام «سرزمین خاطره ها» منتشر گردیده است .

برنامه های درسی حوزه و کارهای علمی و فرهنگی مؤسسه امام صادق علیه السلام مانع از آن بود که این نوع سفرهای فرهنگی، بار دیگر صورت پذیرد، ولی اصرار دوست عزیزم جناب حجه الاسلام آقای شیخ محمد مسجدجامعی، سفیر محترم جمهوری اسلامی در مغرب، سبب شد که بار دیگر به این نوع سفرها تن دهم بار سفر را برای دیداد از مغرب اقصی، کشوری که جبل الطارق را در آغوش گرفته است، بربندم .

از مدتها پیش دعوت، صورت پذیرفته بود، ولی مترصد فرصتی بودم که در تعطیلی حوزه، آن هم در موقع اعتدال هوای مغرب، به آن نقطه سفر کنم و هر دو موضوع در ماه محرم سال جاری دست به دست هم داد . تعطیلی پانزده روزه حوزه مصادف با پایان فصل زمستان مغرب و آغاز بهار در این کشور بود . از این جهت، در سوم اسفند ماه روز یکشنبه برابر با روز اول ماه محرم ۱۴۲۵ه ق در سال ۲۰/۴ صبح از فرودگاه تهران به سوی «دبی » پرواز کردم، مدت پرواز ۱ ساعت و ۵۰ دقیقه بود، پس از توقف کوتاه در دبی با هواپیمای امارات همراه خورشید به سمت مغرب حرکت کردیم و هرچه می رفتیم روشنی و آفتاب بود، پس از ۸ ساعت و اندی پرواز ساعت ۲ بعد از ظهر به وقت مغرب در فرودگاه «کازابلانکا» فرود آمدیم، و مورد استقبال آقای «محمد برکاوی » رئیس دانشگاه «الحسن الثانی » قرار گرفتیم و در حقیقت سفر ما به مغرب یک سفر رسمی بود، زیرا سفیر محترم با وزیر آموزش عالی «دکتر خالد علیوه موضوع را در میان نهاده و برنامه های سخنرانی از قبل تنظیم شده بود .

ناگفته پیداست، چنین سفر طولانی که شب قبل نیز خواب درستی نداشتم، زرا بر آ ن داشت که هرچه زودتر «دارالبیضا» را به قصد «رباط » ترک کنم و نماز ظهر و عصر را در آنجا بخوانم . دارالبیضاء که محل اقامت پادشاه مغرب است با رباط که پایتخت و مرکز سیاسی کشور است حدودا ۱۰۰ کیلومتر فاصله دارد و در ظرف یک ساعت این مسافت طی می شود .

شهر رباط عاصمه کشور است و از دو بخش قدیم و جدید تشکیل یافته و دیوار شهر قدیم در جای خود محفوظ است، پس از طی مسافت یاد شده، یک سره راهی رزیدانس سفارت شدیم و پس از اقامه نماز، اندکی به استراحت پرداختیم تا خود را برای انجام سخنرانی ها در فردای آن روز آماده کنیم . پیش از تشریح سخنرانی ها و دیدارها لازم است قبلا شناختی اجمالی از کشور مغرب داشته باشیم .

نگاهی به کشور مغرب

مغرب کشوری است در شمال غربی آفریقا، از شمال به دریای مدیترانه، از مشرق و جنوب به الجزایر و صحرای شمال باختری، و ام مغرب به اقیانوس اطلس محدود است . مساحت این کشور ۴۴۷۰۰۰ کیلومتر مربع و جمعیت آن ۳۰ میلیون نفر است .

سرزمینی است کوهستانی و مهم ترین محصولات کشاورزی آن انگور، زیتون، حبوبات و سایر میوه ها است . دارای جنگل های وسیع است و از ذخایر زیرزمینی آن از فسفات، زغال سنگ، گوگرد و نفت می توان نام برد . پایتخت آن رباط است و دارلابیضاء، (کازابیلانکا) مراکش، فاس و مکناس از شهرهای مهم آن به شمار می رود . زبان مردم، عربی مراکشی و بربری است . در سال ۱۹۵۵ فرانسه و در سال ۱۹۵۶ اسپانیا، استقلال مغرب را به رسمیت شناختند و این کشور در سال ۱۹۵۷ رسما استقلال خود را اعلام داشت .

این کشور در چند قرن اخیر مطمع مستعمران و دول بزرگ بوده و در سال ۱۹۵۶ به عضویت اتحادیه عرب درآمد و در سال ۱۹۶۱ کشور فرانسه تمام پایگاه های نظامی خود را از مغرب برچید و این کشور استقلال خود را باز یافت ولی در عین حال آثار استعمار، تا حدودی بر جای مانده و زبان فرانسه، زبان دوم و احیانا در عرض زبان عربی قرار گرفته است و لهجه مردمی را در زبان عربی دگرگون ساخته، به گونه ای که لهجه محلی مغرب، برای دیگر کشورها، مانند مصر و لبنان، چندان مفهوم نیست و لذا باید از زبان مشترک (عربی فصیح) استفاده کنند .

برنامه ها

هر دانشگاهی متناسب با رشته خود سخنرانی می طلبد، و لذا طبق برنامه ریزی قبلی، برای هر دانشگاهی، برنامه خاصی در نظر گرفته شده بود . برای دانشکده ادبیات و علوم انسانی که جزئی از دانشگاه محمد خامس است، موضوع «فلسفه بعد از ابن رشد» در نظر گرفته شده بود، زیرا او از تبار مغربی و از اهالی اندلس (اسپانیای امروز) بود و در جهان عرب از مقام والایی برخوردار است . کتاب فقهی ا و به نام «بدایه المجتهد و نهایه المقتصد» از یک نظر کتاب فقهی برجسته ای است که بر اساس فقه مالکی نوشته شده و به آرای دیگر فقیهان نیز اشاره می کند، × و در عین ایجاز، برای همه مفید است .

ابن رشد (۵۲۰ – ۵۹۵ه ق) فیلسوف و فقیه و طبیب نامدار مغرب زمین است . و در علوم شرعی و عقلی متخصص، و مدتها عهده دار منصب قضاوت در شهرهای اشبیلیه و قرطبه بود . مستشرقان، بیشتر او را به عنوان شارح کتابهای ارسطو و مؤلف کتاب «تهافت التهافت » در پاسخ «تهافت الفلاسفه » غزالی (۴۵۵ – ۵۵۰ه ق) می شناسند، و او را فیلسوفی می دانند که میان فلسفه و دین، آشتی برقرار کرده و کتابی دارد به نام «فصل المقام فیما بین الحکمه و الشریعه من الاتصال » و معتقد است که شریعت اسلام انسان ها را تشویق به استفاده از استلال عقلی می کند و آن را بر انسان ها واجب می شمارد و دین و فلسفه هر دو حقند، و حق با حق مخالف نیست . کتاب دیگری نیز در همین راستا به نام «الکشف عن مناهج الادله فی عقائد المله » دارد .

یکی از کتابهای او به نام «الکلیات » فر درون وسطی در اروپا رواج فراوانی یافت . این کتاب در برابر کتاب «التیسیر» تالیف فیلسوف معاصرش به نام «ابی مروان زهر» به نگارش درآمده بود که بیشتر از جزئیات بحث می کرد .

وی در فلسفه الهی و طبیعی و حکمت عملی، نظریات ویژه ای دارد، از جمله عالم را مخلوق و عقل را ابدی می داند و در مسائل اجتماعی سعادت جامعه را بر سعادت فرد مقدم می داند و دین را نه یک مجموعه آراء و نظریات، بلکه احکام شرعی و اهداف اخلاقی می داند که در صورت عمل مردم به آن احکام و رسیدن به آن اهداف، رسالت دین، ادا می شود .

غربیان، می اندیشند که فلسفه اسلامی با درگذشت ابن رشد به پایان رسیده و در نیمه راه تکامل، جان سپرده است، و دیگر پس از او فیلسوفی در میان مسلمانان پدید نیامده و دوران رکود فرا رسیده است . نویسندگان نوپرداز عرب نیز که غالبا با فلسفه اسلامی رابطه نزدیکی ندارند، همین اندیشه را تکرار کرده و می گویند: «ماتت الفلسفه بموت ابن رشد» .

با توجه به این نکته، در نظر گرفتم که عصر روز دوشنبه ۴/۱۲/۸۲ در دانشکده ادبیات و علوم انسانی پیرامون فلسفه پس از ابن رشد، و سیر تکاملی آن تا عصر صدرالمتالهین، به گفتگو پرداخته و این اندیشه را که مرگ فلسفه با مرگ ابن رشد همراه بوده، به نقد بکشم .

برای آشنایی با رئیس دانشگاه و رئیس دانشکده، به دعوت هر دو، طرف صبح ملاقاتی با آقای دکتر ابوطالب، رئیش دانشگاه محمد خامس رباط، و آقای دکتر سعید بن سعید العلوی، رئیس دانشکده ادبیات و علوم انسانی، رخ داد و پس از یک رشته مذاکرات، مصلحت دیدند که طرف عصر، نخست خلاصه مطالب در میان نخبگان دانشگاه مطرح شود، سپس مشروح آن، در آمفی تئاتر شریف الادریسی دانشگاه ادبیات و علوم انسانی برای همگان اعم از استاد و دانشجو بیان گردد .

شخصیت هایی که در جلسه نخست شرکت کردند، عبارت بودند از:

الصغیر عبدالمجید، مصباحی محمد، الراجی التهامی، الاسماعیلی محمد الامین، علی الادریسی، تمور و عبدالصمد، المودن عبدالرحمان، اعفیف محمد، مصطفی الشابی، الطریسی محمد، الروکی محمد، ابوزید احمد، بشری البداوی، العمری محمد، الجاری عبدالرزاق، السبتی عبدالاحد، الریسونی احمد، بنالم حمیش .

در این جلسه، عصاره بحث مطرح گردید و مناقشه هایی صورت گرفت، ولی سپس برای بحث مشروح به قسمت آمفی تئاتر شریف الادریسی رهنمون شدیم، و بحث خود را در آن مجمع متشکل از استاد و دانشجو چنین طرح کردم:

سیر فلسفه اسلامی پس از ابن رشد

فلسفه به معنی کاوش در «هستی مطلق » همزاد انسان متفکر است، خواه شرقی باشد و خواه غربی، خواه چینی باشد، و خواه افریقایی . تعیین نقطه خاص برای تولد فلسفه، اندیشه نادر است، زیرا از روزی که انسان می اندیشید و توانایی بحث و بررسی داشت، هستی مطلق در اندیشه بشر بود . از روزی که انسان چپ و راست خود را شناخت پیوسته در سه امر یادشده در زیر می اندیشید:

۱ . از کجا آمده ام؟ ; ۲ . برای چه آمده ام؟ ; ۳ . به کجا خواهم رفت؟

این سه اندیشه پیوسته در طول قرون، مدنظر بشر بوده و با تکامل وی اندیشه های وی نیز در این سه مورد تکامل یافته است . تنها چیزی که می توان گفت، این است که در برخی از نقاط، زمینه های مناسبی برای اندیشه های فلسفی وجود داشت . از این جهت گاهی در سرزمین چین، و گاهی در سرزمین هند و گاهی در یونان بسترهای مناسب تری برای تفکر فلسفی پدید آمده است .

تفاوت فلسفه و علم