خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل هزینه ایرانی ماندن ؛ خاطرات و اظهارات شیخ حسین لنکرانی از مشروطه و شیخ فضل الله نوری

با فایل فایل پاورپوینت کامل هزینه ایرانی ماندن ؛ خاطرات و اظهارات شیخ حسین لنکرانی از مشروطه و شیخ فضل الله نوری یک ارائه‌ی بی‌نقص بسازید!

پاورپوینتی زیبا و کاربردی:

فایل فایل پاورپوینت کامل هزینه ایرانی ماندن ؛ خاطرات و اظهارات شیخ حسین لنکرانی از مشروطه و شیخ فضل الله نوری شامل 120 اسلاید کاملاً حرفه‌ای و چشم‌نواز است که برای ارائه‌ی مستقیم یا چاپ آماده شده‌اند.

آنچه فایل فایل پاورپوینت کامل هزینه ایرانی ماندن ؛ خاطرات و اظهارات شیخ حسین لنکرانی از مشروطه و شیخ فضل الله نوری را متمایز می‌کند:

• طراحی مدرن و هدفمند: فایل پاورپوینت کامل هزینه ایرانی ماندن ؛ خاطرات و اظهارات شیخ حسین لنکرانی از مشروطه و شیخ فضل الله نوری با ترکیب رنگ‌ها و چیدمان هوشمندانه، به انتقال بهتر مفاهیم کمک می‌کند.
• کاربری راحت و سریع:فایل پاورپوینت کامل هزینه ایرانی ماندن ؛ خاطرات و اظهارات شیخ حسین لنکرانی از مشروطه و شیخ فضل الله نوری بدون نیاز به ویرایش‌های پیچیده، فقط فایل را باز کنید و ارائه دهید.
• کیفیت بالا برای نمایش: همه‌ی اسلایدها با رزولوشن مناسب و ساختاری منظم آماده ارائه هستند.

ساخته‌شده با دقت و استانداردهای بالا:

فایل پاورپوینت کامل هزینه ایرانی ماندن ؛ خاطرات و اظهارات شیخ حسین لنکرانی از مشروطه و شیخ فضل الله نوری با رعایت جزئیات طراحی شده تا در هر محیطی بدون مشکل نمایش داده شود. هیچ‌گونه بهم‌ریختگی یا ایرادی در اسلایدهای فایل پاورپوینت کامل هزینه ایرانی ماندن ؛ خاطرات و اظهارات شیخ حسین لنکرانی از مشروطه و شیخ فضل الله نوری وجود ندارد.

تذکر:

در صورت مشاهده‌ی تفاوت در کیفیت، احتمال استفاده از نسخه‌های غیراصلی وجود دارد. نسخه معتبر فایل پاورپوینت کامل هزینه ایرانی ماندن ؛ خاطرات و اظهارات شیخ حسین لنکرانی از مشروطه و شیخ فضل الله نوری با دقت توسط تیم طراحی آماده شده است.

همین حالا دانلود کن و با فایل پاورپوینت کامل هزینه ایرانی ماندن ؛ خاطرات و اظهارات شیخ حسین لنکرانی از مشروطه و شیخ فضل الله نوری مخاطب‌هات رو تحت تاثیر قرار بده!

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل هزینه ایرانی ماندن ؛ خاطرات و اظهارات شیخ حسین لنکرانی از مشروطه و شیخ فضل الله نوری :

در خصوص آیت الله حاج شیخ فضل ا نوری، و نقش و تأثیر وی در روند مشروطه، سخن فراوان گفته اند، اما دفتر بحث هنوز صفحات سفید، بسیار دارد – بگذریم از اینکه، آن دسته از صفحات این دفتر نیز که خصوصاً در عصر پهلوی قلمی شده، جرح و تعدیل، و اصلاح و تکمیل بسیار می طلبد. در این میان، آنچه که بیش از هر چیز روشنگرِ نقاط ابهام، و معیارِ نقدِ نظریات و داوریهای مورخان مشروطه توانَد بود دو چیز است: الف) اسناد و مدارک مکتوبی که در همان عصر مشروطه، مستقیماً از ناحیه مشروعه خواهان یا جبهه مخالف آنها صادر شده است (روزنامه ها، اعلامیه ها، شب نامه ها، نامه ها، تلگرافها و…). ب) خاطرات شاهدان و ناظران مستقیم ماجرا، بویژه کسانی که امین و موثق می باشند و یا به هر دلیل، کلامشان اطمینان آور است. آنچه ذیلاً می خوانید خاطرات و اظهارات جالب و منحصر به فردِ آیه ا حاج شیخ حسین لنکرانی (در باره مشروطه و حاج شیخ فضل ا) است؛ شخصیتی که خود در بخشی مهم از یکصد سال اخیر تاریخ کشورمان، در بسیاری از حوادث مهم تاریخ نقش داشت و با رشته عمر صد ساله خویش، عصر مشروطه را به روزگار ما پیوند زده بود… در مقاله حاضر، نخست به نحو اختصار با شخصیت، افکار و مجاهدات گوینده خاطرات (مرحوم لنکرانی) آشنا شده و سوابق ارتباط و آشنایی وی با مرحوم شیخ فضل ا را بررسی می کنیم. سپس اظهارات و خاطرات پراکنده ایشان در باب مشروطه و شیخ را، در قالب بحثی منظم، مرور می نماییم.(۱)

با گوینده خاطرات آشنا شویم

«علامه مجاهد، بزرگمرد دین و سیاست، همسنگر مبارزاتی آیه ا سید حسن مدرس و از یاران صمیمی و قدیمیِ رهبرِ فقید و بنیانگذار جمهوری اسلامی آیه ا العظمی امام خمینی قدس سره، حضرت آیت ا حاج شیخ حسین لنکرانی»(۲) در حدود ۱۳۱۰ قمری در منطقه سنگلج تهران (حوالی پارک شهر کنونی) متولد شد و پس از گذشت بیش از یکصد سال سن، در سحر جمعه ۱۹ خرداد ۱۳۶۸ پس از اقامه فریضه صبح بدرود حیات گفت و با تشییعی باعظمت در حرم مطهر حضرت عبدالعظیم ۷ جنبِ مرقدِ آیه ا حاج ملا علی کنی روی در نقاب خاک کشید. دست کم سه نسل از اسلاف مرحوم لنکرانی، از عالمان برجسته، و بعضاً مرجعِ مُطاعِ حوزه سکونت خود بوده اند: نیای بزرگ لنکرانی آیه ا مجاهد حاج ملا میرزا احمد شیروانی لنکرانی نخست در شیروان سکونت داشت و از احترام عمومی برخوردار بود. وی با شروع جنگهای مشهور ایران و روس تزاری در عصر فتحعلیشاه، به لنکران رفت و تا پایان عمر با قشون مهاجم در ستیز بود. قبر وی اینک زیارتگاه مردم لنکران است. جد لنکرانی آیه ا شیخ حسین فاضل پس از مرگ پدرش (ملا میرزا احمد) همراهِ برادر مجتهد خود (حاج شیخ عبدالعزیز لنکرانی) به ایران مهاجرت کرد(۳) و خود نهایتاً در تهران اقامت جست و مرحومان سید محمد طباطبایی (پیشوای مشهور مشروطه)، سید جمال الدین اسدآبادی، و حاج شیخ فضل ا نوری، همگی پیش از عزیمت به نجف، چندی را از محضر ایشان بهره علمی برده اند. پدر لنکرانی آیه ا حاج شیخ علی لنکرانی نیز از شاگردان برجسته درس آیه ا میرزا حبیب ا رشتی بود و منزل و محضر شرع وی در سنگلج تهران، محل رجوع خواص و عوام جهت حل مرافعات و عقد معاملات و… قرار داشت. سند مالکیت مرحوم حاج شیخ علی بر خانه واقع در سنگلج تهران، ممهور به مُهر جمعی از علمای وقت تهران، از جمله حاج شیخ فضل ا و شیخ حسین فاضل است (تصویر این سند را – که در ۱۶ محرم ۱۳۱۴ قمری تنظیم شده – ملاحظه می نمایید). ……تصویر سند مالکیت حاج شیخ علی……… درباره خود حاج شیخ حسین لنکرانی، باید به اعلامیه ای اشاره کرد که با امضای دهها تن از آیات و حجج اسلام تهران و سایر بلاد ایران، به مناسبت سالگرد ارتحال آن مرحوم در جراید منتشر شده است. اعلامیه مذکور، با اشاره به سالگرد «درگذشت جانگداز عالم مجاهد و علامه متفکر، بزرگمرد دین و سیاست، حضرت آیه ا حاج شیخ حسین لنکرانی اعلی ا مقامه الشریف» اشعار می دارد که: «معظم له از رجال برجسته تاریخ حماسه ساز روحانیت شیعه بود که عمر با برکت خود را مصروفِ مبارزه بی امان با مظاهر گوناگون استعمار و استبداد و الحاد و انحراف، و دفاع پیگیر از ساحت قدس اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام نمود و در دو عرصه فرهنگ و سیاست دینی، برگهای زرین و نمونه های روشنی از مجاهده و خدمت، همچون پیشگامی در ستیز با قرارداد اسارتبار ۱۹۱۹ وثوق الدوله، مبارزه با جمهوری خواهی مصنوعی رضاخانی و دیگر مظاهر فساد و خیانت دوران سلسله پهلوی، پیکار با دسایس و تجاوزات سیاسی و فرهنگی قدرتهای استعماری روس و انگلیس و آمریکا، و نیز افشاگریهای قاطع و مدبرانه برضد افکار و مقاصد شوم بهائیت و وهابیت و انحرافات کسروی و دیگر عوامل نشاندار و بی نشان استعمار از خود بر جای گذارد». اعلامیه می افزاید: «آری، آیه ا لنکرانی در طول مبارزات مستمر خویش در جهت اعتلای اسلام و آزادی و سعادت ملت ایران، با امثال آیه ا شهید سید حسن مدرس و شهید آیه ا حاج آقا جمال الدین نجفی همگامی داشت و در نهضت اخیر روحانیت به رهبری بزرگمرد تاریخ جهان اسلام، حضرت آیه ا العظمی امام خمینی قدس سره الشریف، نیز نقش مؤ ثری ایفا کرد و خاصه نظریات عمیق تاریخی و سیاسی ایشان مورد توجه صاحبنظران قرار داشت…».(۴) به عنوان سرفصلهای عمده مجاهدات لنکرانی در عرصه سیاسی، می توان به موارد زیر اشاره کرد: ۱. پیشتازی در مبارزه با قرارداد استعماری ۱۹۱۹ وثوق الدوله – کاکس ۲. مبارزه مستمر با اقدامات استبدادی – استعماری رضاخان از کودتای ۱۲۹۹ تا تغییر سلطنت (۱۳۰۴) و حوادث بعدی، که به تبعید لنکرانی به کلات و مشهد و بالأ خره شهریار انجامید و این آخری – تبعید شهریار – جز با رفتن رضاخان از کشور پایان نیافت ۳. برگزاری متینگهای سیاسی باشکوه پس از شهریور ۲۰ بر ضد رجال و سیاستهای دوران دیکتاتوری، و تبدیل نخستین میتینگ به ختم شهید مدرس ۴. نمایندگی مجلس شورای ملی در دوره چهاردهم از اردبیل (با تأیید مرحوم آیه ا حاج سید یونس اردبیلی) و هماهنگی فعال با اقدامات اصلاحیِ معدود وکلای مبارزِ مجلس ۱۴ همچون الف) مبارزه با نفوذ سلطه استعماری آمریکا (مستکبرِ نو کیسه وقت) در قالب مخالفت جد ی و قاطع با دکتر میلسپو مستشار آمریکایی و رئیس کل دارائی وقت ایران ب) مخالفت با اعطای امتیاز نفت شمال و پیشنهادِ برپاییِ تظاهرات در مسجد شاه تهران (امام خمینی فعلی) برای الغای امتیاز نفت جنوب ج) مبارزه جد ی و قاطع با کمیسیون سه جانبی روس و انگلیس و آمریکا (مشهور به کمیسیون قیمومت)، در زمان نخست وزیری حکیمی. ۵ . تلاش جد ی و مؤ ثر در جهت حل معقول غائله آذربایجان ۶. همکاری و هماهنگی با نهضت ملی کردن صنعت نفت ۷. دوستی و صمیمیت دیرین با رهبر فقید انقلاب اسلامی ایران امام خمینی ۱ و ایفای نقش مؤ ثر در قضایای پانزدهم خرداد ۴۲ و تحمل زندان ۸ . مبارزه مستمر با صهیونیزم، همچون گرفتن امضا از صدها تن از علمای سراسر کشور بر ضد اعلامیه بالفور واعلام حمایت از آرمان فلسطین در سال ۱۳۰۲ شمسی و نیز افشا و انتشار ترجمه پروتکل های مشهور آن جمعیت شیطانی (برای نخستین بار در ایران) و همچنین سرودن قصیده ای ۱۱۲ بیتی – به کمک مرحوم خوشدل تهرانی، شاعر مشهور – در شرح تاریخ دسائس و جنایات یهود، با مطلعِ «گویید زما صلیب صهیون را / با خون، شویند مسلمین خون را» ۹. دفاع از اساس نظام جمهوری اسلامی ایران در طول ده سال پس از پیروزی انقلاب (همراه با تلاش جد ی و پیگیر جهت اصلاح نقائص و ضعفها، تقویت خیرالموجودین ها و…) خاصه کمک فکری به مسئولین جهت حل هر چه

بهتر و سریعترِ مشکل تجاوز صد ام عفلقی. رئوس مجاهدات فکری و فرهنگی لنکرانی نیز از قرار زیر است: ۱. کشف و افشای ماهیتِ عاملِ مهم سفارت انگلیس در ایران (مستر آلن چارلز تُرات) که در سالهای پس از کودتای ۱۲۹۹ با نامِ مستعار «میرزا ابراهیم خان کلکته ای»! خود را در بازار و برخی از هیئات مذهبیِ وقتِ تهران جا زده و به طور نامرئی، مشغول تبلیغات قادیانی گری شده بود! ۲. مبارزه با تبلیغات بهائیت و حمایت از جان مرحوم عبدالحسین آیتی (آواره سابق) و اقدام به طبع کتاب معروفِ «کشف الحیلِ» او و برگزاری جلسات مناظره با بعضی مبلغین فرقه ضاله در اوایل سلطنت رضاخان ۳. مبارزه با القائات ضد دینی کسروی و تأیید و تقویت جمعیت فدائیان اسلام در اعدام وی ۴. مبارزه با وهابیت و افشای نقش مستر همفر (جاسوس زبردست انگلیسی) در تأسیس آن فرقه استعماری ۵ . مبارزه با التقاط روشنفکرانه و تحریف دین بر مبنای ایدئولوژیهای رنگارنگ روز. سوابق آشنایی و ارادت مرحوم لنکرانی به شیخ فضل ا نوری سابقه ارتباط و آشنایی بیت مرحوم لنکرانی با شیخ نوری، به بیش از ۴۰ سال پیش از مشروطه، یعنی دوران حیات جد وی (شیخ حسین فاضل لنکرانی) باز می گردد. شاهد این امر، ورقه مالکیت مرحوم حاج شیخ علی لنکرانی بر خانه واقع در سنگلج تهران است که حواشی آن ممهور به مهر جمعی از علمای وقت تهران، از جمله مرحوم حاج شیخ فضل ا و شیخ حسین فاضل است (تصویر این سند را – که در ۱۶ محرم ۱۳۱۴ قمری تنظیم شده – در صفحات بعد ملاحظه می نمایید). شیخ حسین فاضل از اساتید شیخ فضل ا (و نیز سید جمال الدین اسد آبادی و سید محمد طباطبایی) بود و شیخ شهید گهگاه از وی یاد می کرد. پدر مرحوم لنکرانی (حاج شیخ علی لنکرانی) نیز از یاران و همفکران نزدیک مرحوم شیخ شهید بود و با هم رفت و آمد خانوادگی داشتند. هنگامی که شیخ از هجرت کبرای قم (از صدر مشروطه) به تهران باز می گشت ایشان در مراسم استقبال از شیخ شرکت جست و بعدها نیز در بعضی از مجالس سخنرانی شیخ شهید در تحصن حضرت عبدالعظیم ۷ حاضر شد. ضمناً فرزند ارشد خویش، حاج شیخ حسین لنکرانی را هم در آن مراسم و مجالس به همراه برده بود. افزون بر این همه، آقا محمد باقر مظاهری (بزرگ خاندان مظاهری تهران، و برادر حاج میرزا حسین اعتمادالأ طبأ(۵» که پیشکار شیخ فضل ا بود، خواهرش همسر حاج شیخ علی لنکرانی بود و به اصطلاح زن بابای حاج شیخ حسین لنکرانی محسوب می شد. صمیمیت بین شیخ شهید و حاج شیخ علی تا آنجا بود که در روزهای دهشتبار فتح تهران و دستگیری و اعدام شیخ (رجب ۱۳۲۷ ق) جمعی از همرزمان نزدیک شیخ، به منظور حفظ جان و ایمن ماندن از آسیب دشمن قهار و کینه جوی، به منزل حاج شیخ علی پناهنده شدند و چنانچه نفوذ گسترده و وسیع حاج شیخ علی در منطقه سنگلج و برخی دیگر از مسائل نبود، چه بسا آن جمع نیز به خیل شهیدان مشروعه می پیوستند. به گفته مرحوم لنکرانی، پدر ایشان، جهت نجات خود مرحوم شیخ نیز، تمهیداتی اندیشیده بودند که با اعدام عجولانه و غافلگیر کننده ایشان، ناکام ماند. حاج شیخ حسین لنکرانی – که آشنایی و ارادت به شیخ شهید را از همان کودکی (و به تبع صمیمیت پدرش با شیخ) تحصیل کرده و بارها همراه مردان و زنان خانواده به خانواده شیخ رفته بود، خاطرات جالب و منحصر به فردی از مجاهدات اسلامی – ملیِ شیخ عموماً، و ایام پناهندگی جمع مزبور به منزل پدر خویش خصوصاً، داشت که در طول این مقاله خواهید خواند. حجه الاسلام حاج شیخ ابوذر بیدار، از روحانیون مبارز اردبیل و دوستان دیرین لنکرانی، در تاریخ ۶ اردیبهشت ۱۳۷۳ شمسی به حقیر اظهار داشتند: «مرحوم لنکرانی پس از آنکه در اثر فشار شدید اقتصادی، باغ کرج و نیز خانه اش در کوچه جنب قورخانه تهران (روبروی پارک شهر) را فروخت خانه ای در کوچه حاج شیخ فضل ا نوری (واقع در چهارراه گلوبندک، خیابان بوذرحمهری) خرید و تا پایان عمر در آنجا ساکن شد. ایشان به مرحوم شیخ علاقه و ارادت بسیار می ورزید. نام ایشان را بدون الفاظی چون رحمه ا علیه، اعلی ا مقامه و یا شهید به کار نمی برد و از اینکه دست تقدیر، وی را در اواخر عمر، ساکن کوچه خاج شیخ فضل ا نوری ساخته اظهار خوشوقتی می کرد. روزی از مرحوم لنکرانی پرسیدم: آیا شما حاج شیخ فضل ا نوری را دیده بودید؟ آهی کشید و گفت: بله، دیده بودم. حاج شیخ به منزل ما می آمد و با پدرم آشنا بود. من ۱۲ یا ۱۴ سال داشتم که ایشان به منزل ما آمد و من در آن زمان سیوطی و جامی و… را خوانده و در ادبیات عرب، ورودی داشتم. پدرم مرا معرفی کرد و گفت: ایشان بنده زاده – حسین – دستبوس شما است. شیخ از پدرم پرسید حسین چه می خواند و تحصیلاتش چیست؟ گفت ایشان الفیه و شرح جامی و اینها را خوانده است. بعد شیخ گفت: خوب، حالا ببینیم آقا حسین چه چیزهایی را خوانده و بلد است و شعری را از سیوطی از من پرسید و من معنا و شواهد لغوی و دستوریِ آن را گفتم و مورد استدلال و استشهاد مصنف به این بیت را شرح دادم. مرحوم شیخ خیلی خوشحال شد و مرا بغل کرده، پیشانی مرا بوسید و به من جایزه داد و به پدرم خیلی توصیه مرا نمود و گفت: پسر شما آینده اش درخشان است و من هم حاضرم به او درس بدهم. می گقت سن من در آن زمان، ۱۲ یا ۱۴ سال بود». آشنایی و ارادت دیرین لنکرانی به شیخ، در خلوص و پختگی سیاسی و مبارزاتی وی بی تأثیر نبود و خاصه، در تشخیص دقیق دوستان و دشمنان ایران و اسلام در اواخر قاجار و طول دوران پهلوی، نقش بسیار داشت. فی المثل – اگر ماهیت حقیقی وثوق الدوله، عاقد قرارداد ننگین ۱۹۱۹، برای مرحوم لنکرانی حتی پیشتر از برخی پیشوایان برجسته مخالفت با قرارداد آشکار بود و لذا مایه سبقت زمانی آن مرحوم در شروع ستیز با وثوق الدوله شد، بدین جهت بود که لنکرانی، از سالها پیش، نقش وثوق الدوله و یار معلوم الحال وی حسینقلی خان نوابِ دو تذکره ای! را در زمینه سازی اعدام شیخ شهید از طریق اغفال مرحوم عضدالملک (اولین نایب السلطنه احمدشاه و مرید شیخ) می دانست و از آن دو تن دلی پرخون داشت. لنکرانی در تمام عمر شیفته مقامات علمی و اخلاقی، و مجاهدات مستمر سیاسی وافکار و آرأ بلند اسلامی ایشان بود و این ارادت و شیفتگی هیچگاه از قلب وی بیرون نرفت و وقت و بی وقت و به مناسب های گوناگون بر زبان و قلمش جاری می شد. خود (در تاریخ ۲۱ مرداد ۶۱ شمسی) طی مصاحبه ای فرمود: «اول کسی که در ایران جرئت کرد به دفاع از مرحوم حاج شیخ فضل ا نوری اعلی ا مقامه بر آید من هستم. منتها آن وقتها جوری بود که نمی توانستند اسم مرتجع روی من بگذارند و چون من راجع به آن شروع کرده بودم این بود که زمینه مطالعه [ در باب شیخ] فراهم شد». اشاراتی که دکتر ناصرالدین صاحب الزمانی در ۱۳۴۵ شمسی در کتاب «دیباچه ای بر رهبری» راجع به ضدیت استعمار با شهید نوری و روابط شیخ با سید جمال الدین اسدآبادی معروف دارند، مأخوذ از کلمات مرحوم لنکرانی است.(۶) دکتر سید جلال سادات گوشه نیز، آن بخش از مطالبی را که اوایل دهه ۴۰ شمسی، در تز دکترای خویش، پیرامون مجاهدات شیخ شهید در نهضت تحریم و مشروطه آورده اند املای مستقیم مرحوم لنکرانی است (بخش مزبور، در صفحات آتی، به مناسبت، خواهد آمد). از این دو نمونه که بگذریم، به مقدمه مفصل آقای لنکرانی بر کتاب «خاطرات مستر همفر» (ترجمه حجه الاسلام علی کاظمی) می رسیم که در اواخر دوران طاغوت نوشته شده و حاوی اشاراتی به مبارزات شیخ نوری و رمز ستیز غربزدگان عامل استعمار با او است. این مقدمه نیز نمونه ای دیگر از تلاش لنکرانی در راه احیای نام و یاد شهید نوری در عصر پهلوی است. پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز مرحوم لنکرانی مجد انه به طرح و ترویج اندیشه های اسلامی شیخ پرداخت و حتی گاه به هنگام سؤ ال از خاطرات زندگانی خود ایشان نیز، سخن را به مشروطه و مجاهدات شیخ کشیده و می گفت: «مطالب مربوط به من، پس از مرگم کشف و منتشر خواهد شد، بگذارید فعلاً از شیخ بگوییم»! تو گویی، زنده نگه داشتن نام شیخ را وظیفه واجب خویش می شمرد. بدون مبالغه می توان گفت که شاید در ۱۰ سال پس از انقلاب که آن مرحوم زنده بود، گامی در راه احیای نام و یاد شیخ فضل ا نوری (در قالب انتشار مقالات و کتب یا پخش برنامه های رادیویی) برداشته نشد جز آنکه، مستقیم یا غیر مستقیم، تشویق و هدایت و حمایت مرحوم لنکرانی را در پشت سرداشت.(۷) ذیلاً به اظهارات و خاطرات جالب و منحصر به فرد مرحوم لنکرانی در باب شیخ فضل ا نوری و مشروطیت توجه کنید:

خاطرات و اظهارات لنکرانی درباره حاج شیخ فضل ا و مشروطیت

1

. مقامات علمی شیخ فضل ا

اگر حاج شیخ فضل ا در عتبات مانده بود، مسلماً مرجع بعد از میرزای بزرگ شیرازی، او می شد. اگر مرحوم حاج شیخ فضل ا در عراق مانده بود (همه می دانند و یک نفر منکرندارد که) مرجعیت تامه، مال ایشان بود. یادم می آید یک وقتی در محضر پدرم (حاج شیخ علی لنکرانی) راجع به مقامات علمی حاج شیخ فضل ا صحبت شد. ایشان از شاگردان آن مرحوم، چهارده تا مجتهد مبرز در ایران شمردند. از قبیل حاج میرزا ابوتراب شهیدی قزوینی، آ میر سید حسین قمی، میر سید علی شوشتری جزائری، میر سید حسن شوشتری جزائری، حاج شیخ محمد حسین عبادی طالقانی، آشیخ محمد آقا بوذری طالقانی، حاج شیخ روح ا قزوینی، و نیز چنان که شنیده می شود: مرحوم حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی و مرحوم حاج آقا حسین قمی اعلی ا مقامهما. طلاب و فضلای حوزه شیخ نیز خیلی زیادند، مثلاً مرحوم ملا علی یوشی مازندرانی، شیخ محمد قاضی کیای طالقانی، آشیخ علی سولقانی (از فضلای قریب الاجتهاد حوزه شیخ) و… مرحوم سده ای از علمای مبرز بود که اصلاً جزء دستگاه شیخ بود. موقعیت شیخ، از اینها بالاتر است. آثار علمی ایشان، تدریجاً دارد کشف می شود. وانگهی ایشان جامعیت داشتند. مثلاً در علم هیئت، مرحوم حاج میرزا عبدالغفارخان نجم الدوله(۸) معروف، خدمت مرحوم شیخ، کلام می خوانده و حاج شیخ نیز که در هیئت و نجوم، ید طولایی داشته، در این قسمت با ایشان بحث علمی هَیَوی می فرموده است. مرحوم نجم الدوله همان کسی است که تقویم صد ساله ایران را نوشته و هنوز هم، صورت تقویم نویسی به برکت همان استخراج صد ساله آن مرحوم است. ایشان، علاوه بر تبحر و تخصص در هیئت و نجوم، و شخصیت و شهرت علمی ممتاز در این زمینه، تألیفات علمی اسلامی زیادی هم داشتند. شیخ، مخصوصاً برای انس دادن اصحاب حوزه و اطرافیان خود (همچون شیخ محمد طالقانی و ملا علی یوشی و حاج میرزا غلامعلی مصباح الشریعه جد این مُصاحَب ها) به قسمتهای هیوی و اصطلاحات نجومی، تقویمی با اصطلاحات فنی مربوط به این قسمت چاپ کرده بودند که بین خودشان به نام تقویم رُقومی خوانده می شد و اشخاص ناآشنای با هیئت و نجوم، از آن تقویم چیزی درک نمی کردند. و وقتی که مثلاً در میان خودشان، اشخاصی، از ساعات عقد و نکاح و از این قبیل چیزها سؤ ال می کردند، آنها از تقویم مخصوص خودشان جواب می دادند، که ماها هیچ چیز از آن نمی فهمیدیم وحتی نمی توانستیم بخوانیم. که اگر نمونه ای از آن تقویم پیدا شود خیلی ارزش دارد. مرحوم نجم الدوله، فدوی مرحوم شیخ بودند و حتی زمانی معروف شد که ایشان خودکشی کرده اند ولی بعداً معلوم شد که شایعه خودکشی ایشان، شهرت کاذب و مصنوعی بوده است برای از بین بردن شهرت مسمومیت ایشان، و مسخ و قلب عنوان مسمومیت وی از طرف دشمنان شیخ شهید!(۹) ترازویی که (مقام علمی) حاج شیخ فضل ا را وزن کند، من سراغ ندارم. مقام این شخص، قابلِ توزین نیست. به قدری باعظمت است… خُرده خرده، زمان که می چرخد، مطالبی کشف می شود. او در تمام علوم وارد بود. حتی در هیئت وارد بود. مرحوم حاج میرزا غفارخان نجم الدوله (که تقویم صد ساله ایران را استخراج کرده و نوشته و از زمان فوت او تا به حال، تا صد سال، احتیاج به استخراج تقویم نداریم) خدمت شیخ، علم کلام می خواند و شیخ با ایشان مباحثه هَیَوی داشت. او، اصلاً، از غصه حاج شیخ فضل ا از بین رفت.

۲. مقامات معنوی شیخ

آیت ا لنکرانی، از مجلس روضه باشکوه حاج شیخ فضل ا در تهران یاد می کرد که به قول وی، خطیبان و واعظان بزرگ شهر به سخن گفتن بر فراز منبر آن، افتخار می کردند. می فرمود: من خود روزی در آن مجلس حاضر بودم، که مَلِک المتکلمین (خطیب نامدار مشروطه) وارد مجلس شد تا در خیل ناطقین، بر عرشه منبر برآید. نگارنده از مرحوم لنکرانی پرسیدم: آخر، مَلِک المتکلمین از سوی عالمانی چون آقا نجفی اصفهانی به اتهام «بابی گری» طرد و تبعید شده بود، چگونه شیخ به او اجازه سخن گفتن داد؟! مرحوم لنکرانی لختی تأ مل کرد و سپس چُنان که گویی رازی کهن بر او فاش شده است سر برآورد و گفت: «عجب! سالها با خود می اندیشیدم که چرا آن روز، از سوی گردانندگان مجلس، تمهیداتی به کار رفت که نوبت سخنرانی به مَلِک نرسد و آخر نیز او منبر نرفت؟! اکنون معلومم شد که ماجرا چه بوده است»! نیز می فرمود: شیخ هرروز مقید به خواندن زیارت عاشورا بود، آن هم با قرائت صد لعن و سلام آن، و (با اشاره به عکسی که از شیخ فضل ا موجود بوده و در دستی عصا و در دیگر دست تسبیح دارد) می افزود: هیچ گاه صحنه ای را که شیخ تسبیح را دور انگشتانش پیچیده و زیر لب اذکار مربوط به سلام بر حضرت سید الشهدا و اهل بیت و اصحاب آن حضرت، و لعن بر قاتلین ایشان را می خواند، از یاد نمی برم. ………….تصویر شیخ با عصا و تسبیح در اینجا بیاید….. آیت ا لنکرانی می فرمود: مرحوم حاج شیخ فضل ا کراراً به سید عبدا بهبهانی گفته بودند، و این معروف بود که: – سید، مرا می کشند، تو را هم بعد از من می کشند، خیال نکن! شیخ این مطلب را یک بار در مجلس عمومی که همه حضور داشتند و بین شیخ و سید گفتگو بوده، به سید می گوید. وقتی که ماجرای کشتن بهبهانی یک سال پس از شیخ پیش آمد و خبرآن پخش شد، مردم با توجه به پیشگویی مشهور شیخ به سید به هم می گفتند: شیخ، غیب هم می دانسته است! لنکرانی همچنین می فرمود: در کشاکش میان شهید حاج شیخ فضل ا نوری و نیز (خواهش می کنم در اینجا هم لفظ شهید را بنویسید) شهید آخوند ملا قربانعلی زنجانی با مشروطه چیان، این مطلب بین اطرافیان مخصوص مرحوم شیخ شهید (که غالبشان با مرحوم پدرم آیه ا حاج شیخ علی لنکرانی مراوده داشتند) مشهور بود که بین شیخ فضل ا شهید و مرحوم ملا قربانعلی زنجانی مکاتباتی اسرارآمیز وجود دارد. و بعد این را شنیدم، خودم شنیدم، که می گفتند: آخوند مرحوم به حاج شیخ نوشته است که: «شیخ فضل ا، تو را به دار می زنند و مرا تبعید به عتبات می کنند و آنجا می کشند» و تمام شواهد جلوی چشم من است.(۱۰)

3. روابط شیخ با سید جمال الدین اسدآبادی

لنکرانی ضمن اشاره به روابط خاص شیخ با مرحوم نجم الدوله سابق الذکر می گفت: «اوراق و نشریاتی که در خارج کشور نشر می یافت و ارتباط به اسلام و ایران داشت، به وسیله حاج نجم الدوله تهیه شده و همراه با ترجمه آن قسمت از آنها که به زبانهای غیر شرقی نوشته شده بود، تحویل مرحوم شیخ داده می شد. ضمناً شنیده می شد که حاج نجم الدوله رابطِ شیخ با سید جمال الدین اسدآبادی همدانی معروف بوده اند». به گفته لنکرانی: «برای عدم کشف این وضع، ارتباط شیخ و نجم الدوله به شکل مجلس درس انجام می یافته: او در خدمت شیخ از فقه و اصول و کلام بهره مند می شده و شیخ هم علم نجوم و هیئت را که خود در آن سابقه داشته به وسیله مباحثه با این منجم هَیَوی معروف، تکمیل می کرده است».(۱۱)

۴. روابط شیخ با میرزای شیرازی، و نقش او در نهضت تنباکو

چنانکه در «اندیشه سبز…» گفته ایم، شیخ فضل ا پس از حدود ۲۰ سال اقامت در عتبات، در محرم ۱۳۰۳ ق(۱۲) با کوله باری گران از دانش و تقوا، به فرمان میرزای شیرازی، از سامرا به پایتخت ایرانِ اسلامی – تهران – بازگشت تا به صورت «پاره ای از وجودِ» میرزا، و «محرم راز» و «منبع اطلاع» و «مجری فرمانِ» آن فقیه سائس، در این منطقه حساس و پر مسئله – بیدارِ کارِ اسلام و مسلمین، و هشیارِ توطئه ها و دسایس استعمار باشد. آیت ا لنکرانی در این زمینه می فرمود: «مرحوم شیخ نوری را، مرحوم میرزای بزرگ استعمارشکن، و در هم کوبنده قرارداد تنباکوی رژی انگلیس (با اینکه اگر در عتبات مانده بود، مرجعِ بعد از او بود) مخصوصاً برای مقصود موضعی و موقعیِ بالاتر و مهمتری از طرف خود و برای خود، روانه ایران و تهران ما فرمود…».(۱۳) آقای رامیان در یادداشتهایی که از اظهارات مرحوم لنکرانی فراهم آورده اند از قول ایشان نوشته اند: «شیخ فضل ا از نظر تشخیص اوضاع و احوال، نابغه ای بود و شجاعت