خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل جهانگردی و ارتباطات میان فرهنگی

فایل پاورپوینت کامل جهانگردی و ارتباطات میان فرهنگی؛ انتخابی مطمئن برای ارائه‌ای حرفه‌ای

اسلایدهایی آماده برای استفاده:

فایل فایل پاورپوینت کامل جهانگردی و ارتباطات میان فرهنگی شامل 120 اسلاید با طراحی دقیق و ساختاری استاندارد است که برای ارائه‌های رسمی یا چاپ، کاملاً مناسب و آماده استفاده می‌باشد.

ویژگی‌هایی که فایل فایل پاورپوینت کامل جهانگردی و ارتباطات میان فرهنگی را متمایز می‌کند:

• طراحی بصری حرفه‌ای:فایل پاورپوینت کامل جهانگردی و ارتباطات میان فرهنگی با بهره‌گیری از رنگ‌بندی هوشمندانه و چیدمان اصولی جهت انتقال بهتر مفاهیم ارائه.
• سهولت در اجرا: تمامی اسلایدها از پیش تنظیم شده‌اند و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.
• وضوح بالا و نظم ساختاری: کیفیت بالای عناصر گرافیکی و هماهنگی کامل در نمایش، تجربه‌ای بدون نقص را فراهم می‌سازد.

استاندارد بالا در تولید محتوا:

فایل فایل پاورپوینت کامل جهانگردی و ارتباطات میان فرهنگی با رعایت اصول حرفه‌ای طراحی شده و عاری از هرگونه ایراد گرافیکی یا ناهماهنگی در نمایش می‌باشد.

نکته مهم:

در صورت مشاهده نسخه‌هایی با کیفیت پایین‌تر، توجه داشته باشید که ممکن است نسخه‌های غیررسمی باشند. نسخه اصلی فایل فایل پاورپوینت کامل جهانگردی و ارتباطات میان فرهنگی تنها از طریق منبع معتبر در دسترس است.

هم‌اکنون فایل فایل پاورپوینت کامل جهانگردی و ارتباطات میان فرهنگی را دریافت کرده و ارائه‌ای حرفه‌ای و متمایز تجربه نمایید

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل جهانگردی و ارتباطات میان فرهنگی :

«یا ایها الناس انا خلقناکم من ذکر و انثی و جعلناکم شعوبا و قبائل لتعارفوا ان اکرمکم عند الله اتقیکم ان الله علیم خبیر» (حجرات،۱۳)

«ای مردم! ما همه شما را نخست از مرد و زنی آفریدیم و آنگاه شعبه های بسیار و فرقه های مختلف گردانیدیم تا یکدیگر را بشناسید [ نه آنکه به واسطه نسب بر هم فخر و مباهات کنید و بدانید که اصل و نسب نژادی مایه افتخار نیست، بلکه] همانا بزرگوارترین و با افتخارترین شما نزد خدا، با تقواترین مردمند. و خدا هم بر نیک و بد مردم و ظاهر و باطن خلق کاملا آگاه است.»

چکیده: مجموعه دستاوردهای بشری را برای چیرگی بر طبیعت، «فرهنگ » نامیده اند. این مجموعه از سویی با ارتباط میان انسانها توسعه یافته، و از سویی دیگر در درون خود «ارتباطات » را پرورانده است. «ارتباطات میان فرهنگی » در این میان، ارتباط انسانهایی است که در گذر زمان فرهنگهای متفاوتی را پرورانده و پاس داشته اند.

جهانگردی را با نگرشی نو،می توان ارتباطی میان فرهنگی دانست.این نگاه می تواند مسائلی به دنبال داشته باشد که لحاظ آنها در سیاستگذاری و برنامه ریزی این حوزه،اهمیتی فراوان می یابد.

مقاله حاضر، تلاشی است برای ارائه مدلی که بر اساس آن بتوان این فراگرد ارتباطی را همچون دیگر فراگردهای ارتباطات تحلیل کرد. در این مدل با تاکید بر شش عنصر: جهانگرد، میزبان، انگیزه، جاذبه، تاثیر و بستر، تلاش شده است مواردی از تحلیل و سیاستگذاری جهانگردی در جمهوری اسلامی ایران توضیح داده شود.

بشر پس از هبوط به زمین، با سیاره ای پر از رمز و راز روبرو شد; سیاره ای که برای میزبانی وی در دوران تبعید طولانی اش، سفره ای نهفته وخاموش را در ژرفای خود گسترانیده بود. با پشتگرمی به توشه ای که از مبدا سفر همراهش کرده بودند، طبیعی می نمود که بشر از همان آغاز دست به تلاشی خستگی ناپذیر بزند تا از آنهمه رمز و راز پرده بردارد، و با طبیعت رام نشده کنار آید. قرنها تلاش و اندیشه، مجموعه ای شگرف از دستاوردهای بشری را پیش روی ما قرار داد، که امروزه آن را به نام «فرهنگ » می شناسیم.

اندوخته فرهنگ، با ارتباط میان آدمیان فزونی گرفت. و نیز، فرهنگ به پاس این همصحبتی، “ارتباطات” را چون کودکی نورسته در دامان خویش پروراند. چنین بود که پیوند این دو یار دیرینه انسان، از همان آغاز شکل گرفت. اینکه در این دور پیچیده، کدام پیشقدم و کدام دنباله رو بودند، پرسشی است که لازمه پاسخ به آن، تلاش برای درک اسرار ملکوت عالم و بازگشت به روز آفرینش خواهد بود.

حاصل این پیوند سرنوشت ساز، کودکی بود که از همان آغاز آفرینش انسان دوم، به عرصه زندگی پا نهاد. از زمانی که انسانهایی با پیشینه و فرهنگهای گوناگون با یکدیگر تماس گرفتند، “ارتباطات میان فرهنگی” سایه خود را بر سرآنان گستراند. در ابتدا، این ارتباط در قالب جنگها و لشگرکشی ها، ماموریتهای تبلیغی مروجان دینی، سفرهای تجاری بازرگانان ماجراجو و تلاشهایی – بویژه استعماری -برای کشف سرزمینهای دیگر، چهره بست.

اگر چه سابقه این نوع ارتباط- همان گونه که آمد- بس طولانی است، اما تدوین آن به عنوان یک نظام علمی و دانشگاهی، به چند دهه اخیر مربوط می شود. در این زمان، ایالات متحده آمریکا با ترکیبی از اقوام و نژادهای گوناگون با به سرآمدن دوران تنشهای نخستین، وارد مرحله ای جدید از بحرانهای اجتماعی شد. بحران مشکلات اقوام و نژادهای درون آمریکا، یکی از مهمترین این نابسامانیها بود. این بحران همراه با نقش تازه این کشور به عنوان رهبری جهان، پژوهشگران را-پس از آنکه دانش روابط بین الملل و ارتباطات بین الملل را که تنها به بررسی روابط دولتها می پرداخت، به دانشهای عصر جدید افزوده بودند- به سوی مطالعه، شناخت و طبقه بندی فرهنگهای گوناگون و مقایسه آنان با یکدیگر، بویژه مقایسه با فرهنگ آمریکایی سوق داد. از این شاخه دانش، به «مطالعات بین فرهنگی » (Cross- Cultural Studies) تعبیر شود.

از درون این مطالعات، نظام علمی دیگری تولد یافت که به جای داشتن دغدغه مقایسه و طبقه بندی فرهنگها، در صدد بررسی تعامل واقعی میان مردم فرهنگهای مختلف برآمد. این نظام علمی ابتدا«مطالعات میان فرهنگی » ( Intercultural Studies) و سپس – با تاکید بیشتر برجنبه ارتباطی آن – «ارتباطات میان فرهنگی » ( Intercultural Communication) نام گرفت (Weaver,1996,p.2) .این نوع ارتباط را این گونه تعریف کرده اند (Somovar,1995,p.58) :

«ارتباط میان مردمانی که ادراکات فرهنگی و نظام نمادهایشان به اندازه ای گوناگون است، که بتواند در جریان ارتباط، اختلال ایجاد کند.»

بجز دو کتاب که در سالهای ۱۹۶۲م و۱۹۶۶م دراین موضوع چاپ شد، موج اصلی انتشار کتابهای مربوط به این حوزه، به سالهای ۱۹۷۲م و پس از آن باز می گردد; که با کار مشترک سوموور و پرتر، با نام “ارتباطات میان فرهنگی” آغاز شد ( Prosser, 1978,p.335) .

امروزه با ظهور فن آوری های جدید در زمینه نظامهای ارتباطات و حمل و نقل، جهانی شدن اقتصاد، توسعه تولید صنعتی و همچنین افزایش جمعیت و جهانی شدن مسائل آن، گستره این نوع ارتباط به افراد و زمینه های دیگری نیز کشیده شده است. از جمله این موارد، می توان به افراد ذیل اشاره کرد: پژوهشگران، دانشجویان در حال تحصیل در سرزمینی بجز سرزمین مادری، دیپلماتها و نمایندگان کشورهای مختلف در دیگر کشورها،کارمندان سازمانها شرکتهای بین المللی همچون: مترجمان، کارمندان ادارای و متخصصان فنی; کارگران، هنرمندان، مهاجران و پناهندگان سیاسی به دیگر کشورها، مستشاران نظامی، شرکت کنندگان در مسابقه های بین المللی، اقلیتهای قومی درون یک کشور، شرکت کنندگان در برنامه های سازمان داده شده همچون: اردوها و سربازخانه ها; و جهانگردان که موضوع این نوشتارند ( Brislin, 1981,pp.8-10) .

امروزه، جهانگردی یکی از سه صنعت مهم جهان، در کنار صنایع نفت و خودروسازی به شمار می رود. پیش بینی می شود که در آغاز هزاره سوم میلادی، جهانگردی ازاین لحاظ به مقام نخست برسد.

در گسترش این پدیده علاوه بر عوامل مؤثر در گسترش انواع دیگر ارتباطات میان فرهنگی- که پیش از این آمد–، عوامل دیگری نیز دخالت داشته اند. افزایش اوقات فراغت- که از آن به نام تمدن فراغت یاد می شود- و سهولت کسب درآمد بیش از نیازهای زندگی روزمره، از این جمله اند.

در تعریف این فعالیت اجتماعی، همانند دیگر فعالیتهای اجتماعی- از جمله فرهنگ و جامعه که به سبب همسنخی با ذهن بشر همچنان در اجمال باقی مانده اند-دیدگاههای گوناگونی وجود دارد. شماری به جهانگردی به عنوان یک فعالیت اقتصادی می نگرند، و در نتیجه آن را یک صنعت می دانند. نمونه این دیدگاه، در تعریف ذیل دیده می شود (Ryan, ۱۹۹۳,p.5) :

«جهانگردی عبارت است از: بررسی عرضه وتقاضا در زمینه امکانات اقامتی، پذیرایی و خدمات جانبی برای کسانی که خارج از منزل خود به سر می برند، و همچنین بررسی الگوهای هزینه، ایجاد درآمد و ایجاد شغل که از آن ناشی می شود.»

گروهی نیز جهانگردی را با دیدی فنی نگریسته، و بر همین اساس آن را تعریف کرده اند. در پژوهشی با عنوان: “پژوهشی در جهانگردی داخلی” – که در انگلستان برای گردآوری اطلاعات صورت گرفت – تعریفی بدین قرار آمده است (Ryan, ۱۹۹۳,p.5) :

«جهانگردی عبارت است از: اقامت خارج از منزل برای مدت یک شب یا بیشتر با هدف گذراندن تعطیلات، بازدید دوستان و اقوام، شرکت در همایشهای تجاری یا هر هدف دیگری بجز اموری از قبیل: تحصیل شبانه روزی یا استخدام نیمه دائم.»

دسته سوم تعریفها، بازتاب دیدگاه کسانی است که جهانگردی را عاملی روان شناختی به شمار آورده اند. به این تعریف توجه کنید (Ryan,1993,p.6) :

«جهانگردی ابزاری است که به وسیله آن، مردم در زمان فراغت از فشارهای شغلی و الگوهای روزمره زندگی در منزل، با تجربه و ضعیتها و مکانهای تازه، منافع روان شناختی کسب می کنند.»

سرانجام در دسته چهارم تعریفها، کسانی قرار می گیرند که درباره جهانگردی دیدگاهی کل نگر دارند. نمونه آی از تعریفهای این گروه از جهانگردی، این چنین است (Ryan,1993,p.6) :

«سفر کنندگان در روز از شهرهای مختلف، تماشاگران نمایش که شبها از لندن می آیند، مسافران قطار از تمام نقاط جهان، شرکت کنندگان در کنفرانسها و ….»

در تعریف جهانگردی، توجه به دو نکته فرهنگی و ارتباطی می تواند مبنای نگاهی دگرگونه و سیاستگذاریهایی نوین در این امر شود. نخست این واقعیت که تا پیش از این در واکنشی حیرت زده از درآمد سرشار که در دهه های اخیر از این راه نصیب کشورهای جهان گردید و به پیروی از اشتباهی تاریخی که رشد اقتصادی را معادل توسعه دانست و در سیاستگذاریها جنبه های فرهنگی را فقط زمانی لحاظ کرد که سود اقتصادی از آن حاصل شود، رسم بر این بود که به جهانگردی اصالتا به عنوان یک پدیده اقتصادی مربوط به دوران پس از پایان جنگ دوم جهانی و جهانی شدن اقتصاد نگریسته شود. در صورتی که – با توضیحاتی که گذشت – بسیار پیش از ظهور نوع جدید جهانگردی – که در جای خود به دلیل اینکه شکل خاصتری از جهانگردی به طور کلی است، شایسته توجه ویژه است -،این فعالیت به عنوان ارتباطی میان فرهنگی در جهان بشریت وجود داشته و خاستگاه آثار بسیاری در تولد و گسترش تمدنها بوده است. گویاترین مثال این نقش انکار ناشدنی، تاثیر جهانگردی مسلمانان و اشتیاق بی پایان آنان به شناخت جهان و فرهنگهای مختلف آن، در بسط و گسترش تمدن اسلامی است.

به طور کلی، دلایل اشتیاق مسلمانان به جهانگردی و شناخت جهان در عصر کمبود امکانات ارتباطی و حمل و نقل – که منشا گسترش معجزه آسای علم جغرافیا نیز شد-، در سه دسته کلی جای می گیرد. در اینجا، شایسته می نماید درباره این دلایل به اختصار توضیحی داده شود، زیرا به نظر می رسد که در طول تاریخ در مقیاس گسترده و با نگاهی پژوهش گرانه و میان فرهنگی، به گسترش تمدنی بزرگ و دیرپا کمک کرده باشد.

۱. وجود برخی اوامر قرآنی و دینی در تشویق مسلمانان به سیر در زمین، که بیشتر با عبارت: “سیروا فی الارض فانظروا” آغاز می شود.

۲. اشاره قرآن و برخی روایات، به پدیده ها و اسرار مسائل جغرافیایی که در این باره، می توان به آیات ذیل اشاره کرد:

–مرج البحرین یلتقیان بینهما برزخ لایبقیان (رحمن، ۲۱ و ۲۲)

–حتی بلغ مجمع البحرین (کهف،۶۰)

–والجبال اوتادا (نبا،۷)

–و جعلنا فی الارض رواسی ان تمید بهم (انبیاء، ۳۱)

–و جعلنا السماء سقفا محفوظا (انبیاء،۳۲)

–ان السموات و الارض کانتا رتقا ففتقناهما (انبیاء، ۳۰)

–سبع سموات و من الارض مثلهن (طلاق، ۱۲)

–وتری الشمس اذا طلعت تزاور عن کهفهم ذات الیمین و اذا غربت تقرضهم ذات الشمال و هم فی فجوه منه (کهف،۱۷)

اشاره قرآن به این مسائل همراه با تشویق به علم دوستی و کنجکاوی علمی سبب شد تا مسلمانان برای کشف گفته های قرآن و روایات به مناطق گوناگون جهان سیر کنند. این کنجکاوی علمی بدان حد رسید، که دولتهای اسلامی سرمایه و نیروهای خاصی را به این گونه سفرهای اکتشافی اختصاص دادند. سفر هیئتی به سرپرستی محمدبن موسی خوارزمی به بیزانس برای یافتن غار اصحاب کهف، عزیمت گروهی به ریاست سلام ترجمان به منطقه خزر برای پیدا کردن سد ذوالقرنین به دستور الواثق بالله در سالهای ۲۲۲تا۲۲۷ هجری، نمونه هایی از این تلاشهاست.

۳. نیاز مسلمانان به شناخت عالم; که برخی دلایل این نیاز را می توان این چنین برشمرد:

الف: انجام دادن دستورهای شرعی: با توجه به نیاز مردم به شناخت راههای منتهی به مکه برای انجام مناسک حج، بسیاری از کتابهای جغرافی مسلمانان از باب تبرک، از مکه شروع به تشریح اقالیم کرده اند. همچنین دستیابی به جهت قبله برای برگزاری نماز و سایر احکام که متوقف بردانستن آن است، از دیگر نمونه های دلایل توجه مسلمانان به جهت یابی و جغرافیا در اعمال روزمره خود بود.

ب: تبلیغ دین: گسترش محدوده عالم اسلام وافزایش شمار مسلمانان، دسترسی به علوم دینی را کاهش داد و نیاز مبرم به مبلغان دینی را مطرح ساخت. لازمه اعزام این گروهها، شناخت صحیح جهان بود. به دنبال آن، این گروهها نیز با دست پر از اطلاعات مربوط به سرزمینها و فرهنگهای دیگر باز می گشتند; که خود تشویق دیگری برای سیر و سفر مسلمانان بود. سفر هیئت تبلیغی المقتدر بالله، خلیفه عباسی،بنا به تقاضای پادشاه اسلاوها به سرپرستی احمدبن فضلان در حدود سال ۳۰۹ هجری، یکی از نمونه های مهم این امر است.

ج: نیازهای سیاسی و نظامی: با گسترش عالم اسلامی و بروز ضعف در قدرت مرکزی، از یک سو دولت مرکزی برای نظارت بیشتر بر مناطق تحت سلطه واز سوی دیگر قدرتهای محلی برای کسب قدرت بیشتر و سلطه بر مناطق گسترده تر، نیازمند شناخت شهرها و راهها شدند.

د: نیازهای تجاری: باگسترش سرزمینهای اسلامی و در پناه امنیت به وجود آمده و افزایش سفرهای مسلمانان، کار تجارت به طور چشمگیری رونق گرفت. یکی از لوازم این گونه سفرهای تجاری، شناخت بازارهای مصرف، تولیدکنندگان و راههای منتهی به آنها بود.

همان گونه که دیده می شود، در تمدن اسلامی دلایل اقتصادی منجر به ایجاد پدیده جهانگردی نشد، بلکه این گسترش جهانگردی بود که – درکنار دیگر فواید – شکوفایی اقتصادی را نیز به دنبال داشت.

به هر حال، پذیرش نکته ای که در خصوص نگاه فرهنگی به جهانگردی بیان شد، می تواند دست کم سه نتیجه منطقی را به دنبال داشته باشد:

نخست، تعریف وطبقه بندی دوباره جهانگردی و این بار براساس ویژگی میان فرهنگی، لازم می نماید. دراین حالت، انواع دیگر ارتباطات میان فرهنگی – به دلیل آنکه در حوزه موضوعی، روش شناختی و سیاستگذاری با آن مشترکند، در این تعریف داخل می شوند. بانگاهی اجمالی به آنچه از رهبر کبیرانقلاب اسلامی، حضرت امام خمینی(ره)، به یادگار مانده، به نظر می رسد که اصل این استنتاج مورد نظر ایشان نیز بوده است. امام خمینی(ره) مسئولیت اشاعه فرهنگ – و در معنای خاص آن صدور انقلاب – را متوجه همه افرادی می کنند که به شکلی در معرض ارتباطی میان فرهنگی قرار می گیرند.ایشان در دیداری با ورزشکاران می فرمایند (امام خمینی، ۱۳۶۵، ج ۱۵، ص ۲۵):

«شما با اخلاق خوش خودتان و با رفتار خودتان و با کردار خودتان، ان شاءالله که این وجهه اسلامی جمهوری اسلامی را صادر کنید به خارج .»

همچنین، حضرت امام خمینی(ره) در ملاقات با شرکت کنندگان در کنفرانس بین المجالس، به طور کلی تر می فرمایند (امام خمینی، ۱۳۶۵، ج ۱۵، ص ۱۹۰):

«باید علاوه بر سفرهای رسمی، سفرهای غیررسمی هم بنماییم تا دنیا را بیدار کنیم… تنها در سفرهای غیر رسمی است که درست می توانید با مردم عادی کوچه و بازار تماس بگیرید و آنها ر اء;نظظ روشن کنید. بودن شما که یال وکوپال ندارید در میان مردم هم جالبتر است و هم شما بهتر می توانید تبلیغ کنید.»

نتیجه دیگر پذیرش اصل میان فرهنگی بودن جهانگردی، این است که – متناسب با این اصل – تشکیلات سیاستگذار و گرداننده این فعالیت نیز بایستی تشکیلاتی فرهنگی باشد. البته گردآمدن بی بدیل فعالیتهای مختلف انسانی در این پدیده، استفاده از نیروهای متخصص در دیگر جنبه های آن را نیز لازم می سازد. اهمیت این نکته در اینجاست که در برخی کشورهاو در پی دیدگاهی اقتصادی به جهانگردی، وزارتخانه های اقتصادی متولی جهانگردی اند. این مسئله سبب بروز مشکلات فرهنگی بسیار و پیدایی گروههای فشار در آن کشورها شده است; که در جای دیگر از این نوشتار، به آن بیشتر اشاره خواهد شد.

سرانجام، اگر جهانگردی را به عنوان یک ارتباط میان فرهنگی بپذیریم،- که در این نظام هم منافع و مضار ویژه ای مد نظر است و ممکن است در مواردی با مصلحتهای اقتصادی سازگار و در مواردی نیز با آن ناهمسو باشد- ناچاریم این نکته را هم قبول کنیم، که لزوما جلب جهانگرد به داخل کشور به دلیل منافع سرشار اقتصادی -که در جای خود بسیار مهم و حیاتی است-، نباید از اولویت بیشتری نسبت به تشویق شهروندان به جهانگردی در داخل وخارج از کشور برخوردار باشد. تصمیم و سیاستگذاری درباره ایجاد تسهیلات وتشویق به توسعه گونه ای از انواع جهانگردی، برآیندی از مجموعه مصحلتهایی است که مصالح اقتصادی فقط یکی از آنها به شمار می رود; و در عین حال شاید بتوان گفت، که مصالح فرهنگی مهمترین آنهاست.

نکته دوم شایان ذکر که بیشتر ارتباطی است تا فرهنگی، به مقدمه ای کوتاه نیازمند است. با گسترش بسیار سریع فن آوری ارتباطات در زمینه اختراع پی در پی رسانه های توده ای، چنین به نظر می رسید که تولد هر رسانه – با توجه به ویژگیهای جدیدی که به همراه می آورد-، افول رسانه های پیش از خود را به دنبال داشته باشد. به عنوان مثال، با پیوستن تلویزیون به جمع رسانه های توده ای آن عصر، تصور می شد که دوران رادیو و سینما- به عنوان دو رقیب آن – به پایان رسیده است. برتری تلویزیون بر رادیو، در برخورداری از تصویر و حرکت، و برتری آن بر سینما، در امکان استفاده از آن در منزل، تنوع برنامه ها و مقید نبودن به زمانی خاص بود. اما پژوهشگران ارتباطات با کمال تعجب مشاهده کردند که چنین اتفاقی نیفتاد. سبب این بود که هر رسانه ای با برخورداری از ویژگیهایی، مناسب شرایط مکانی، زمانی و محتوایی ویژه ای است. لذا، رسانه های قدیم با ظهور رسانه های جدید نه تنها اعتبار و موقعیت خود را از دست نمی دهند، بلکه چه بسا استفاده از رسانه ای تشویقی به استفاده تکمیلی از رسانه ای دیگر باشد.

آنچه درباره جهانگردی اتفاق افتاد، از همین قاعده پیروی کرد. در ابتدا چنین تصور می شد که با آمدن جهان به خانه ها به وسیله رسانه های توده ای بویژه تلویزیون، اشتیاق مردم برای دیدن عجایب جهان-با توجه به هزینه های بالای آن- تا حد زیادی فرو کاهد. اما، دراین باره نیز شاهد بودیم که آشنایی اجمالی با دیدنیهای جهان که از طریق گسترش رسانه های انبوهی ممکن شده بود، مردم عادی را به تجربه نزدیک آنها تشویق کرد، و راهنمای مناسبی برای علاقه مندان به جهان و جهانگردی شد.

یکی از علل اصلی این روی آوری به جهانگردی در دوران حکومت رسانه های توده ای، کاملتر بودن آن از لحاظ توان وارزش ارتباطی نسبت به رسانه های دیگر است. در این نوع ارتباط به جای رسانه های بیجان، با انسان به عنوان رسانه ای بسیار پیچیده و کارآمد همراه با تمام امکانات ارتباطی ویژه آن مواجهیم. در جهانگردی – بر خلاف دیگر انواع ارتباطات- نه تنها پیام، بلکه تمام نظام ارتباطی با همه ویژگیهای انسانی و فرهنگی جابجا می شود. مجادله اهمیت بیشتر پیام یا ابزار – که یکی از مجادلات بنیادی دانش ارتباطات است- در جهانگردی معنا ندارد. چه به اهمیت پیام معتقد باشیم و چه ابزار و کانال را مهم بدانیم، در اینجا هم پیام و هم کانال، انسان است. در ارتباط میان فرهنگی که از طریق جهانگردی پدید می آید، انسان مرکز ارتباطات است و در عین حال می تواند دیگر نظامهای ارتباطی را نیز با خود همراه کند.

از سویی این نوع ارتباط، یک ارتباط چهره به چهره با همه محسنات ویژه آن است. در این نوع ارتباط، بازخورد پیام به شکلی بسیار کاملتر و در عین حال با سرعتی بسیار بیشتر، به ارتباطگر می رسد. این مسئله، یکی از مشکلات بزرگ رسانه های توده ای است. در مواجهه با چنین مشکلی، سازمانهای این رسانه ها تلاش می کنند تا با ایجاد واحد روابط عمومی و با استفاده از ابزار ارتباطی دیگری – همچون تلفن یا پست -، تاحدی این مشکل را برطرف کنند. البته، ارزش این نوع باز خورد به سبب ناقص بودن آن و همزمان نبودن با فراگرد ارتباط، هیچگاه قابل مقایسه با بازخوردی نیست که در ارتباطات چهره به چهره رخ می دهد.

ناکامی در درک بازخورد پیام، برفراگرد ارتباط تاثیر می گذارد وموقعیت پیام بعدی را با اختلال روبرو می کند. در واقع، ناتوانی در دریافت باز خورد ارسال شده از سوی مخاطب و به دنبال آن ارسال پیام بعدی بدون توجه به ارزیابی نتیجه پیام نخست، یکی از ویژگیهای اساسی ارتباط را- که همان خاصیت رفت و برگشتی وفراگردی آن باشد- از آن سلب می کند. ارتباطات بدون این ویژگی، به یک ارتباط یک سویه تبدیل می شود; که بسختی می توان برآن نام ارتباط نهاد. در ارتباطی رو در رو که هر دو طرف با همه حواس وجود یکدیگر را درک می کنند، ارتباطی کامل رخ می دهد که نسبت به انواع دیگر ارتباطات، بسیار عمیقتر و با دوام تر است. مثال بسیار آشکار این نوع ارتباط، ارتباط چهره به چهره ای است که در حوزه تربیت میان آموزگار و دانش آموز یا میان مادر و فرزند صورت می پذیرد. جهانگردی با استفاده از همه این ویژگیها که ارتباطات چهره به چهره را از ارتباطات توده ای جدا می کند، باید جایگاه ویژه ای در سیاستگذاری های ارتباطی و فرهنگی داشته باشد.

اینک به طور خلاصه و براساس دو نکته ای که یادآوری شد، جهانگردی را می توان – پیش از آنکه فعالیتی اقتصادی و مربوط به دوران جدید باشد- ارتباطی میان فرهنگی به شمار آورد. این ارتباط با ویژگیهای فرهنگی و ارتباطی در خور توجه و همانند هر ارتباط میان فرهنگی، موهبتی الهی به شمار می رود که همواره از آغاز زندگی بشر بر روی کره خاکی با وی همراه بوده است. به این موهبت الهی در آیه کریمه ای که در آغاز نوشتار آمد، اشاره شده است. بر اساس این آیه کریمه، اصولا اختلافهایی که میان افراد بشر وجود دارد و همه تقسیم بندی های فرهنگی که انسانها را از یکدیگر تمایز می کند، همه و همه برای این در وجود انسانها به امانت گذاشته شده است که آنان را به برقراری ارتباط و کشف خصوصیات فرهنگی دیگران و – صد چندان مهمتر و در سایه آن – آگاهی بر جنبه های مغفول فرهنگ خودی – که به دلیل احاطه برانسان و همچنین ویژگی قوم مداری فرهنگ اغلب از دید وی پنهان می ماند- تشویق کند. همین جنبه های پنهان فرهنگ، معمولا سد بزرگی را سر راه ارتباطات میان فرهنگی تشکیل می دهد. متاسفانه با وجود تصریحی که در آیه کریمه فوق وجود دارد، هنوز تصور غالب بر این است که وجود اختلافات فرهنگی نه تنها برای تشویق به ارتباط با فرهنگهای دیگر نیست، بلکه مانع اصلی بر سر راه تفاهم میان مردمان دنیاست .

اکنون، اگر جهانگردی ارتباطی میان فرهنگی و یکی از انواع ارتباطات به شمار رود، باید برای تبیین و تحلیل آن – همانند دیگر فعالیتهای ارتباطی- عناصر سازنده آن معلوم گردد و در حد توان مدلی برای نشان دادن چگونگی ارتباط میان این عناصر ارائه شود. ارائه به مدل برای تصویر کشیدن فراگرد ارتباطات در اشکال مختلف آن- بجز پیش مدلی که به ۲۳۰۰ سال پیش باز می گردد و در آن ارسطو در هر ارتباطی سه جزء متمایز: گوینده، گفتار و مخاطب را تشخیص می دهد-، با مدل گونه مشهور هارولد لاسول در سال ۱۹۴۸م و مدل ارتباطی کلود شنن و وارن ویور در سال ۱۹۴۹م آغاز شد; و تاکنون نیز ادامه دارد (محسنیان راد،۱۳۶۹، صص ۳۷۵-۳۸۰).

اگر به فراگرد ارتباطیی که در اثر فعالیتهای جهانگردانه به وجود می آید دقت شود، می توان شش عنصر اصلی: جهانگرد، میزبان، انگیزه، جاذبه، تاثیر و بستر را در آن یافت. در هر فعالیت جهانگردانه، این عناصر بروشنی قابل تشخیص است. هر جا که امکان گرد آمدن این عناصر در کنار هم فراهم باشد، می توان گفت که جهانگردی به عنوان یک ارتباط میان فرهنگی درحال شکل گرفتن است. ادامه این نوشتار، به بررسی و توضیح بیشتر درباره این عناصر و تلاش برای طراحی یک مدل ویژه جهانگردی اختصاص دارد.

جهانگرد

طبیعی است که نخستین عنصر قابل تشخیص در جهانگردی، خود جهانگرد باشد. از دید مدلهای ارتباطی، این عنصر معادل دو عنصر: فرستنده و گیرنده در فراگرد ارتباط است. ویژگی فراگرد بودن ارتباطات سبب می شود که درجریان یک ارتباط، فرستنده و گیرنده دائما جای خود را با یکدیگر عوض کنند. به دیگر معنا، گیرنده پس از دریافت پیام، با بازخورد خود در واقع پیام دیگری را به سوی فرستنده ارسال می دارد. در ادامه نیز، فرستنده با ارزیابی نتیجه پیام نخست، ادامه ارتباط را از سر می گیرد. واین گونه، مبادله تا پایان فراگرد ارتباط ادامه می یابد.

به هر حال، جهانگرد را کسی تعریف کرده اند که برای تفریح، فراغت، تعطیلات، سلامتی، آموزش، دین، ورزش، تجارت یا دلایل خانوادگی سفر کند (Van Harssel, 1994, p.7) . در این تعریف، بیشتر به انگیزه های جهانگردان از سفر توجه شده، و به خود این گروه چندان عنایتی نشده است. باید به این نکته توجه داشت که جهانگرد، از اصناف مختلفی تشکیل شده است، که هر کدام تاثیری مستقیم برنوع تعامل فرهنگی نهفته در جهانگردی از خود برجای می گذارند. اگر تمایلات جهانگردان را در انطباق باجامعه میزبان و تعمیق ارتباط میان فرهنگی در تقسیم بندی لحاظ کنیم، می توان به انواع جهانگردان ذیل رسید:

۱. جهانگردان شبه کاشف :(Explorer – Type Tourists) هدف این گروه که تعدادشان اندک و محدود می باشد، کشف و دانستن است. این افراد ترجیح می دهند به جای جهانگرد،انسان شناس خطاب شوند. اینان در میان مردم محلی به مثابه یک مشاهده گر فعال زندگی می کنند. از این رو، بسادگی با هنجارهای جامعه میزبان در: سکونت، غذا و شیوه زندگی خو می گیرند. سفر این افراد معمولا طولانی است. این زمان طولانی به آنان امکان می دهدتا جامعه میزبان، آن را بیشتر و بهتر بشناسند.

۲. جهانگردان نخبه :(Elite Tourists) این گروه اندک شمار، شامل افرادی است که پیش از این تقریبا همه جا را دیده اند و اکنون می خواهند سفر به یکی از مناطق را تجربه کنند. به طور مثال، سفر با کرجی پارویی به همراه راهنما در یکی از رودخانه های بزرگ جهان، از این گونه جهانگردی است. این عده به این دلیل که واقعا جهانگردند، از گروه پیشین متمایز می شوند. این گروه از وسایلی استفاده می کنند که در ابتدای سفر قابل پیش بینی و تهیه است. آنان بدون هیچ تمایلی به فعال بودن در مشاهده کشور میزبان، با شرایط زندگی جدید اما موقت، خود را انطباق می دهند و از این راه جوامع مختلف را به طور عمیق می شناسند.

۳. جهانگردان تکرو (Off -Beat Tourists) :دو تمایل، این گونه جهانگردان را از دیگران متمایز می کند; نخست، فاصله گرفتن از هیاهوی جهانگردان، و دوم، تمایل به بالا بردن هیجان سفر با انجام دادن اموری ورای هنجارها. به طور کلی، این گروه با امکاناتی اندک به سرمی برند، و خود را با شرایط سفر براحتی تطبیق می دهند.

۴. جهانگردان غیر معمول :(Unsual Tourists) این گروه را جهانگردانی تشکیل می دهند که حاضرند به جای خرید، به توری یک روزه برای بازدید از مردم بومی بروند.اینان فرهنگ مردم دیگر را ابتدایی به شمار می آورند. در عین حال، هر چند آنان علاقه مند به این بازدیدند، اما به ظرف غذا و نوشابه خود میل بیشتری دارند و حاضر نیستند آسایش خود را به مخاطره بیندازند.

۵. جهانگردان انبوه ابتدایی :(Inapient Mass Tourists) این گروه شامل جهانگردانی است که معمولا در گروههای کوچک و با وسایل مجهز و راهنما به سفر می روند، و در مقصد نیز در هتلهای مدرن اقامت می کنند.

۶. جهانگردان انبوه :(Mass Tourists) این نوع جهانگردی، براساس زندگی طبقه متوسط بنا شده، و کاملا با برنامه است. در آن، رو در رو شدن با فرهنگ واقعی میزبان هیچ جایی ندارد. جهانگرد انبوه فقط اجازه دارد به خواسته خود، خارجیهایی را که می خواهد بدون تحمل کمترین سختی ببیند. این گونه جهانگردان، مناسب ترین و بالقوه ترین هدف برای ساختن تصاویر قالبی از ملتهایند، و حتی گاهی خود، منبع ساختن این تصاویر به شمار می روند. دغدغه اصلی آنان وجود افراد آموزش دیده و آشنا به زبان، برای برطرف کردن نیازهایشان است.

۷. جهانگردان گذری :(Charter Tourists) وجه تمایز اصلی این گروه از دیگر انواع جهانگردان، تماس بسیار ناچیز