خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل شکاکیت: نقدی بر ادله

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل شکاکیت: نقدی بر ادله :

دکتر علی عسگری یزدی
قم: بوستان کتاب (مرکز نشر دفتر تبلیغات اسلامی)
چاپ اول، ۱۳۸۱، ۲۷۱ ص

شک گرایی از اساسی ترین محورهای معرفت شناسی است که دارای پیشینه ای طولانی است. برخی گفته اند اساسا معرفت شناسی با شک گرایی آغاز شده است. براساس شک گرایی، انسان می تواند جویای معرفت باشد اما ممکن نیست بدان دست یابد. فلسفه غرب در چند مرحله با این دیدگاه مواجه بوده است. شک گرایی، نخست در یونان باستان مطرح شد و بار دیگر در رنسانس احیا گردید و در بحث های الهیاتی و فلسفی آن دوران نقش ایفا کرد و سپس در دوران جدید توسط دکارت به شکل بحثی فلسفی و آکادمیک درآمد و افرادی مانند هیوم و کانت این دیدگاه را تقویت نمودند. در قرن بیستم، بحث درباره این دیدگاه به شکل گسترده ای در قالب کتب و مقالات ادامه دارد.

کتاب فایل پاورپوینت کامل شکاکیت: نقدی بر ادله، درصدد ارائه و ارزیابیِ آرا و ادله شکاکان و نیز فلسفه هایی است که به نوعی به شک گرایی منجر شده اند. این کتاب دارای هفت فصل است. در سه فصل اول، کلیاتی درباره شک گرایی بیان می شود و مروری بر آرا و ادله شکاکان قدیم و نیز سوفسطائیان صورت می گیرد. در سه فصل بعدی، اندیشه های فلسفی سه فیلسوف بزرگ یعنی دکارت، هیوم و کانت مورد کنکاش قرار می گیرد. در فصل هفتم، مهم ترین دلایل شکاکان ارائه و سپس نقد می شوند.

نام فصل اول کتاب، شکاکیت است. در این فصل، تعریف شک گرایی و معرفت شناسی ارائه می شود. مؤلف با ذکر اطلاقات گوناگون معرفت، اظهار می دارد موضوع معرفت شناسی، معرفتی است که متعلق گزاره ها است. وی به طور مختصر، این موضوع را تحلیل می کند. در ادامه، مؤلف شکاکیت را به شک گرایی استدلالی، سؤالی و مستند به طرز تلقی تقسیم می کند و ضمن توضیح هر قسم، آنها را مورد نقد قرار می دهد. آنگاه تقسیم شک گرایی به عام و فراگیر (

global

) و خاص (

local

) را ذکر می کند. شک گرایی خاص به شکاکیتی اطلاق می شود که انسان را در حوزه یا حوزه های خاصی از کسب علم و معرفت ناتوان تلقی می کند. مؤلف مهم ترین حوزه های شک خاص را اخلاق، دین و گزاره هایی درباره آینده می داند. این فصل با بیان چند نکته و با ذکر اجمالیِ دوره های مختلف شک گرایی به پایان می رسد.

شک گرایی قدیم یا اولیه، بیش از پنج قرن در یونان و روم قدیم رواج داشت و در دو مکتب پیرونی و آکادمیک رشد یافت. در فصل دوم، با عنوان شکاکیت قدیم این دو مکتب بررسی می شود. براساس نخستین مکتب شک گرایی که پیرون الیسی آن را مطرح کرد کوشش برای پرهیز از اعتقاد ناموجّه، معقول تر از تلاش جهت کسب معرفت موجه است. مؤلف به زمینه هایی که موجب شکل گیری این مکتب شد اشاره می کند و تعلیمات پیرون و پیروانش را بیان می نماید. در ادامه، استدلالی که سکستوس امپیریکوس برای شک گرایی نقل کرد و آن را به پیرون نسبت داد بیان می شود. نویسنده در مقام توضیح شک گرایی آکادمیک اظهار می دارد بر آکادمی افلاطون چند دوره گذشته است، در دوره اول، به طور جدی با شک گرایی مخالفت می شد. شکاکیت در دوره دوم به تدریج مطرح شد و در دوره سوم یا آکادمی جدید، سایه شدیدی از شک گرایی بر آکادمی افکنده شد. مؤلف با توضیح هر دوره برخی آرا را مورد ارزیابی قرار می دهد. این فصل با تقسیم شک گرایی به جدلی و تجربی ادامه می یابد. به اعتقاد مؤلف، مهم ترین نمایندگان شک گرایی جدلی، آنزیدموس کنوسوسی و آگریپا هستند. آنزیدموس ادله شک گرایان را در قالب ده دلیل جمع آوری کرد و تلاش نمود تا ناتوانی عقل و عدم امکان معرفت را اثبات کند. آگریپا پنج دلیل برای اثبات موضع شکاکانه خود بیان نمود که مؤلف، آنها را جامع ترین و دقیق ترین ضابطه برای استدلال شکاکان به حساب می آورد. وی پس از ارائه ادله فوق به شک گرایی تجربی می پردازد و اظهار می کند شک گرایان تجربی به دلیل پزشک بودن، با نفی علم تلاش می کردند تا طب را جایگزین فلسفه کنند. فصل دوم با نگاهی به ادله سکستوس امپیریکوس و بیان جنبه های سلبی و ایجابی و نیز ویژگی های شک گرایی تجربی به پایان می رسد.

سوفسطایی، نام فصل سوم است. در این فصل زمینه های شکل گیری سوفسطایی گری بیان؛ و ادعای سوفسطائیان بررسی می شود. به اعتقاد نویسنده، اختلاف آرای فیلسوفان درباب اصل نهایی اشیا؛ و نیز آشنایی فزاینده مردم یونان از فرهنگ و تمدن غیریونانی موجب شد تا توجه از عالم عین به فاعل شناسا تغییر کند و این تغییر در ابتدا میان سوفسطاییان بیان شد. ادعاهای سوفسطائیان دارای سه قسمت عمده است: (۱) چیزی در خارج ذهن وجود ندارد؛ (۲) اگر هم باشد قابل شناختن نیست؛ و (۳) بر فرض آنکه شناختنی باشد قابل شناساندن به دیگران نیست. مؤلف به ترتیب، هریک از این سه ادعا را بررسی می کند. در ادامه فصل، آرای پروتاگوراس و گرگیاس که از نمایندگان این دیدگاه شمرده می شوند بیان می شود. نویسنده با ناهمخوان دانستن سخن افلاطون درباره پروتاگوراس در رساله تتئوس [= ثئای تتوس] با سخن افلاطون در رساله پروتاگوراس به بررسی آن می پردازد. این فصل با بیان استدلال گرگیاس بر شک گرایی به پایان می رسد.

سه فصل بعدی کتاب به آرای دکارت، هیوم و کانت اختصاص دارد، چراکه به اعتقاد مؤلف، اگر اندیشه های این سه فیلسوف را شک گرایانه ندانیم لااقل این است که این اندیشه ها به نحوی به شک گرایی یاری رسانده اند. در فصل چهارم با عنوان شک دستوری: شکاکیت دکارتی، اندیشه های دکارت بررسی می شود. نویسنده اندیشه دکارت را به دلیل مطرح نمودن شک دستوری و نیز به دلیل دوگانه دانستن ذهن و عین که زمینه شک گرایی را پی ریزی می کند در زمره اندیشه شک گرایان قرار می دهد. مؤلف در بیان زمینه های شک دکارتی اظهار می دارد پس از کنار رفتن اسکولاستیک، با دو نگرش زیر، بازگشتی به کتاب مقدس و مسائل اخلاقی صورت گرفت: بی اعتبار ساختن فلسفه و نقد آن؛ و پایان یافته تلقی کردنِ دوران فلسفه. این امر، زمینه شک گرایی فلسفی در اواخر قرون وسطا تا قرن هفدهم را فراهم ساخت. در این اوضاع، دکارت درصدد نجات فلسفه برآمد. وی در تأمل اول از کتاب تأملات به تبیین شک دستوری در دوازده مرحله پرداخت و در تأمل دوم کوشید تا از شک خارج شود و یقین را اثبات نماید. مؤلف در فصل چهارم به بیان زمینه های اندیشه دکارت و نیز تبیین مراحل دوازده گانه استدلال دکارت بر شک گرایی و نهایتا به ارزیابی استدلال دکارت بر شک گرایی می پردازد. به اعتقاد نویسنده، با فرض شک نمی توان احتمال واقعیت دار بودن یا نبودن آنها را پذیرفت زیرا وقتی می توانیم چیزی را واقعی ندانیم که پیش از آن واقعیت دار بودن را درک کرده باشیم. اگر الگویی از واقعی یا غیرواقعی بودن نداشته باشیم شک هم نمی توانی