خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل کتاب شناسی حکومت اسلامی (۲)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل کتاب شناسی حکومت اسلامی (۲) :

اندیشه سیاسی در اسلام معاصر. ^(۱)

عنایت، حمید.ترجمه بهاء الدین خرمشاهی.چاپ اول: تهران، خوارزمی، ۳۵۴.۱۳۶۲ ص.

این کتاب در سال ۱۳۶۲ توسط ابوطالب صارمی نیز تحت عنوان تفکر نوین سیاسی اسلام ترجمه، و به کوشش انتشارات امیر کبیر چاپ شده است.P>کتاب از پیشگفتار، مقدمه و پنج فصل تشکیل شده است.کتاب فوق، اندیشه های سیاسی مسلمانان را در قرن حاضر، بویژه اندیشمندان مصر و ایران و بعضی متفکران پاکستان، هند، لبنان، سوریه و عراق بیان داشته، توصیف و تفسیر می کند.

در مقدمه، ارتباط گذشته با حال مورد بررسی حمید عنایت است و شیوه ای که میراث سنتی بر سیر تکوینی اندیشه های جدید اثر گذاشته، یا باعث شده که این اندیشه ها برای مخاطبان مذهبی معقول و مطلوب به نظر برسد، تشریح شده است.نویسنده در ردیابی اندیشه های تشیع، تسنن و خوارج، به اختلاف آنها در امر خلافت اشاره می کند.عنایت، در عوامل مساعد عقل گرایی در اسلام، به معتزله و اخوان الصفا اشاره دارد.در بین مسائل با اهمیت برای مسلمانان سیاسی نویس جدید، مؤلف به مسئله رابطه قدرت خلفا با قدرت سلاطین اشاره دارد.وی به سه امر مهم، یعنی حق انتخاب حاکم، روش انتخاب و حق قیام در برابر بی عدالتی می پردازد.در پایان مقدمه، به ذکر عواملی که باعث احیای اندیشه سیاسی بین سنی و شیعه می شود، می پردازد .

«تشیع و تسنن: تعارض و توافق» ، عنوان فصل اول کتاب است.در این فصل، تفاوتهای سیاسی بین دو فرقه مهم اسلامی، یعنی تشیع و تسنن، بویژه، روند دوگانه تعارض و توافق بین آنها بررسی شده است.نویسنده در پی آن است که نشان دهد رابطه بین تشیع و تسنن در عصر جدید، رفته رفته تحول یافته و لااقل در قلمرو آموزه های سیاسی، از صورت برخورد حاد به صورت مواجهه بارور بین فرقه ای در آمده است.در این راه، مؤلف به نمونه هایی از به هم نزدیک شدن پیدا و پنهان دو فرقه اشاره کرده است.عنایت، در فصل اول به عناوین روحیه تشیع (که معتقد به حق خلافت برای معصوم است) و جدال پردازی بین تشیع و تسنن (که بر سر اصول تعارض ندارند، بلکه بر سر مسائل جنبی است)، می پردازد.

«بحران خلافت» ، فصل دوم کتاب است.حمید عنایت می نویسد که اندیشه سیاسی اهل سنت در عصر جدید، با الغای خلافت به حکم مجلس کبیر ملی ترکیه در سال ۱۹۲۴ م.به نقطه عطفی رسید.این رویداد در زمانی رخ داد که تجددخواهی دینی آغاز شده، به همت اسدآبادی و عبده، شور و شتاب خود را از دست داده بود.الغای خلافت و به تبع آن بحثهای عمیق بین تجددخواهان و سنت گرایان نیز، مورد بررسی عنایت است.به گفته او، سرانجام با پیروزی سنت گرایان، آنان به دنبال بدیلی برای خلافت بودند که به حکومت اسلامی انجامید و مورد بحث میان متفکران سیاسی گشت.عمده بررسی عنایت، درباره نظریات اقبال لاهوری، عبد الرزاق و ابو الکلام آزاد است.

در فصل سوم کتاب، به «اندیشه حکومت اسلامی» پرداخته شده است.در این فصل، عنایت به شرح اندیشه های سیاسی محمد رشید رضا می پردازد.عنایت می گوید که رشید رضا یک نظریه پرداز پیشتاز حکومت اسلامی به معنای جدید شمرده می شود.او می افزاید که رشید رضا موضوع حکومت اسلامی را پس از پرداختن به مسائل خلافت پیش می کشد.

در مبحث دوم از فصل سوم، عنایت به تبیین و توضیح اصل گرایی می پردازد.وی در این زمینه، به نهضت اخوان المسلمین و نظریات مؤسس آن حسن البنا اشاره می کند.عنایت در این باره، تأثیرپذیری فداییان اسلام در ایران را از نهضت اخوان المسلمین بررسی می کند.نظریات مودودی نیز از دید عنایت دور نمی ماند.

«ناسیونالیسم، دموکراسی و سوسیالیسم» ، عنوان فصل چهارم کتاب است.نویسنده قبل از این، مباحثی را مطرح کرده بود، که جنبه داخلی در میان اندیشه های مسلمانان داشت؛ اما در فصل چهارم، او مباحثی را مطرح می کند که از بیرون به مسلمانان القا شده است، یعنی از رهگذر معارضه جویی غرب در برابر اسلام به عنوان ایدئولوژی جامع.از این رو، مؤلف به سه مبحث ناسیونالیسم، دموکراسی و سوسیالیسم می پردازد و تأثیر آنها را در نظریات اندیشمندان مسلمان بررسی می کند.وی به آرای عبد الرحمان بزاز، جمال عبد الناصر، و تحول در دیدگاه الازهر نسبت به ناسیونالیسم، و تأثیر ناسیونالیسم در حرکتهای مختلف در ایران اشاره می کند .وی در بحث از دموکراسی، به تلاش بعضی اندیشمندان مسلمان در جهت سازگار نشان دادن اسلام و دموکراسی اشاره می کند.عنایت در بحث از سوسیالیسم، به سه روایت در میان اندیشمندان مسلمان می پردازد: ۱.روایت رسمی، ۲.روایت اصل گرا، ۳.روایت رادیکال.

فصل پنجم، «نظری به تجددخواهی شیعه» نام گرفته است.عنایت معتقد است در دو قرن اخیر، شیعه اثنی عشری در ایران، عراق و لبنان، چه در نظر و چه در عمل، از خود نشاط و تحرک نشان داده است.نویسنده سر حیات شیعه را ناشی از «اجتهاد» می داند.وی احیای تفکر شیعی را از جنگ جهانی دوم به این سو، علاوه بر نشأت از علل کلی که بر همه گروهها اثر گذارده، متأثر از موارد خاصی می داند، از جمله نقش رهبری و مرجعیت تقلید در شیعه.وی آغاز این پدیده را از زمان شیخ انصاری می داند.مؤلف در بررسی احیای تفکر شیعی، به جریان مشروطه و نقش علما در آن اشاره کرده آن را مورد بررسی عمیق قرار می دهد.وی، به تازگی و بی سابقه بودن قانونگذاری از طرف انسان برای روابط اجتماعی در جریان مشروطه اشاره می کند و مبانی فقهی ذیل را در این زمینه ذکر می کند: مقدمه واجب، احکام ثانویه ظاهریه، قواعد متفرقه مربوط به جدایی مسائل شرعی از عرفی و مقبوله عمر بن حنظله.وی سپس به عقیده نامشروعیت حکومت در دوران غیبت اشاره می کند و آنگاه به مفاهیم تقیه و شهادت می پردازد.

انقلاب اسلامی و ریشه های آن.

عمید زنجانی، عباسعلی، چاپ چهارم: تهران، نشر کتاب سیاسی، ۵۹۶.۱۳۷۰ ص.

به اعتقاد نویسنده، پیروزی انقلاب اسلامی ایران، حادثه مهم و حیرت انگیز قرن حاضر است که در تحولات سیاسی جهان و منطقه نقش تعیین کننده دارد.نتیجه این حادثه بزرگ، از بین رفتن رژیم حامی قدرتهای بزرگ و روی کار آمدن حکومتی اسلامی در منطقه است، که زمینه ساز تحولات سیاسی ریشه دار است و اسلام را به عنوان قدرت تعیین کننده در جهان مطرح نموده و زمینه ساز ریشه کنی استعمار بویژه در منطقه است.این امر، باعث وحشت استعمارگران شده و از انقلاب ایران به بنیادگرایی تعبیر می کنند.بنابراین، شناخت ماهیت انقلاب اسلامی امری ضروری است.

مؤلف کتاب فوق، در صدد تبیین این مسئله است که چه چیزی اتفاق افتاده است و برای فهم آن چه باید کرد، و نیز چرا اتفاق افتاده است و ریشه ها و عوامل آن کدام اند.

نویسنده، کتاب خویش را در چهار بخش تنظیم کرده است:

الف) «تئوری انقلاب اسلامی و شناخت ماهیت آن» ، که در این بخش با ارائه تعریف انقلاب، معیارهای آن، ویژگی ها و عوامل به وجود آورنده انقلاب اسلامی، توضیح داده شده است و بیان شده که اعتقاد به جهان بینی اسلامی و نظام امامت، این انقلاب را از سایر قیامها متمایز می کند.

ب) «ریشه های عقیدتی انقلاب اسلامی» ، که مؤلف در این بخش، در صدد تبیین نقش عامل اعتقاد و ایمان توده های مردم در انقلاب اسلامی است و آن را محور اصلی انقلاب اسلامی شمرده است.مبانی قرآنی حیات سیاسی مسلمانان، امامت و رهبری و ولایت فقیه و سیره سیاسی پیامبر (ص) و ائمه (ع)، مطالب دیگری است که در این بخش به آن پرداخته شده است.

ج) «ریشه های تاریخی انقلاب اسلامی» ، که در این بخش مؤلف با اشاره به اعتقاد انقلابی گری شیعه از ابتدای تشکیل آن، به بررسی تفصیلی نهضتهای شیعی در زمان ائمه (ع) و بعد از آن پرداخته است و برخی قیامها و نهضتهای علوی را بررسی کرده است.

تشکیل دولتهای اسلامی انقلابی با صبغه شیعی، نظیر دولت انقلابی ادریسیان، آل بویه، فاطمیان و حمدانیان و نیز حرکتهای اسلامی دوران حکومت مغولها، نهضتهای اسلامی تا دوران صفویه و جنبشهای اسلامی از انقراض صفویه تا دوران قاجاریه و نیز نهضتهای نوگرایانه در تفکر سیاسی اسلام در قرن اخیر، فصول دیگری است که در این بخش بدان اشاره شده است.

د) «علل و عوامل پیروزی انقلاب اسلامی» که مؤلف در این بخش، به علل و عوامل شتابزا و عینی پیروزی انقلاب اسلامی پرداخته است و دیدگاههای مدرنیزاسیون، دیدگاه ظهور قدرت جدید در منطقه، عامل اقتصاد نابسامان ایران، سیاست حقوق بشرکارتر و سایر عوامل شتابزای انقلاب، بررسی شده است.

به طور کلی، به نظر نویسنده در انقلاب اسلامی ایران عامل مذهب مهمترین عامل بوده و ویژگی این انقلاب، اسلامی بودن آن است.وی با اثبات این نظریه، در صدد است دیگر نظریات درباره پیروزی انقلاب اسلامی را رد کند.

انقلاب اسلامی و وضع کنونی عالم.

داوری اردکانی، رضا.چاپ دوم: تهران، واحد مطالعات و تحقیقات فرهنگی و تاریخی، ۲۶۸.۱۳۶۱ ص.

نویسنده، این کتاب را برای بیان و درک حقیقت و ماهیت انقلاب اسلامی، تدوین کرده است .

در فصل اول با عنوان «روشنفکری و روشنفکران» ، بحثی درباره مفهوم این موضوع و خاستگاه بیان شده است.نویسنده به اینکه مارکسیستها روشنفکری را از آثار دوره بورژوازی می دانند، اشاره کرده می گوید که عموما در لفظ روشنفکر، نوعی مدح و ستایش وجود دارد، ولی حقیقت این معنا کمتر بحث و بررسی شده است.وی سپس با اشاره به نظر آل احمد، روشنفکران را به دو دسته در خدمت دستگاه حاکمه و روشنفکرانی که با دستگاه حکومت در افتاده اند، تقسیم کرده است.به اعتقاد او، جلال در صدد ایجاد تغییر در وضع روشنفکران بود.

نویسنده سپس به تقلید و پیروی روشنفکران ایرانی از خرد اروپایی پرداخته و غربزدگی روشنفکران را مذمت نموده است.روشنفکر آشنا به علوم جدید، از واقعیت و شناخت علمی جامعه خویش غافل و بیخبر است، زیرا؛ روشنفکری در ایران، همواره در پریشانی و پراکندگی فکری بوده و ژرف و عمق واقعیتها را تحلیل نکرده است.با وقوع انقلاب اسلامی، ارکان فکری روشنفکری متزلزل شده است و روشنفکران باید در صدد کشف حقیقت اسلام باشند.

نویسنده در فصل دوم، با عنوان «عقل سیاسی» ، مفهوم خرد سیاسی را نزدیک به فضیلت عقلی، می داند که در فلسفه ارسطو از آن سخن به میان آمده است.با خرد سیاسی می توان عالم را شناخت و امکانات عمل در آن عالم را دید، مقاصد را تعیین کرد و آرا و نظریات دیگران را دریافت.نویسنده سپس به مفهوم عقل اشاره کرده، می گوید که این مفهوم گاهی به معنای عقل معاش به کار می رود.در فلسفه، عقل به دو دسته نظری و عملی تقسیم می شود.سیاستمدار ممکن است فاقد عقل سیاسی و ادراک صحیحی از سیاست باشد.چنین سیاستمداری، سیاستمدار ناآگاه از اوضاع، توانایی ها، شرایط محیط و راهبردهاست.غربیها با عقل سیاسی، متناسب با هوای نفس و نفسانیات و غرور، به قدرت رسیدند و لذا در خدمت استیلا جویی قرار گرفتند.پس در واقع از عقل سیاسی غافل مانده اند.در درون انقلاب اسلامی ایران نیز، کسانی هستند که از عقل سیاسی برخوردار نیستند و لذا به مخالفت با آن مبادرت می کنند.

در فصل سوم، با عنوان «رهبری در مشروطیت و انقلاب اسلامی» ، نویسنده ادعا می کند که مشروطه، رهبری مشخص و معین نداشت؛ زیرا مشروطیت یک جنبش تمام دینی نبود که روحانیون آن را رهبری کنند.

نویسنده می گوید که روحانیون در مشروطیت تأثیرگذار بودند و با وجه ضد ظلم و ستم بودن آن موافقت داشتند.در حقیقت مشروطیت دو وجه داشت، یکی وجه غرب زدگی، دیگری مقابله با ظلم و خفقان.اولی ربطی به دین نداشت و دومی هم مورد تأیید روحانیون بود، نه اینکه رهبری آن را به عهده داشته باشند.پس مشروطیت، در واقع از وحدت هدف و رهبری برخوردار نبود.

مقاله اول، بحثی است در باب جایگاه انقلاب در علم فلسفه و ویژگی آن علم.مقاله چهارم و ششم، درباره فلسفه و انقلاب و مقاله امپریالیزم است. «امپریالیزم» ، عنوان مقاله ای است در زمینه مفهوم امپریالیزم و تاریخ و اهداف آن.سه مقاله دیگر، درباره انقلاب اسلامی است که ماهیت انقلاب، اهداف و عوامل آن، راههای تداوم انقلاب، رابطه با غرب، مفهوم نه شرقی و نه غربی، حکومت اسلامی و ویژگی های آن، موضوعات پراکنده ای هستند که در لابه لای این مقالات به آنها پرداخته شده است.

بنیاد فلسفه سیاسی در ایران (عصر مشروطیت)، تلاقی اندیشه سیاسی اسلام و ایران با غرب .

نجفی، موسی.چاپ اول: تهران، مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۷۶، ۵۰۴ ص.کتاب فوق از دیباچه، سه بخش و ضمایم تشکیل شده است.نویسنده، در دیباچه به علل کمبود تحقیقات واقع گرایانه از مشروطه می پردازد.

عنوان بخش اول، «بررسی منابع اندیشه سیاسی در عصر مشروطیت» است.نجفی در بحث اول این بخش، به تقسیم بندی منابع و ارزیابی آنها می پردازد.او می گوید که بررسی اندیشه سیاسی با بررسی تاریخ سیاسی، تفاوت دارد.منابع اندیشه سیاسی را می توان به منابع دست اول (کتابهایی که مستقیما از زبان رجال صدر مشروطه نوشته شده)، منابع دست دوم (مدارک تاریخی، اعلامیه ها و مطبوعات) و منابع دست سوم (دیگر کتب تاریخی و مستند) تقسیم نمود.نویسنده کتاب، همچنین سه انتقاد عمده بر تحقیقات فریدون آدمیت وارد می داند.

بحث دوم این بخش، به بررسی هشتاد کتاب و رساله مستقل سیاسی (از نوع منابع دست اول) اختصاص یافته است.نجفی، به طور مثال، کتبی مانند تنبیه الامه و تنزیه المله و طبایع الاستبداد و مصارع الاستعباد را معرفی و تحلیل می نماید و در این بین، از اقوال دیگران درباره این رساله ها نیز مدد گرفته است.در نتیجه گیری، گفته شده که این کتابها در چهار گروه قابل تقسیم بندی هستند:

۱.کتابهایی که جنبه تألیفی دارند،

۲.رساله هایی که جنبه تبلیغی دارند،

۳.آثاری که بیشتر ترجمه متون اروپایی یا عربی است،

۴.رساله ها و نظامنامه هایی که به نحوی حکایت از عقاید احزاب و تشکیلات می کند.

بحث بخش دوم کتاب، فلسفه اجتماعی سیاسی چند کتاب ارزشمند عصر مشروطیت است.در این بخش، کتب آفتاب و زمین، رساله حقوق و وظایف ملت، نوشدارو یا دوای درد ایرانیان و تنبیه الامه و تنزیه المله، مورد بررسی قرار می گیرد.به نوشته مؤلف، کتاب اول، برای نخستین بار معرفی می شود و می توان آن را نماینده تفکر فیلسوفانه، نقادانه، ضد استبداد و مشروطه خواه دانست.کتاب دوم نماینده نوعی تفکر انساندوستانه، آزادیخواه است و کتاب سوم، قلمی بدبین و سختگیر دارد.

عنوان بخش سوم، «روش شناسی و فلسفه تاریخ در عصر مشروطیت» است.میرزای نایینی به نوعی عقل و شرع را ملازم و مفروض می داند.مؤلف بر آن است که آثار سیاسی دهه اول، ترکیبی است از تألیف، ترجمه و تبلیغ، و در روح و بیان متون سیاسی عصر مشروطیت، شاهد حرکتهایی از فلسفه سیاسی به سوی علم سیاسی هستیم.علاوه بر آن، علم اصول و اصول فلسفه شورایی نیز در متون سیاسی عصر مشروطیت نقش داشته است.

کتاب در بیان محتوای متون سیاسی کتب عصر مشروطیت، به موضوع فلسفه تاریخ و مبحث انسان و تاریخ نیز اشاره شده است.به بیان مؤلف، میرزا عباس یزدی، نویسنده آفتاب و زمین در موضوع فلسفه تاریخ تفکراتی داشته است.

ضمایم کتاب، شامل دوازده رساله و کتاب مستقل سیاسی منتشر نشده از عصر مشروطیت است، که عبارت اند از: رساله های ارشاد العباد الی عماره البلاد، تدین و تمدن، حقوق و وظایف ملت، بیداری دشمن، خواب ما، آمال نامه اتحادیه سادات، عهدنامه سلسله جلیله تجار خوانساری، اتمام حجت، مرامنامه فرقه مقدسه آزادیخواهان، لامحه شب، گنجینه انصار یا رمان شیخ و شوخ، و کتابهای نوشدارو یا دوای درد ایرانیان و آفتاب و زمین.

بنیان حکومت در اسلام.

حائری، سید کاظم، چاپ اول: تهران، چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۶۴، ۳۰۳ ص.

این کتاب علاوه بر معرفی شیوه های حکومت، به اصولی که انسان را به سعادت و خوشبختی رهنمون شود و همواره یکی از مهمترین مباحث اندیشمندان اسلامی بوده، اشاره می کند.نویسنده می گوید که نوع نظام سیاسی، اجتماعی و اقتصادی که بر جهان حکومت می کند، در نیل به این هدف نقش اساسی دارد.اندیشه ورزان با نگرشهای گوناگون، نظامهای سیاسی متفاوتی را برای تحقق عدالت پیشنهاد می کنند.گروهی سعادت را در سایه نظام دموکراسی و گروهی نظامهای سوسیالیستی را تحقق بخش آرزوی بشر می دانند.

در بخشی از کتاب آمده که از دیدگاه اسلام، حاکمیت از آن خداست و قانونگذاری الهی سعادت بخش انسانهاست.نویسنده، همچنین تأکید دارد که چگونگی نظام حکومت در اسلام، بویژه بعد از رحلت پیامبر (ص) از مسائل مهمی بوده که دیدگاههای متفاوتی از طرف اهل سنت و شیعه درباره آن ارائه شده است.

حائری می گوید که در دیدگاه اهل سنت، نظام شورا با استناد به آیات قرآن و روایات به عنوان روش حکومت پذیرفته شده است، ولی در دیدگاه شیعه، امامت انتصابی علی (ع) بعد از پیامبر (ص) و سپس جانشینان او، امری پذیرفته شده است و در دوره غیبت، نظام «ولایت فقیه» مطلوبترین شکل حکومت است و همین مسئله، هدف اصلی نگارش این کتاب است و او در کتاب حاضر، جهت توضیح نظامهای سیاسی، به بررسی نظام دموکراسی، نظام شورا و نظام مبتنی بر ولایت فقیه پرداخته است.

کتاب در بحث از نظامهای دموکراسی، اشاره ای کوتاه به نظامهای استبدادی و خودکامه نموده و به بحث از خاستگاه حکومت در نظام دموکراسی، نقش مردم، حاکمان، کارکردها، مسئله اقلیت و اکثریت و تفکیک قوا و…به بحث گذارده شده است و در پایان این فصل، به نقد و بررسی این نظامها و مشکلات موجود در آنها پرداخته است.

در فصل دوم، نویسنده با اشاره به اینکه از دیدگاه دانشمندان عامه، پیکره دولت اسلامی بر اساس شوراست، ابهاماتی را به برداشتهای دانشمندان اهل سنت از شورا وارد کرده و با استناد به آیات و روایات، به بررسی معنا و مفهوم شورا پرداخته است و اساسا در صدد رد ادعای حکومت مبتنی بر اساس شورای امت است.او حکومت اسلامی مبتنی بر شورا را در دوره غیبت مردود می داند.

نویسنده در فصل سوم، به بحث ولایت فقیه پرداخته و ابتدا روشهای اثبات ولایت فقیه را بررسی کرده و سپس شروط لازم برای ولایت فقیه و دایره اختیارات او را متذکر شده است.

حائری در پایان فصل، به طور مقایسه ای به شورا و ولایت فقیه پرداخته است و با ذکر ایرادهایی در مورد ولایت فقیه، به آنها پاسخ گفته است.

پیرامون انقلاب اسلامی.

مطهری، مرتضی.تهران، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۸ ص.

کتاب تحت شش گفتار تدوین شده است.گفتار اول، سخنرانی شهید مطهری در باب آزادی تفکر و عقیده است.گفتار دوم در مورد ماهیت عوامل انقلاب اسلامی است.گفتار سوم پرسش و پاسخ، و گفتار چهارم مصاحبه تلویزیونی است.گفتار پنجم مصاحبه ای است که ایشان با عبد الکریم سروش انجام داده و در نهایت، گفتار ششم سخنرانی در باب عدالت اجتماعی، استقلال و آزادی، معنویت در انقلاب اسلامی، و روحانیت و انقلاب اسلامی است.

در گفتار اول، نویسنده در پی توضیح آزادی تفکر و عقیده است.وی از دو نوع آزادی سخن می گوید : آزادی انسانی و آزادی